DİSSOSİYATİF AMNEZİ

Dissosiyatif amnezi, kişinin kendisine ait önemli bilgileri olağan unutkanlıkla açıklanamayacak biçimde hatırlayamamasıdır. Bellek boşluğu belirli bir dönemle sınırlı olabilir, bir olayın yalnız bazı yönlerini kapsayabilir veya nadiren kimlik ve yaşam öyküsünün geniş bölümünü etkileyebilir. Sıklıkla stresli ya da travmatik yaşantılarla ilişkilidir; kişi boşluğun varlığını tam olarak fark etmeyebilir.

Tanı yalnız görüntülemenin normal çıkmasına veya kişinin stres yaşamış olmasına dayanmaz. Tıbbi ve ruhsal değerlendirme birlikte yapılır; nöbetler, kafa travması, madde veya ilaç etkisi, demans ve diğer dissosiyatif durumlar gibi alternatif açıklamalar araştırılır. Bulgulara uygun görüntüleme, EEG ve toksikolojik incelemeler gerekebilir. Sıkıntı ve sosyal ya da mesleki işlev etkisi de değerlendirmeye dahildir.

Ani başlayan kafa karışıklığı, kişinin nerede olduğunu bilememesi, dikkatini sürdürememesi veya düşüncelerini açık ifade edememesi acil tıbbi değerlendirme gerektirir. Böyle bir durumda belirtileri doğrudan psikolojik kökenli kabul ederek yardım geciktirilmemelidir. Kişinin güvenli bir yerde kalması, yanında destek veren birinin bulunması ve sağlık ekibine kullandığı ilaçlar hakkında bilgi verilmesi önemlidir.

Bakımda dissosiyatif belirtileri anlayan bir ruh sağlığı uzmanının değerlendirmesi ve psikoterapi önemli yer tutar. Amaç belirtileri anlamak ve baş etme becerilerini geliştirmektir. Dissosiyasyonu doğrudan tedavi eden özgül bir ilaç bulunmaz; eşlik eden depresyon veya kaygı ayrıca ele alınabilir. Aile ve yakınların yargılamadan dinlemesi, kişinin deneyimini anlaması ve uygun desteğe erişimine yardımcı olması yararlıdır.

Elli üç psikojenik amnezi olgusunu nörolojik bellek sorunu olan ve sağlıklı gruplarla karşılaştıran çalışmada farklı klinik örüntüler görülmüştür. Füg grubunda üç ile altı aylık izlemde belirgin düzelme saptanması, her hastada aynı iyileşmenin olacağı anlamına gelmez.

İki olgunun beyin işlev verilerinin daha yeni yeniden analizi, bellek baskılanmasına ilişkin bir mekanizma önermiştir. Olguların birinde belleğin geri gelmesiyle ilişkili ağ etkinliği değişirken, diğerinde amnezi devam etmiştir. Bu küçük araştırma klinikte tanı koyduran bir görüntüleme testi veya etkili bir tedavi kanıtı sağlamaz.