DEPERSONALİZASYON-DEREALİZASYON BOZUKLUĞU

Depersonalizasyon, kişinin kendi düşüncelerinden, duygularından veya bedeninden kopmuş gibi hissetmesidir; kişi kendini dışarıdan izliyormuş gibi tarif edebilir. Derealizasyonda ise çevredeki kişiler veya nesneler gerçek değilmiş gibi algılanır. Bu deneyimler yoğun sıkıntı yaratabilir. Önemli özellik, kişinin bu hissin öznel bir deneyim olduğunu ve çevrenin gerçekten değişmediğini bilmesidir; dışarıdan duygusuz görünmek, içeride sıkıntı yaşanmadığı anlamına gelmez.

Kısa süreli yabancılaşma hissi tek başına bozukluk tanısı koydurmaz. Tanıda süregelen veya tekrarlayan belirtiler, belirgin sıkıntı ya da sosyal ve mesleki işlev kaybı aranır. Nöbetler, madde kullanımı, panik bozukluğu, majör depresyon ve diğer dissosiyatif durumlar gibi açıklamalar araştırılır. Atipik seyirde veya ileri yaşta yeni başlangıçta, gerekli görülürse beyin görüntülemesi, EEG ve toksikolojik inceleme yapılabilir; bunlar herkese zorunlu tarama değildir.

Görüşmede başlangıç zamanı, yakınmaların sürekli mi aralıklı mı olduğu, şiddeti ve artıran ya da azaltan durumlar konuşulur. Kullanılan ilaçlar, takviyeler, alkol ve diğer maddeler açıkça bildirilmelidir. Fizik muayene ve seçilmiş testler başka nedenleri araştırır. Eşlik eden kaygı, depresyon veya travma sonrası yakınmalar da değerlendirilir; yalnız yabancılaşma sözcüğünden hareketle tanı konmaz.

Temel tedavi konuşma terapileridir. Bilişsel davranışçı veya psikodinamik yaklaşımlar, belirtileri anlamaya, stresle baş etmeye ve çevreyle bağlantıyı yeniden güçlendirmeye yardımcı olabilir. Bu bozukluğu doğrudan etkili biçimde tedavi ettiği kanıtlanmış özgül bir ilaç yoktur; ilaçlar gerektiğinde eşlik eden depresyon veya kaygı için kullanılabilir. Tedavide öğrenilen tekniklerin günlük uygulanması ve destekleyici kişilerle bağlantının korunması bakımın parçalarıdır.

Otuz katılımcılı yeni randomize uygulanabilirlik çalışması, bozukluğa uyarlanmış bilişsel davranışçı terapiyi olağan bakımla karşılaştırmıştır. Son değerlendirmeye katılım yalnız yüzde altmış üç olmuştur. Belirti puanlarındaki azalma terapi grubunda sayısal olarak daha büyük olsa da çalışma kesin etkinlik göstermek için tasarlanmamıştır. Daha geniş, yeterli istatistiksel güce sahip bir araştırmaya geçmeden önce katılımcıların izlemde tutulması gibi süreçlerin iyileştirilmesi gerektiği bildirilmiştir.