DOĞUM KONTROL YÖNTEMLERİ

YÖNTEM SEÇİMİ KİŞİSELDİR

Tablo: [1]

DOĞUM SONRASI VE EMZİRME

Doğumdan sonra adet henüz başlamasa ve kişi emzirse bile yeniden gebelik oluşabilir; doğurganlığın dönmesini ilk adetle güvenilir biçimde anlamak mümkün değildir. Bu nedenle korunma planını gebelik sırasında veya erken doğum sonrası dönemde konuşmak yararlıdır. Bazı yöntemler doğumdan hemen sonra uygulanabilirken diğerlerinde beklemek gerekir. Rahim içi araç yerleştirme zamanı, doğumun koşulları ve sağlık kuruluşunun olanaklarıyla birlikte değerlendirilir. Emzirme tek başına herkeste yeterli korunma sağlamaz. [2]

Emzirmeye dayalı korunma ancak bebeğin yaşı, adetlerin dönmemesi ve emzirme sıklığı gibi belirli koşullar birlikte sağlandığında düşünülebilir. Beslenme araları uzadığında, ek gıda veya mama başladığında ya da adet döndüğünde başka yöntem planı gerekir. Cinsel ilişkiye dönüş için baskı yapılmamalıdır; ağrı veya kuruluk devam ediyorsa değerlendirme istenebilir. Korunma danışmanlığı, kişinin kendisini hazır hissetmesi ve onamından ayrı düşünülemez. [2]

TIBBİ UYGUNLUK DEĞERLENDİRMESİ

Östrojen içeren kombine yöntemler doğumdan hemen sonraki dönemde uygun değildir; pıhtı riski, doğumdan geçen süre ve emzirme durumu kararı etkiler. Migrenin özellikleri, sigara, hipertansiyon, geçirilmiş damar tıkanıklığı, bazı karaciğer hastalıkları ve kullanılan ilaçlar da yöntem seçimini değiştirebilir. Bir yakına uygun olan hapın başkasına da uygun olduğu varsayılmamalıdır. Progestin içeren yöntemler ve rahim içi seçeneklerin uygunluğu da kendi ölçütleriyle değerlendirilir; bütün hormonal yöntemler aynı risk profilini taşımaz. [3]

Görüşmede doğum tarihi, emzirme düzeni, hastalıklar ve düzenli ilaçlar açıkça belirtilmelidir. Yöntemin tıbben kullanılabilir olması kişinin onu tercih etmek zorunda olduğu anlamına gelmez. Beklenen kanama değişiklikleri, yan etkiler, takip gereksinimi ve başka bir yönteme geçiş planı anlaşılır biçimde konuşulmalıdır. [3]

Yeni göğüs ağrısı, nefes darlığı veya tek bacakta şişlik, özellikle doğum sonrasında, acil değerlendirme gerektiren pıhtı belirtileri olabilir; bunlar yalnız yöntemin sıradan yan etkisi sayılmamalıdır. [5]

KORUNMASIZ İLİŞKİ VE TAKİP

Kondom yırtılması, korunmasız ilişki veya kullanım hatası olduğunda acil kontrasepsiyon seçenekleri için gecikmeden sağlık danışmanlığı alınmalıdır. Uygun seçenek, geçen süreye, kullanılan ilaçlara, doğum sonrası duruma ve kişinin tercihine göre değişir. Acil korunma sonraki ilişkiler için sürekli koruma sağlamaz ve enfeksiyonlardan korumaz. Bazı acil haplardan sonra düzenli hormonal yönteme başlama zamanı değiştiği için talimat netleştirilmelidir; ek korunma ve gebelik testi gereksinimi de sorulmalıdır. [4]

Acil korunma danışmanlığında son korunmasız ilişkinin zamanı ve daha önceki ilişkiler de belirtilmelidir. Gebelik testi, çok yakın zamanda gerçekleşmiş bir ilişkiden kaynaklanan gebeliği hemen gösteremeyebilir. Bu nedenle tek bir erken negatif sonuçla bütün riskin ortadan kalktığı düşünülmez; klinik değerlendirmeye göre tekrar test ve düzenli yönteme geçiş planı yapılır. [4]

AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği akıl kartında sunulmuştur.

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

Adet görmemek gebelik olmayacağının garantisi değildir. Emzirme ve doğumdan geçen süre yöntemin uygunluğunu etkiler. Korunmasız ilişkiden sonra beklemeyin; acil seçenekleri sorun. Gebelikten korunma ile enfeksiyondan korunmayı ayrı değerlendirin. [4]