DİFTERİ

DİFTERİ NEDEN ÖNEMLİDİR?

Aşılanmamış veya aşıları eksik kişilerde risk artar; hastalık yalnız çocuklarla sınırlı değildir. Küçük çocuklarda ağır sonuçlar özellikle önemlidir. Bakteri çoğunlukla solunum damlacıklarıyla, ayrıca enfekte deri lezyonlarıyla temas yoluyla yayılır. Belirti göstermeyen taşıyıcılar da bulaşa katkıda bulunabilir. Aşıyla sağlanan korunmanın sürdürülmesi için önerilen hatırlatma dozları önem taşır; yetişkinlerin de aşı kayıtları değerlendirilmelidir. [2]

BELİRTİLER VE ACİL UYARILAR

Solunum difterisi yavaş başlayan boğaz ağrısı, hafif ateş, halsizlik, iştahsızlık, yutma güçlüğü veya ses kısıklığıyla görülebilir. Boğazda oluşan yalancı zar hava yollarına uzanabilir. Deri difterisinde ise yavaş iyileşen, sınırları belirgin yaralar veya pullanan döküntüler bulunabilir. Boğaz görünümü başka enfeksiyonlarla karışabildiğinden evde görsel karşılaştırmayla tanı konulamaz. Ateşin çok yüksek olmaması da ağır hastalık olasılığını ortadan kaldırmaz. [3]

Nefes almada güçlük, giderek artan yutma sorunu veya boğazda zar görünümüyle kötüleşme varsa acil değerlendirme gerekir. Difteri hava yolu tıkanıklığının yanında kalp kası iltihabı ve sinir hasarına yol açabilir. Bu nedenle yalnız boğaz şikâyetinin düzelmesi tüm risklerin bittiğini göstermez. Beş yaşından küçük çocuklarda ve kırk yaşından büyük kişilerde ağır sonuç riski özellikle dikkate alınır. [3]

TANI VE HASTANE YAKLAŞIMI

Solunum difterisinden klinik olarak şüphelenildiğinde tedavi laboratuvar doğrulaması beklenerek geciktirilmez. Mümkünse antibiyotik başlanmadan önce uygun bölgeden örnek alınır; ancak örnek alma tedavinin önüne geçmemelidir. Kültürle etken araştırılır ve bakterinin toksin üretip üretmediği ayrıca belirlenir. Sağlık ekibi enfeksiyon kontrolü ve halk sağlığı birimleriyle erken iletişim kurar; tanısal süreç hasta bakımıyla eşzamanlı yürütülür. [4]

Solunum hastalığında antitoksin ve antibiyotik birlikte gündeme gelir. Antitoksin dolaşımdaki toksinin etkisini sınırlandırmayı, antibiyotik ise bakteriyi ortadan kaldırarak yeni toksin üretimini ve yayılmayı azaltmayı amaçlar. Bu iki yaklaşım birbirinin yerine geçmez. Tedavinin erken başlaması önemlidir; ailelerin kendi antibiyotiklerini kullanıp hastane değerlendirmesini ertelemesi güvenli değildir. Hangi tedavinin uygulanacağı hastalığın biçimine ve hastanın durumuna göre belirlenir. [2]

Hastanede solunum yolu güvenliği, kalp ve sinir sistemi bulguları yakından izlenir. Solunum hastalığında damlacık, deri hastalığında temas önlemleri uygulanır; bu önlemlerin ne zaman kaldırılacağı klinik ve mikrobiyolojik değerlendirmeyle belirlenir. Deri enfeksiyonunda antitoksin genellikle gerekmez. Tedavi sonrası bakterinin temizlendiğini göstermek için kontrol kültürleri gerekebilir. Hastalığı geçirmek güvenilir bağışıklık sağlamadığından iyileşme döneminde aşı durumu yeniden ele alınır. [4]

Aşıyla korunma, tek bir çocukluk uygulaması olarak düşünülmemelidir. Temel seri ve sonraki hatırlatma uygulamaları birlikte koruma sağlar. Aşı kayıtları bilinmeyen kişiler, özellikle seyahat veya yakın temas değerlendirmesinde, uygun planı sağlık çalışanıyla netleştirmelidir. [2]

YAKIN TEMASLILAR VE KORUNMA

Aynı evde yaşamak, solunum salgılarıyla yakın temas veya açık yaralardan gelen salgılara maruz kalmak temaslı değerlendirmesini gerektirebilir. Yakınlar kendilerini iyi hissetseler bile sağlık ekibinin önerilerine uymalıdır. Koruyucu antibiyotik, örnek alınması, belirti izlemi ve eksik aşıların tamamlanması gündeme gelebilir. Bunlar aile içinde paylaşılan ilaçlarla değil, temaslı araştırmasını yürüten ekip tarafından planlanır. [1]