İçeriğe geç
Madde metnine geç
TIBBİ İŞLEM / TEDAVİ YÖNTEMİ

CROHN HASTALIĞINDA YALNIZ ENTERAL NÜTRİSYON

ÖZET

Crohn hastalığında yalnız enteral nütrisyon, günlük beslenme gereksiniminin özel sıvı beslenme ürünleriyle karşılandığı geçici bir tedavidir. İngilizce adının kısaltması EEN olarak kullanılır. Ürünler ağızdan içilebilir; yeterli miktarın içilemediği durumlarda beslenme tüpü değerlendirilebilir. Amaç enerji, protein, sıvı, vitamin ve mineral gereksinimini karşılamaktır. Uygulama genellikle altı ila sekiz hafta sürer; bu dönemde sıradan yiyecekler programın dışında tutulur. İzin verilen diğer içecekler tedavi ekibinin planına göre belirlenir.

ECCO diyet uzlaşısı, hafif veya orta şiddette Crohn hastalığında EEN yaklaşımının klinik ve endoskopik remisyon sağlayabileceğini belirtir. Kanıt düzeyi çocuklarda erişkinlerden daha güçlüdür. Kısmi enteral nütrisyon ise beslenmenin yalnız bir bölümünün ürünlerle karşılanmasıdır ve EEN ile aynı uygulama değildir. Polimerik formüller, daha fazla parçalanmış protein içeren seçeneklerden daha etkisiz kabul edilmez; ürün seçimi kişiye uygun biçimde yapılır.

Erişkinlerde kullanım kararı otomatik değildir. BSG erişkin rehberi, Crohn hastalığında rutin EEN kullanımını önermek için kanıtı yetersiz bulur; buna karşın seçilmiş hastalar için uygulama yolu tanımlar. Bu durum, olası yarar ile herkes için standart tedavi olma iddiasının ayrılması gerektiğini gösterir. Hastayla mevcut tedavi seçeneklerinin yarar ve riskleri konuşulur; tat, tolerans ve programı sürdürebilme güçlükleri dikkate alınır.

Beslenme tedavisi planlanırken malnütrisyon da araştırılır. İstemsiz kilo kaybı, ödem ve kas veya yağ dokusu kaybı değerlendirmeyi gerektirebilir. AGA, karmaşık beslenme tedavilerinde diyetisyenin bakım ekibinde bulunmasını vurgular. EEN bazı hastalarda steroid kullanımını azaltmaya yönelik bir köprü tedavisi olarak düşünülebilir; çocuklardaki daha güçlü kanıt erişkinlere aynı kesinlikle aktarılmamalıdır.

Çocuklarda yapılan küçük bir randomize çalışmada, polimerik formülle beslenme ile kortikosteroidler karşılaştırılmıştır. Klinik remisyon oranları arasında anlamlı fark gösterilmezken bağırsak mukozasının iyileşmesi formül grubunda daha sık görülmüştür. Bu sonuç bütün Crohn hastaları için tek başına yeterli değildir; çalışma açık tasarımlıdır ve yeni tanılı çocuklarla sınırlıdır. Tedavi hedefleri yalnız belirtiler üzerinden değerlendirilmemelidir.

İshal, bulantı, hedef miktarı alamama veya kilo kaybı ortaya çıkarsa diyetisyen veya hekimle görüşülmelidir. Tedavi sonunda katı yiyeceklerin yeniden eklenmesi de planlı yapılır. Kişi zorlandığında programı kendi başına değiştirip bunu ekibinden saklamamalıdır.

Kaynaklar:[1][2][3][4][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • Crohn hastalığı
  • yalnız enteral nütrisyon
  • remisyon
  • polimerik formül
  • diyetisyen
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL OKUYUCU İÇİN UYGULAMA DESTEĞİ

Ürünleri yeterince alamıyorsanız diyetisyeninize haber verin; farklı seçenekler ve beslenme yolu birlikte değerlendirilebilir.

