DOĞUM SONRASI DEPRESYON

NEDİR, NASIL FARK EDİLİR?

Yardım istemek için tüm belirtilerin bulunması gerekmez. Aile hekimi, kadın doğum ekibi veya ruh sağlığı uzmanına başvurulabilir. Yakınların ev işlerini ve bebek bakımını paylaşması, dinlenmeye fırsat yaratması yararlıdır; ancak destek, gerektiğinde profesyonel tedavinin yerine geçmez. Alkol ya da madde kullanarak rahatlamaya çalışmak sorunu ağırlaştırabilir. [1]

RİSKLER VE TANISAL DEĞERLENDİRME

Önceden depresyon geçirme, gebelikte kaygı veya depresyon, destek eksikliği, ilişki sorunları ve şiddet yaşantısı riski artırabilir. Bununla birlikte belirgin risk öyküsü olmayan kişiler de hastalanabilir. Görüşmede belirtilerin başlangıcı, süresi, uyku, günlük bakım kapasitesi, sosyal koşullar ve önceki ruhsal hastalıklar konuşulur. Tiroid hastalığı veya vitamin eksikliği gibi bedensel katkılar, klinik gereklilik varsa araştırılır. Tek başına yorgunluk tanı koydurmaz; kişinin genel durumu birlikte değerlendirilir. [2]

İstenmeden akla gelen, kişiyi korkutan zarar verme düşünceleri obsesif kaygıyla ilişkili olabilir; bunlar otomatik olarak zarar verme niyeti anlamına gelmez. Yine de utanmadan sağlık ekibine anlatılmalıdır. Güçlü zarar verme dürtüsü, planı, gerçeklikle bağın bozulması veya olmayan sesler duyma acil yardım gerektirir. Kişi ya da bebek hemen tehlikedeyse 112 aranmalı; güvenli bir yetişkin destek olmalı ve kişi yalnız bırakılmamalıdır. Doğum sonrası psikoz, sıradan depresyon gibi bekletilmez. [2]

TEDAVİ VE İZLEM

Tarama ölçekleri görüşmeyi destekler; tek bir puan kesin tanı değildir. Değerlendirme, kendine zarar riski ve bebeğin güvenliği yanında sosyal destek, madde kullanımı ve aile içi şiddeti de kapsamalıdır. Tedavi planı belirtilerin şiddetine, önceki tedavi yanıtına ve kişinin tercihine göre oluşturulur. Psikolojik tedaviler ve gerektiğinde ilaç seçenekleri konuşulur. Gebelikte veya emzirirken ilaç kararı, tedavisiz hastalığın riskleriyle birlikte değerlendirilir; yalnız emzirme nedeniyle gerekli bakım ertelenmemelidir. İlaçlar danışmadan kesilmemeli veya başka kişinin reçetesiyle başlanmamalıdır. [3]

Tablo: [3]

İYİLEŞME SÜRECİNDE

Kontrol randevuları yalnız reçete yenilemek için değildir: belirtilerin azalması, yan etkiler, aile desteği ve bebekle ilişki yeniden konuşulur. Yakınlar eleştirmek yerine dinleyebilir, randevuya gitmeyi kolaylaştırabilir ve kişinin dinlenebilmesi için somut görevler üstlenebilir. İyileşme zaman alabilir; hemen düzelmemek tedavinin gereksiz olduğu anlamına gelmez. Sonraki gebelik planlanıyorsa önceki dönem ve işe yarayan destekler önceden değerlendirilmelidir. [2]

Depresyon değerlendirmesinde geçmişte çok az uyuyup aşırı enerjik olma, taşkınlık veya olağan dışı risk alma dönemleri de sorulmalıdır. Bunlar bipolar bozukluk açısından önem taşıyabilir. Depresyon taraması bipolar bozukluğu tek başına dışlamaz. Antidepresan başlamadan önce uygun tarama ve klinik değerlendirme yapılması, yanlış tedavi yaklaşımından kaçınmaya yardımcı olur. Pozitif tarama sonucu bir etiket değil, ayrıntılı görüşme gereksinimidir. [4]

AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği akıl kartında sunulmuştur.

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

İki haftayı aşan veya işlevleri bozan çökkünlüğü gizlemeyin. Yardım istemek ebeveynlik başarısızlığı değildir. Tedavi ve pratik destek birlikte işe yarar. Kendine ya da bebeğe yönelik yakın tehlike varsa rutin randevuyu beklemeyin; acil yardım isteyin. [1]