DIŞKIDA PANKREATİK ELASTAZ TESTİ

Dışkıda pankreatik elastaz testi, pankreasın sindirim enzimlerini bağırsaklara yeterince ulaştırıp ulaştıramadığını değerlendirmeye yardım eder. Elastaz, proteinlerin parçalanmasına katılan bir enzimdir; dışkıdaki miktarı laboratuvarda ölçülür. Düşük değer, ekzokrin pankreas yetersizliği olasılığını artırabilir. Yağlı ve kötü kokulu dışkı, ishal, şişkinlik, açıklanamayan kilo kaybı veya çocuklarda yetersiz büyüme gibi bulgular araştırılırken istenebilir. Test, ağır yetersizliği saptamada daha başarılıdır; normal bir sonuç bütün hafif veya orta dereceli sorunları kesin olarak dışlamaz. Bu nedenle sayı, kişinin yakınmaları ve hastalık öyküsüyle birlikte yorumlanır. Testin verdiği bilgi pankreasın sindirim işleviyle ilgilidir.

Örnek kıvamı yorumun önemli bir parçasıdır. Özellikle sulu dışkıda ölçülen düşük bir değer, enzimin örnekte seyrelmesinden etkilenebilir. Bir laboratuvar çalışmasında sulu örneklerde düşük bulunan sonuçların önemli bir bölümü, aynı kişilerden alınan şekilli dışkıda normal aralığa dönmüştür. Bu gözlem her düşük sonucun yanlış olduğu anlamına gelmez; ancak örnek kalitesini değerlendirmeden kalıcı bir tanı koymanın sakıncasını gösterir. Tek bir laboratuvarın geriye dönük sonuçları bütün hastalara aynı oranla uygulanamaz. Yine de sonuç ile klinik durum uyuşmadığında örneğin nasıl toplandığını ve dışkının kıvamını yeniden gözden geçirmek için güçlü bir gerekçe oluşturur.

Avrupa kılavuzu, tanıyı belirtiler, beslenme durumu ve pankreas işlev değerlendirmesinin birlikte ele alınmasına bağlar. Kilo kaybı veya vitamin eksikliği gibi bulgular önemlidir, fakat tek başına pankreas yetersizliğine özgü değildir. Kişinin daha önce pankreas ameliyatı geçirip geçirmediği ve bilinen pankreas hastalığı bulunup bulunmadığı testin anlamını değiştirir. Beslenme değerlendirmesi yalnız bir tartı ölçümünden ibaret değildir; zaman içindeki değişim de dikkate alınır. Dışkı sonucu, bu bütünün yerine konmamalıdır. Tanı ve takip sürecinde amaç yalnız laboratuvar değerini adlandırmak değil, sindirim sorununun ve beslenme etkilerinin nedenini doğru biçimde açıklamaktır.