DERMATOLOJİK FOTOTERAPİ

Dermatolojik fototerapi, belirli deri hastalıklarını tedavi etmek için kontrollü ultraviyole ışık kullanımını ifade eder. Dar bant UVB, ışığın sınırlı bir bölümünü kullanır ve psoriasis, egzama veya vitiligo gibi hastalıklarda seçilmiş kişiler için düşünülebilir. Hangi yöntemin uygun olduğu tanıya, önceki tedavilere ve kişisel risklere bağlıdır; aynı ışık tedavisi her döküntü için uygun değildir.

PUVA, psoralen adlı ışığa duyarlılaştırıcı ilaç ile UVA ışığının birlikte kullanılmasıdır. Oral yöntemde ilaç ağızdan alınır. Psoralen, işlem sonrasında da göz ve derinin ışığa duyarlılığını artırır. Bu nedenle yalnız kabin içinde korunmak yeterli olmaz; verilen gözlük ve güneşten korunma talimatları, tedavi gününün devamında da uygulanmalıdır.

Topikal PUVA farklı bir uygulama biçimidir: psoralen deriye sürülebilir veya bütün vücut, el ya da ayak banyosu şeklinde uygulanabilir. Daha sonra uygun UVA cihazında ışık verilir. Hazırlık, bekleme ve koruma gereksinimleri yönteme göre değişir. Oral ve topikal uygulamanın ayrıntıları birbirine aktarılmamalı; hangi yöntemin yapılacağı başlangıçta açıkça belirtilmelidir.

Tedavi öncesinde ışık duyarlılığı ve kullanılan ilaçlar gözden geçirilir. Dar bant UVB için küçük alan testi veya minimal eritem dozu testi güvenli başlangıç dozuna yardımcı olur. Doz artışı rastgele yapılmaz; cihazların teknik güvenliği ve ışık çıkışı düzenli değerlendirilir. Tedavinin yararları kadar olası yan etkileri de bilgilendirilmiş kararın parçasıdır.

Bir miktar kuruluk veya kaşıntı gelişebilir. Belirgin kızarıklık, sıcaklık hissi, ağrı ya da su toplaması sağlık ekibine bildirilir; şiddetli belirtilerde sonraki randevu beklenmez. Yeni ilaçlar ve kremler ışığa verilen yanıtı değiştirebilir. Tedavi boyunca solaryum ve ek güneşlenme yerine verilen korunma planına uyulması gerekir.

Evde fototerapi, izlemsiz cihaz kullanımı demek değildir. Psoriasisli kişilerde yapılan LITE çalışması, yönlendirilmiş dozlamalı ev cihazını klinik uygulamayla karşılaştırmıştır. Ev yaklaşımı belirlenen etkinlik ölçütlerinde daha kötü bulunmamış, ancak uzun süren kızarıklıkla ilişkili seanslar daha sık görülmüştür. Sonuçlar, uygun hasta seçimi ve güvenli doz yönetiminin önemini ortadan kaldırmaz; diğer hastalıklara otomatik genellenemez.