D VİTAMİNİ TOKSİSİTESİ

D vitamini toksisitesi çoğunlukla gereğinden fazla takviye kullanımı, reçeteleme hatası veya ürün içeriği sorunuyla ilişkilidir. Temel klinik zarar, kalsiyumun aşırı yükselmesi ve bunun böbrek, sinir sistemi ve kalp üzerindeki etkileridir. Normal güneş maruziyeti bu tabloyla aynı değildir; derideki düzenleyici mekanizmalar aşırı vitamin oluşumunu sınırlar. Birlikte kullanılan kalsiyum ürünleri de değerlendirmeye alınmalı, bütün destekler aynı anda gözden geçirilmelidir.

İştahsızlık, bulantı ve kusma başlangıç yakınmaları olabilir. Susama, sık idrara çıkma ve güçsüzlük ilerleyen hiperkalsemiye eşlik edebilir; ağır olgularda böbrek işlevi bozulabilir. Tanı, maruziyet öyküsü ile kalsiyum ve vitamin düzeylerinin birlikte değerlendirilmesine dayanır. Tek başına yüksek bir laboratuvar sonucu klinik şiddetin bütününü açıklamaz; belirtiler, eşlik eden hastalıklar ve böbrek bulguları önemlidir.

Öyküde ürünün adı kadar kullanım sıklığı, reçeteli ilaçlar ve reçetesiz takviyeler de sorgulanır. Dehidratasyon ve bilinç değişikliği muayenede özellikle aranır. Laboratuvarda kalsiyum, fosfat, PTH ve böbrek işlevi değerlendirilir. Granülomatöz hastalıklarda aktif vitamin metaboliti yükselirken 25-hidroksivitamin D normal olabileceğinden bütün D vitamini ilişkili hiperkalsemiler basit takviye fazlalığı olarak ele alınmamalıdır.

Barselona’da erişkinlere ait 185604 laboratuvar sonucunu inceleyen geriye dönük araştırma, çok yüksek sonuçların zamanla arttığını göstermiştir. Bu sayı bağımsız hasta sayısı değildir. Yüksek sonuçlardan kalsiyumu da ölçülmüş 324 değerlendirmenin 14’ünde hiperkalsemi vardı. Bazı hastalarda kalsiyumu etkileyen başka hastalıkların bulunması ve takviye kayıtlarının eksikliği, tüm olayların yalnız D vitaminine bağlanmasını engeller. Çalışma tedavilerin karşılaştırıldığı randomize bir deney değildir.

Yönetimde D vitamini alımı durdurulur ve sıvı açığı düzeltilir; ağır hiperkalsemide hastane koşullarında ek tedavi gerekebilir. Böbrek hasarı veya doku kalsifikasyonları gelişmişse düzelme tam olmayabilir. Bu nedenle izlem yalnız vitamin düzeyinin düşmesine değil, kalsiyum ve organ etkilerinin seyrine de dayanır. Yeni destek planı önceki kullanım hatalarını önleyecek biçimde açıklanmalıdır.