Kaynaklar:[1]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

TEDAVİYİ SÜRDÜREBİLME

Tat, tolerans ve günlük yaşamda programı sürdürebilme koşulları konuşulur; destek planlanır.

Kaynaklar:[3]

FİZİK MUAYENE

BESLENME DURUMUNUN İNCELENMESİ

Kilo kaybı, ödem, kas ve yağ dokusu kaybı malnütrisyon değerlendirmesinde dikkate alınır.

Kaynaklar:[4]

AYIRICI TANI

TAM VE KISMİ YAKLAŞIM AYRIMI

EEN bütün beslenmeyi formülle sağlar; kısmi enteral nütrisyon bunun eşanlamı değildir.

Kaynaklar:[2]

TANISAL YAKLAŞIM

YAŞA GÖRE KANITIN YORUMLANMASI

Çocuklarda kanıt daha güçlüdür; erişkinde tedavi seçimi kişisel değerlendirme gerektirir.

Kaynaklar:[4]

TEDAVİ

BAŞLANGIÇ GÜVENLİĞİ

Beslenme miktarı klinik planla artırılır; yeniden beslenme riski için elektrolit, fosfat ve magnezyum izlemi değerlendirilir.

Kaynaklar:[3]

İZLEM VE ÖNERİLER

BESİNLERİN YENİDEN EKLENMESİ

Program sonunda katı gıdalara dönüş ve ürünlerin azaltılması diyetisyen rehberliğinde yapılır.

Kaynaklar:[1]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

TOLERANS VE KİLO KAYBI

İshal, bulantı veya kilo kaybını hekiminize ya da diyetisyeninize bildirin.

Kaynaklar:[1]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. A guide for patients about exclusive enteral nutrition (EEN) ↗

    East Kent Hospitals University NHS Foundation Trust · Kaynak tarihi: Tarih alanı doğrulanamadı; erişim 2026-10-31 · Erişim: 2026-10-31

  2. European Crohn’s and Colitis Organisation consensus on dietary management of inflammatory bowel disease ↗

    ECCO; Journal of Crohn’s and Colitis · Kaynak tarihi: 2025; cilt 19 sayı 9 · Erişim: 2026-10-31

  3. British Society of Gastroenterology guidelines on inflammatory bowel disease in adults: 2025 ↗

    BSG; Gut · Kaynak tarihi: 2025-06-23 · Erişim: 2026-10-31

  4. AGA Clinical Practice Update on Diet and Nutritional Therapies in Patients With Inflammatory Bowel Disease: Expert Review ↗

    AGA; Gastroenterology · Kaynak tarihi: 2024-03 sayı · Erişim: 2026-10-31

  5. Polymeric diet alone versus corticosteroids in the treatment of active pediatric Crohn’s disease: a randomized controlled open-label trial ↗

    Clinical Gastroenterology and Hepatology · Kaynak tarihi: 2006-05-06 çevrimiçi; 2006-06 sayı · Erişim: 2026-10-31

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.

01 · ÇOCUKLARDA FORMÜL VE STEROİD KARŞILAŞTIRMASI

Polymeric diet alone versus corticosteroids in the treatment of active pediatric Crohn’s disease: a randomized controlled open-label trial

Borrelli O ve arkadaşları · Clin Gastroenterol Hepatol · 2006

Çalışma türü: On haftalık açık etiketli randomize çalışma.

Kapsam: Yeni tanılı aktif Crohn hastalığı olan 37 çocuk; 19 formül, 18 kortikosteroid.

ÖZET

Klinik remisyon 15/19 ve 12/18 idi; fark anlamlı değildi. Mukozal iyileşme 14/19 ve 6/18 olup formül grubunda daha yüksekti.

Küçük, açık tasarım ve çocuk popülasyonu genellenebilirliği sınırlar; erişkinlerde aynı sonuç veya tedavilerin eşdeğerliği kanıtlanmış değildir.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.