DİYABETİK RETİNOPATİ

HASTALIK NASIL GELİŞİR?

Uzun süreli yüksek kan şekeri küçük damarlarda sızıntı, tıkanma ve kanamaya zemin hazırlar. İleri evrede yeni fakat kırılgan damarlar oluşabilir. Bu damarlar göz içindeki jele kanayabilir; gelişen yara dokusu retinayı çekerek ayırabilir. Makula bölgesindeki sıvı birikimi ise merkezi görmeyi etkileyen diyabetik makula ödemidir. [2]

Hastalığın süresi, kan şekeri kontrolü, yüksek tansiyon ve kolesterol değerlendirilir. İyi diyabet yönetimi göz riskini azaltır, ancak önceki normal sonuç gelecekteki hastalığı dışlamaz. Kontrollerin bırakılması için gerekçe değildir. Hastanın göz sağlığı ile genel diyabet bakımı birbirinden bağımsız iki süreç olarak yürütülmemelidir. [1]

BELİRTİLER VE ACİL UYARILAR

Başlangıç sessiz olabilir. İlerleyen hastalıkta bulanıklık, okuma güçlüğü, uçuşmalar ve görme alanında koyu şekiller gelişebilir. Kanama sonrası lekelerin azalması sorunun tamamen ortadan kalktığını göstermez; yeniden kanama veya çekinti riski değerlendirilmelidir. Diyabeti bulunan kişide her bulanıklığın nedeni retinopati de değildir. [1]

Görmenin aniden kötüleşmesi, yeni belirgin bulanıklık veya ani görme kaybı aynı gün değerlendirme gerektirir. Rutin tarama tarihinin yakın olması beklemek için gerekçe sayılmaz. Göz ağrısı ve kızarıklık eşlik ediyorsa başka ciddi göz hastalıkları da araştırılır. [3]

TANISAL YAKLAŞIM

Göz bebeği genişletilerek yapılan muayene ve retina görüntüleri hasarın derecesini gösterir. Tarama fotoğrafı erken değişikliklerin yakalanmasına yardımcı olur; gerekli durumda hastane göz birimine sevk edilir. Makula ödemi veya ileri damar değişikliklerinde ek görüntülemeler kullanılabilir. Görme düzeyi, retina bulguları ve hastanın günlük işlevi birlikte değerlendirilir. [1,4]

Bu başlıklar birbirini tümüyle dışlayan kutular değildir; makula ödemi diğer retina değişiklikleriyle birlikte bulunabilir. [2]

YÖNETİM VE TEDAVİ İLKELERİ

Erken hastalıkta yakın takip ve diyabet bakımının iyileştirilmesi yeterli olabilir. İleri evrede lazer, göz içine anti-VEGF uygulamaları, seçilmiş olgularda steroid implantı veya cerrahi gündeme gelir. Kanama ve çekinti gibi komplikasyonlar cerrahi yaklaşımı etkileyebilir. Her hastaya aynı işlem uygulanmaz; beklenen yarar, risk ve takip yükü konuşulur. [3]

Tedavi kaybolmuş görmenin mutlaka tamamen geri geleceği anlamına gelmez. Amaç hastalığın ilerlemesini durdurmak veya sınırlamaktır. Göz tedavisi başlandığında kan şekeri, tansiyon ve lipid yönetimi bırakılmaz. Hekim önerisi olmadan ilaç değiştirmek yerine diyabet ve göz ekiplerinin bilgiyi paylaşması sağlanır. [3]

İZLEM, KORUNMA VE ÖZEL GRUPLAR

Tarama ile kapsamlı göz muayenesi aynı şey değildir. Tarama retinopatiyi ararken başka göz hastalıkları için ek muayene gerekebilir. Tarama aralığı ülkenin programına, önceki sonuçlara ve bireysel riske göre belirlenir; herkese değişmez tek bir süre verilmez. Sonuç ve sonraki randevu hastaya anlaşılır biçimde bildirilmelidir. [4]

Gebelik öncesinden diyabeti bulunan kişide gebelik planı göz değerlendirmesiyle birlikte ele alınmalıdır. Yalnız gebelikte başlayan diyabet ile önceden mevcut diyabet aynı tarama kategorisi gibi sunulmamalıdır; yerel gebelik-diyabet protokolü uygulanır. Örneğin NHS rutin tarama programı gestasyonel diyabeti ayrı değerlendirir. [4]

Göz bebeğini genişleten damlalar geçici bulanıklık ve ışığa hassasiyet yapabilir. Kontrole ulaşım planlanmalı; görme normale dönmeden araç kullanılmamalıdır. Görme kaybı varsa günlük yaşam desteği ve kişinin psikososyal gereksinimleri de değerlendirilir. [4]

KLİNİK AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.