DİVERTİKÜLİT

Önceki görüntülemeyle doğrulanmış atakları, son kolonoskopiyi, süren belirtileri ve önceki komplikasyonları kaydedin. Bağışıklığı baskılayan tedaviler, eşlik eden hastalıklar, kırılganlık ve kusma risk değerlendirmesini değiştirir. Dışkıda kan, kilo kaybı veya demir eksikliği anemisi malignite açısından alarmdır.

Ağrının yerini, hassasiyeti, kitleyi ve distansiyonu değerlendirin. Rijidite veya defans peritonit açısından kaygı vericidir. Bilinç, solunum, dolaşım ve idrar çıkışı sistemik kötüleşmeyi gösterir; muayene yalnız sol alt kadran hassasiyetine indirgenmez.

Sağ kolon hastalığı apandisitle karışabilir; BT bu ayrımı ve komplikasyonları değerlendirmede yararlıdır. Ultrason deneyimli ellerde alternatif olabilir, fakat kuşkulu veya komplike tabloda BT gereksinimi ayrıca değerlendirilir.

Atak sonrasında süren yakınmaları otomatik nüks saymayın. Görüntüleme ve alt endoskopiyle süren inflamasyon, darlık/fistül, inflamatuvar bağırsak hastalığı veya iskemik kolit dışlandıktan sonra visseral aşırı duyarlılık düşünülür.

TANI VE DEĞERLENDİRME

Komplikasyon kuşkusunda hemogram, CRP, üre ve elektrolitler değerlendirilir. NICE, inflamatuvar belirteçleri yüksek bu hastalarda hastaneye kabulden itibaren 24 saat içinde kontrastlı BT önerir; kontrast uygun değilse alternatif görüntüleme seçilir. Normal belirteçler alternatif tanıları yeniden düşündürür.

ACG 2026 özellikle ilk başvuruda ve ağır tabloda BT ile doğrulamayı vurgular. Komplikasyonsuz düşük riskli hastada rutin antibiyotik yerine seçici kullanım önerilir; bağışıklık baskılanması, kırılganlık veya güvenli ayaktan bakımın sağlanamaması bu gruba dahil değildir.

Komplikasyonsuz hastalıkta rutin aç bırakma veya parenteral beslenmenin üstünlüğü gösterilmemiştir; ağızdan alım toleransa göre sürdürülür. Bağışıklığı baskılanmış hastalar daha yüksek risklidir ve düşük riskli erişkinlerdeki antibiyotiksiz izlem verileri onlara doğrudan taşınmaz.

ASCRS 2026 apse için antibiyotik; apse >4 cm olduğunda veya klinik kötüleşmede görüntüleme eşliğinde drenajın değerlendirilmesini önerir. Yaygın peritonit ya da ameliyatsız tedavi başarısızlığı cerrahi değerlendirme gerektirir.

NICE, >3 cm apsede anatomik olarak uygunsa drenajı veya cerrahiyi değerlendirmeyi önerir. Bu eşik, ASCRS 2026 ifadesiyle aynı öneriymiş gibi birleştirilmez.

AVOD ve DIABOLO verilerinin bireysel-hasta meta-analizi, BT ile doğrulanmış sol taraf komplikasyonsuz divertiküliti değerlendirdi. Gebelik, bağışıklık baskılanması ve sepsis dışlanmıştı. Rutin antibiyotiğin belirgin üstünlüğünün gösterilememesi, bu dışlanan gruplar için antibiyotiksiz tedavinin kanıtı değildir; küçük sonuç farkları için istatistiksel belirsizlik sürer.

ASCRS 2026, atak düzeldikten sonra kolorektal kanser taraması güncel olmayanlarda veya görüntülemede malignite kaygısı varsa kolonoskopiyi önerir. Elektif ameliyat kararı yalnız yaşa veya atak sayısına bağlanmaz; yaşam kalitesi, risk ve hasta tercihi birlikte değerlendirilir.

EAES-SAGES 2026, ilk komplikasyonsuz atak sonrası rutin kontrol kolonoskopisine karşı koşullu öneri verir; kanıt kesinliği çok düşüktür. Yaş, klinik/radyolojik bulgular, önceki kolonoskopi ve nüksler kararın parçasıdır. Bu, olağan kanser taramasının bırakılması anlamına gelmez.

ACG 2026 komplikasyonlu atak sonrası kolonoskopiyi; komplikasyonsuz atakta alarm bulguları veya eksik kanser taraması varsa değerlendirmeyi önerir. Kılavuzların farklı kapsamları korunmalıdır.

EAES-SAGES 2026, apseyle komplike ilk atak sonrası elektif rezeksiyonu izleme karşı koşullu önerir; hasta tercihleri ve eksik uzun dönem sonuç verileri vurgulanır. Bu öneri kırılgan veya bağışıklığı baskılanmış hastaları kapsamaz.

LASER, tekrarlayan, komplikasyonlu veya kalıcı ağrılı hastalığı olan 90 erişkini elektif sigmoid rezeksiyon ile konservatif bakıma randomize etti. Dört yılda nüksler cerrahi kolda daha azdı; yaşam kalitesi farkı istatistiksel olarak gösterilmedi. Konservatif koldakilerin %32'si sonradan ameliyat oldu. Seçilmiş cerrahi adaylarından elde edilen sonuçlar, ilk hafif atağı olan herkes için ameliyat zorunluluğu oluşturmaz.

ACİL DEĞERLENDİRME VE SEVK

Kontrol edilemeyen ağrıya peritonit, sepsis, tıkanıklık, apse veya fistül düşündüren bulgular eşlik ediyorsa aynı gün hastane değerlendirmesi gerekir. Ayaktan izlenen hastada geçmeyen veya artan belirtiler yeniden değerlendirme nedenidir.