BÜYÜK TROKANTERİK AĞRI SENDROMU
ÖZET
Büyük trokanterik ağrı sendromu, kalçanın dış yanında ağrıya yol açan yumuşak doku sorunlarını kapsar. Gluteal tendonlar ve çevre dokular etkilenebilir; bütün olguları yalnız bursit olarak adlandırmak doğru değildir. Muayene bulguları birlikte yorumlanır; tek test etkilenen yapıyı ve hasarın kapsamını kesin olarak göstermez.
Ağrı uyluk veya kalça bölgesine yayılabilir; ağrılı taraf üzerine yatmak, merdiven çıkmak ve uzun yürümek yakınmayı artırabilir. Tedavinin temelinde uygun yük düzenlemesi ve kişiye göre ilerletilen güçlendirme bulunur. Egzersiz yeni ağrıya ya da ertesi sabah belirgin kötüleşmeye yol açıyorsa program yeniden değerlendirilmelidir.
Günlük yaşamda ağrılı bölgeye basıyı azaltmak önemlidir. Bacak bacak üstüne atma ve ağrılı yana yatma değiştirilebilir; dizler arasında yastık denenebilir. Tam hareketsizlik yerine tolere edilen aktivite sürdürülür. Önemli travma sonrası yük verememe veya ateşli, sıcak ve şiş kalça ise acil değerlendirme gerektirir.
Öyküde yük değişiklikleri, travma ve işlev kaybı incelenir. Tanı çoğunlukla klinik değerlendirmeye dayanır; ultrason herkeste zorunlu değildir. Ağrı kesici seçimi sağlık çalışanıyla görüşülür. Seçilmiş olgularda enjeksiyon semptomları azaltabilir, fakat tek başına kalıcı düzelme garantisi oluşturmaz; rehabilitasyon ve günlük yükün düzenlenmesi önemini korur.
Klinik ve manyetik rezonansla tanımlanmış gluteal tendinopatili hastalardaki LEAP araştırması, eğitim-egzersiz yaklaşımının enjeksiyona göre genel iyileşmede sekiz ve 52 haftada avantaj sağladığını bildirmiştir. Bununla birlikte ağrı puanındaki avantaj uzun dönemde gösterilmemiştir. Katılımcıların tedaviyi bilmesi ve farklı temas süreleri sonuçların yorumunda dikkate alınmalıdır.
Dirençli hastalarda yapılan plasebo kontrollü plazma çalışması ise lökositten zengin plazma için anlamlı üstünlük göstermemiştir. Bulgular bu uygulamanın rutin kullanımını desteklemez. Ancak tek bir ürünle ve seçilmiş hastalarda elde edilen sonuç, bütün enjeksiyonların eşdeğerliğini veya tüm plazma hazırlama yöntemlerinin etkisizliğini kanıtlamaz.
- trokanterik ağrı
- gluteal tendinopati
- yük düzenleme
- kalça ağrısı
- plazma enjeksiyonu
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU: KALÇANIN DIŞ YANINDA AĞRI
Ağrı kalçanın dış yanında başlayıp uyluk veya kalçaya yayılabilir. Ağrılı taraf üzerine yatmak, merdiven, uzun yürüyüş ve tek bacak üzerinde durmak yakınmayı artırabilir.
Bacak bacak üstüne atmayı ve ağrılı bölgeye basıyı azaltın; yan yatarken dizler arasına yastık koymak yardımcı olabilir. Tüm hareketi bırakmak yerine günlük yükü belirtilere göre düzenleyin.
GENEL OKUYUCU: NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?
Önemli travma sonrasında ayağa yük verememe veya ateşle birlikte sıcak, şiş kalça acil değerlendirme gerektirir. Bu bulgular sıradan aşırı yüklenme ağrısı olarak izlenmemelidir.
Yakınma kötüleşiyorsa veya haftalar içinde düzelmiyorsa sağlık çalışanına başvurun. Egzersiz yeni ağrı oluşturuyor, genel yakınmayı artırıyor veya ertesi sabah belirgin kötüleşmeye yol açıyorsa programı yeniden değerlendirin.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Aktivite artışı, travma, ağrılı pozisyonlar, uyku ve iş etkilenmesi sorgulanır. Menopoz dönemi, eşlik eden romatizmal hastalık, kortikosteroid kullanımı ve kas kuvvetindeki değişiklikler değerlendirmeye katkı sağlar.
Kasık ağrısı, sabah tutukluğu, bel ağrısı, diz altına yayılım ve nörolojik yakınmalar özellikle kaydedilir; aynı kişide farklı ağrı kaynakları bulunabilir.
FİZİK MUAYENE
Trokanter çevresinde hassasiyet, kalça abdüktör kuvveti, yürüme ve işlev değerlendirilir. Dirençli hareket ve provokasyon bulguları birlikte yorumlanır; tek test sorumlu yapıyı veya hasarın derecesini güvenilir biçimde belirlemez.
AYIRICI TANI
Kalça eklem içi patolojileri ve osteoartrit, bel kaynaklı yansıyan ağrı ve başka kas-tendon sorunları ayırt edilir. Nörolojik bulgular varsa ilgili alt ekstremite ve bel değerlendirmesi genişletilir.
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE HEDEFLİ İNCELEMELER
Tanı çoğu zaman öykü ve klinik değerlendirmeyle konur. Ultrason her olguda gerekli değildir; incelemeler klinik soruya göre seçilir. Görüntüleme istemek, hastanın yük ve işlev değerlendirmesinin yerine geçmez.
