DİYALİZ
ÖZET
Diyaliz, böbreğin bazı temizleme ve sıvı düzenleme işlevlerini yerine getirir; bütün hormonal görevlerini veya böbrek hastalığının nedenini ortadan kaldırmaz. Hemodiyaliz ve periton diyalizi farklı uygulama yollarıdır. Başlama kararı belirtiler, sıvı yükü, biyokimyasal bozukluklar, beslenme ve yaşam kalitesiyle birlikte verilir. Tek bir kreatinin veya tahmini süzme hızı, kişinin bütünü görülmeden otomatik başlangıç emri değildir. Planlı hazırlık, acil ve hazırlıksız başlangıçtan farklı bir süreçtir. [1] Kişi ve ailesi yöntemlerin günlük hayata etkilerini öğrenmelidir. İş, okul, ev koşulları, bakım desteği, el becerisi ve kişisel tercih değerlendirilir. Nakil olasılığı ve uygun kişide konservatif bakım da görüşmenin parçasıdır. Bir yöntemin başlangıçta seçilmesi, koşullar değiştiğinde diğerine geçilemeyeceği anlamına gelmez. Karar görüşmesinde yalnız teknik uygunluk değil, kişinin tedavi hedefleri ve öngörülen yükü de konuşulur. [1]
GENEL OKUYUCU
GİRİŞ
Yerel paket sırası: 68; kalıcı kimlik değildir. Durum: klinik/editoryal inceleme bekleyen taslak. Kaynak kontrolü: 25 Ekim 2026. Kapsam: Hemodiyaliz ve periton diyalizi birlikte; modalite seçimi ve güvenlik, KBH'nin genel tekrarından ayrı.
GENEL BAKIŞ VE TEDAVİ KARARI
Bu bölümün içeriği yazının özetinde sunulmuştur.
HEMODİYALİZ
Hemodiyalizde kan, vücut dışındaki filtre aracılığıyla temizlenir. Güvenli damar erişimi için fistül, greft veya belirli koşullarda kateter kullanılır. Erişim türü ve zamanlaması bireyselleştirilir. Merkezde veya uygun eğitimle evde uygulama mümkün olabilir. Tedavi süresi ve sıklığı kalan böbrek işlevi, sıvı gereksinimi ve reçeteye bağlıdır; standart bir internet çizelgesi hastanın planının yerini tutmaz. [2] Seans sırasında tansiyon düşmesi ve kas krampları görülebilir. Damar erişimindeki ağrı, kızarıklık, akıntı veya işlev değişikliği bildirilmelidir. Fistül bakımının nasıl yapılacağı uygulamalı öğretilir. Diyaliz seansını atlamak sıvı ve elektrolit birikimine yol açabilir; ulaşım veya iş engeli varsa merkezle çözüm planlanır. Hasta seans öncesi ve sonrası ilaç zamanlamasını kendi kendine değiştirmemeli, reçetesini diyaliz ekibiyle gözden geçirmelidir. [2]
PERİTON DİYALİZİ
Periton diyalizi karın zarını kullanır; karındaki kateterden verilen sıvı belli bir süre sonra boşaltılır. Gün içi elle değişimler veya gece cihaz yardımıyla uygulama seçenekleri vardır. Ev ortamında yapılabilmesi esneklik sağlayabilir, fakat düzenli malzeme, uygun alan ve eğitim gerekir. Her kişi için aynı yöntem daha iyi değildir; karınla ilgili geçirilmiş işlemler ve diğer sağlık sorunları değerlendirilir. [6] Eğitimde bağlantı işlemleri, kateter bakımı ve sorun halinde iletişim ayrıntılı gösterilir. Kilo değişimi, sıvı dengesi ve beslenme izlenir. Diyaliz sıvısındaki glukoz metabolik yükü etkileyebilir; diyabeti olan kişide glisemik plan buna göre düzenlenir. Fıtık, sıvı kaçağı veya dolum-boşaltım sorunu gelişebilir. Hasta, drenajdaki değişikliği yalnız cihaz sorunu saymadan tedavi ekibine bildirmelidir. Kalan böbrek işlevi takipte ayrıca değerlidir. [3]
ENFEKSİYON VE KIRMIZI BAYRAKLAR
Bulanık periton sıvısı, karın ağrısı, ateş veya titreme peritonit açısından hızlı değerlendirme gerektirir. Kateter çıkışında kızarıklık, şişlik, ağrı veya akıntı da önemlidir. Bu belirtilerde bir sonraki kontrol beklenmez. Elde kalan antibiyotiği kullanmak yerine örnek ve tedavi planı diyaliz ekibiyle düzenlenir. Enfeksiyonun erken fark edilmesi komplikasyonları azaltmaya yardımcı olabilir. [4] El hijyeni, aseptik bağlantı tekniği ve çıkış yeri bakımı temel koruyucu uygulamalardır. Eğitim bir kez anlatılan bilgiyle sınırlanmamalı; kişinin tekniği gerektiğinde yeniden gözlenmelidir. Bakımı üstlenen kişi değiştiğinde de eğitim yenilenir. Görme veya el becerisi sorunu bulunanlarda destek gereksinimi belirlenir. Karın ağrısı olmasa bile sıvıdaki bulanıklık ciddiye alınmalıdır; evde yapılan tedavi, uzman desteğinden bağımsız tedavi anlamına gelmez. [4]
İZLEM VE ÖZEL GRUPLAR
Düzenli değerlendirmede tedavi yeterliliği, beslenme, sıvı durumu ve günlük işlev gözden geçirilir. Yaşlı ve kırılgan kişilerde tedavi yüküyle hedefler tekrar konuşulur. Çocuklarda büyüme ve okul yaşamı; erişkinlerde çalışma, seyahat ve ruhsal destek önemlidir. İlerleyen hastalık veya değişen tercih karşısında bakım planı yeniden ele alınabilir. Hastaya yöntemler arasında karar vermesi için anlaşılır ve dengeli bilgi sunulması gerekir. [1] Fistül veya greft bölgesinden beklenmedik, durmayan ya da fazla kanama acildir; 112 aranmalı ve diyaliz ekibinin önceden verdiği kanama planı izlenmelidir. Rutin kontrol veya sonraki seans beklenmez. [5]
AKIL KARTI
Bu bölümün içeriği akıl kartında sunulmuştur.
ÖĞRETİCİ TABLO
Bu bölümün içeriği öğretici tabloda sunulmuştur.
AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA
Yöntem kişiye göre seçilir. Damar erişimi ve periton kateteri bakımın merkezindedir. Bulanık periton sıvısı bekletilmez. [1,4]
Bu sürümde ayrı bir profesyonel bölüm bulunmuyor.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- NICE NG107 — Renal replacement therapy and conservative management ↗
NICE NG107 · Erişim: 2026-10-25
- NIDDK — Hemodialysis ↗
NIDDK · Erişim: 2026-10-25
- NIDDK — Peritoneal dialysis ↗
NIDDK · Erişim: 2026-10-25
- CDC — Peritoneal dialysis and infection prevention,2026 ↗
CDC · Erişim: 2026-10-25
- NHS — Complications of dialysis ↗
NHS · Erişim: 2026-10-25
- NHS — How dialysis is done ↗
NHS · Erişim: 2026-10-25
Bu içerik kişisel muayene ve tedavi planının yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.