İçeriğe geç
Madde metnine geç
TIBBİ İŞLEM / TEDAVİ YÖNTEMİ

CERRAHİ SPERM ELDE ETME YÖNTEMLERİ

ÖZET

Cerrahi sperm elde etme, menide sperm bulunmayan bazı kişilerde epididimden veya testisten sperm toplanmasını amaçlar. PESA ve TESA iğneyle aspirasyonu, TESE testis dokusundan örnek alınmasını, mikro-TESE ise mikroskopla uygun doku alanlarının aranmasını içerir. Elde edilen sperm, çoğunlukla yumurtaya tek sperm verilerek uygulanan ICSI için kullanılır.

Yöntem seçiminin başlangıcı, sperm üretim sorunu ile taşıyıcı kanallardaki tıkanıklığı ayırmaktır. Tıkanıklığa bağlı azospermide kanalın onarılması veya cerrahi sperm elde edilmesi birlikte değerlendirilebilir. Partnerin yaşı, yumurtalık rezervi, yumurtlama ve tüplerin durumu da kararı etkiler. Bu nedenle yalnız erkek için tek başına teknik seçmek yeterli değildir.

Üretimin ileri derecede azaldığı nonobstrüktif azospermide mikro-TESE, AUA/ASRM tarafından önerilen yöntemdir. Bununla birlikte mikroskop kullanılması sperm bulunacağını garanti etmez. Testis dokusuna yapılan girişimin testosteron üretimini etkileyebileceği de görüşülmelidir. Daha az doku hasarı hedeflenmesi, hormon düşüklüğü olasılığını tamamen ortadan kaldırmaz; bazen yerine koyma tedavisi gerekebilir.

Ameliyat sonrasında hafif morarma ve testiste rahatsızlık olabilir. Bakım planı, kullanılan anesteziye ve yapılan girişime göre açıklanır. Kanama, enfeksiyon, sıvı birikimi, kalıcı ağrı ve nadiren testis hasarı olası komplikasyonlardır. Hastanın taburculuk öncesinde dinlenme, destekleyici giysi, ulaşım ve kontrol görüşmesi konusunda kendi ekibinden bilgi alması önemlidir.

Sperm elde etmek ile canlı doğum elde etmek farklı sonuçlardır. Jensen ve arkadaşlarının randomize araştırmasında mikro-TESE, çoklu iğne geçişli TESA’dan daha sık sperm sağlamıştır. Ancak araştırmanın ana sonucu sperm bulma oranıdır; bu sonuç tek başına gebelik veya canlı doğum açısından aynı büyüklükte yarar göstermez.

Bulunan sperm taze kullanılabilir veya dondurularak saklanabilir. Hangi yaklaşımın seçileceği üreme tedavisinin planına bağlıdır. AUA/ASRM, ICSI için her iki seçeneğin de kullanılabileceğini belirtir. Bu kararın işlem öncesinde konuşulması, cerrahi ekip ile üreme laboratuvarının aynı hedefe göre hazırlanmasına yardımcı olur; tek bir saklama yolu herkes için zorunlu değildir.

Kaynaklar:[1][2][3][5][6]
ANAHTAR KELİMELER
  • azospermi
  • sperm aspirasyonu
  • TESE
  • mikro-TESE
  • kriyoprezervasyon
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL OKUYUCU İÇİN: BELİRSİZLİK VE DESTEK

Sperm bulunamazsa sonraki seçenekler ve infertilite danışmanlığı görüşülebilir. Başarısız işlem, kişisel bir kusur olarak değerlendirilmemelidir.

Kaynaklar:[1]

YAN ETKİLERİ BİLDİRMEK

Kanama, enfeksiyon veya başka yan etki şüphesinde klinikle gecikmeden iletişim kurun. Testosteron düşüklüğü cinsel işlevde, uykuda veya kas gücünde değişikliklere yol açabilir.

Kaynaklar:[1]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

TANISAL YAKLAŞIM

GENETİK GÜVENLİK SINIRI

Nonobstrüktif azospermi, santrifüj sonrası sperm görülmeyen iki ardışık örnekle doğrulanır. Tam AZFa veya AZFb mikrodelesyonunda sperm elde etme cerrahisi yapılmamalıdır. Genetik anormallikte üreme tedavisi öncesi danışmanlık gerekir.