TEDAVİ
TEDAVİ VE KANITIN SINIRLARI
Temel yaklaşım yükü düzenleme ve kişiye uygun güçlendirmedir. Uzun süreli bası ve ağrıyı artıran pozisyonlar azaltılır; program günlük yaşam ve iş koşullarına uyarlanır.
Ağrı kesici seçimi hekim veya eczacıyla görüşülür. Kortikosteroid enjeksiyonu seçilmiş durumlarda semptom kontrolüne katkı sağlayabilir, ancak tek başına sorunu kalıcı olarak düzeltme garantisi değildir.
LEAP çalışmasında eğitim-egzersiz yaklaşımı, seçilmiş gluteal tendinopati hastalarında enjeksiyona göre daha iyi genel iyileşme bildirdi. Uzun dönem ağrı puanında aynı üstünlük gösterilmedi.
Dirençli olgulardaki plasebo kontrollü çalışmada lökositten zengin plazma enjeksiyonu üstün bulunmadı. Bu sonuç rutin kullanımı desteklemez; bütün plazma ürünlerinin eşdeğer veya etkisiz olduğunu kanıtlamaz.
İZLEM VE ÖNERİLER
İZLEM VE YÜKÜN YENİDEN ARTIRILMASI
İzlemde ağrı, gece uykusu, yürüme ve günlük işlev birlikte değerlendirilir. Egzersiz yükü uykuyu veya ertesi gün belirtilerini belirgin kötüleştiriyorsa azaltılıp bireyselleştirilir.
Dirençli yakınmalarda tanı ve rehabilitasyon yeniden gözden geçirilir. Yırtık ve belirgin kuvvet-yürüme kaybında cerrahi görüş düşünülebilir; uzman uzlaşısı herkese uygulanacak cerrahi endikasyon kümesi belirlememiştir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
KIRMIZI BAYRAKLAR VE SEVK
Travma sonrası yük verememe veya sıcak-şiş kalçayla ateş varsa rutin egzersiz takibi yerine acil değerlendirme gerekir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Greater trochanteric pain syndrome ↗
NHS inform · Kaynak tarihi: 2026-07-28 · Erişim: 2026-10-27
- Greater trochanteric pain syndrome ↗
Dynamic Health NHS · Erişim: 2026-10-27
- Greater Trochanteric Pain Syndrome ↗
St George’s University Hospitals NHS Foundation Trust · Erişim: 2026-10-27
- The 2022 International Society for Hip Preservation (ISHA) physiotherapy agreement on assessment and treatment of greater trochanteric pain syndrome (GTPS): an international consensus statement ↗
Journal of Hip Preservation Surgery · Kaynak tarihi: 2023-01-02 · Erişim: 2026-10-27
- Education plus exercise versus corticosteroid injection use versus a wait and see approach on global outcome and pain from gluteal tendinopathy: prospective, single blinded, randomised clinical trial ↗
BMJ · Kaynak tarihi: 2018-05-02 · Erişim: 2026-10-27
- Efficacy of Platelet-Rich Plasma Versus Placebo for the Treatment of Greater Trochanteric Pain Syndrome: A Double-Blinded Randomized Controlled Trial ↗
The Journal of Bone and Joint Surgery · Kaynak tarihi: 2025-01-13 · Erişim: 2026-10-27
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
Konuya doğrudan katkısı olan yayınlar seçildi; yirmi yayın kotası uygulanmadı. Sistematik tarama veya klinik onay değildir.
01 · GLUTEAL TENDİNOPATİDE EĞİTİM-EGZERSİZ, ENJEKSİYON VE BEKLEME
Education plus exercise versus corticosteroid injection use versus a wait and see approach on global outcome and pain from gluteal tendinopathy: prospective, single blinded, randomised clinical trial
Rebecca Mellor, Kim Bennell, Alison Grimaldi ve arkadaşları · BMJ · 2018
Çalışma türü: Üç kollu randomize çalışma; sekiz ve 52 haftalık izlem.
Kapsam: 35–70 yaşında, üç aydan uzun yakınmalı, klinik ve MR ile tanımlanmış 204 hasta.
ÖZET
Eğitim-egzersiz genel iyileşmede enjeksiyondan sekiz ve 52 haftada daha iyiydi; ağrı üstünlüğü 52 haftada gösterilmedi.
Tedavi katılımcılardan gizlenmedi; temas süresi eşit değildi. Seçilmiş örneklem tüm kalça ağrılarına genellenemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 29720374 · DOI: 10.1136/bmj.k1662
02 · DİRENÇLİ TROKANTERİK AĞRIDA PLAZMA VE PLASEBO
Efficacy of Platelet-Rich Plasma Versus Placebo for the Treatment of Greater Trochanteric Pain Syndrome: A Double-Blinded Randomized Controlled Trial
Ismael Atchia, Mohammed Ali, Eshan Oderuth, Richard Holleyman, Ajay Malviya · The Journal of Bone and Joint Surgery · 2025
Çalışma türü: Çift kör randomize plasebo karşılaştırması; özgün özet erişimi.
Kapsam: Son analizde 79 hasta; plazma 39, plasebo 40 kişi.
ÖZET
Gruplar arasında sonuç ölçümlerinde anlamlı üstünlük gösterilmedi; yazarlar rutin plazma kullanımını desteklemedi.
Örneklem büyük ölçüde kadınlardan oluştu. Tek ürün ve seçilmiş dirençli hastalar tüm uygulamalara genellenemez; anlamsızlık eşdeğerlik değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 39804899 · DOI: 10.2106/JBJS.24.00763
Eğitim amaçlı, hekim incelemesini bekleyen taslaktır; kişisel tanı ve tedavinin yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.