Kaynaklar:[4]

TEDAVİ

TIKANIKLIKTA SEÇENEKLERİ KARŞILAŞTIRMAK

Rekonstrüksiyon ve sperm elde etme görüşmesinde tıkanıklık süresi, cerrahinin yarar ve riskleri ile çiftin tercihleri değerlendirilir. Nonobstrüktif azospermide NICE cerrahi sperm elde etmeyi önerir ve mikro-TESE’nin düşünülmesini belirtir; teknik seçimi sonuç garantisi değildir.

Kaynaklar:[2]

ÖRNEKLERİN HANGİ BÖLGEDEN ALINDIĞINI BİLMEK

MESA epididimden mikroskop altında sıvı örneklenmesidir. Mikro-TESE ise testis içindeki sperm üretmesi olası tübülleri araştırır. Aynı mikroskobik yaklaşım adı, iki işlemin anatomik hedeflerini aynı yapmaz.

Kaynaklar:[1]

İZLEM VE ÖNERİLER

İŞLEM SONRASI KONTROL

Sperm kalitesi düşükse dondurma sonrasında canlı kalma olasılığı azalabileceğinden ekip taze kullanımı önerebilir. Bu değerlendirme, sperm bulunduğu haberinden ayrı bir laboratuvar ve tedavi planlama görüşmesidir.

Özellikle mikro-TESE sonrasında testosteron değerlendirmesi ve fertilite kliniği kontrolü planlanır. Anestezi etkisi geçene kadar dinlenme ve eve dönüş için refakat düzenlenir. Ağrı kesici ve aktiviteye dönüş önerileri kişinin taburculuk planından alınır. Skrotal destek rahatsızlığı azaltabilir; yara bölgesi yıkanınca nazikçe kurulanır. İlaçların kullanım bilgisi ve kişisel uygunluğu eczacı veya tedavi ekibiyle kontrol edilir. Süren testis ağrısı yalnız normal iyileşme diye göz ardı edilmez.

Kaynaklar:[1][5]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Surgical sperm extraction ↗

    Human Fertilisation and Embryology Authority · Kaynak tarihi: Görünür güncelleme tarihi belirtilmiyor · Erişim: 2026-11-01

  2. Fertility problems: assessment and treatment — NG257 ↗

    National Institute for Health and Care Excellence · Kaynak tarihi: 31 Mart 2026 · Erişim: 2026-11-01

  3. Diagnosis and Treatment of Infertility in Men: AUA/ASRM Guideline ↗

    American Urological Association ve American Society for Reproductive Medicine · Kaynak tarihi: 2024 değişikliği · Erişim: 2026-11-01

  4. EAU Guidelines on Sexual and Reproductive Health: male infertility ↗

    European Association of Urology · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-11-01

  5. Surgical sperm retrieval ↗

    Royal Berkshire NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: Şubat 2025 · Erişim: 2026-11-01

  6. Microdissection Testicular Sperm Extraction Versus Multiple Needle-pass Percutaneous Testicular Sperm Aspiration in Men with Nonobstructive Azoospermia: A Randomized Clinical Trial ↗

    Jensen ve arkadaşları; European Urology · Kaynak tarihi: 20 Mayıs 2022 çevrimiçi; Ekim 2022 dergi sayısı · Erişim: 2026-11-01

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

Konuya ilişkin seçilmiş özgün araştırmaların özetleri sunulmuştur; çalışma sınırlılıkları sonuçlarla birlikte okunmalıdır.

01 · MİKRO-TESE İLE ÇOKLU İĞNE ASPİRASYONUNUN KARŞILAŞTIRILMASI

Microdissection Testicular Sperm Extraction Versus Multiple Needle-pass Percutaneous Testicular Sperm Aspiration in Men with Nonobstructive Azoospermia: A Randomized Clinical Trial

Jensen CFS ve arkadaşları · European Urology · 2022

Çalışma türü: Randomize klinik çalışma.

Kapsam: Dört merkezden 100 nonobstrüktif azospermili erkek; işlemler tek kurumda yapıldı.

ÖZET

Sperm mikro-TESE ile 21/49 (%43), TESA ile 11/51 (%22) kişide bulundu. Başarısız TESA sonrası kurtarma mikro-TESE’si dahil toplam başarı 15/51 (%29) idi.

Canlı doğum ana sonuç değildi. İkincil sonuç örneklemi küçüktü; mikro-TESE yapılan toplam 89 kişinin beşinde cerrahi müdahale gerektiren komplikasyon görüldü. Erişilen özgün özet, finansman ve çıkar ilişkilerinin tam değerlendirmesine yetmedi.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; bireysel klinik değerlendirme ve güncel yerel protokollerin yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.