DOĞUMDA PERİNE YIRTIKLARI
ÖZET
Doğumda perine yırtığı, vajina ile anüs arasındaki dokunun hasarlanmasıdır. Yüzeysel yırtıklar sık görülür; anal sfinktere uzanan üçüncü ve dördüncü derece yaralanmalar daha özel onarım ve izlem gerektirir. Her yırtık aynı ciddiyette değildir. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Derecelendirme, sfinkter hasarı tanısı/onarımı ve kontinans takibi.
HALK İÇİN: İYİLEŞME
Küçük yüzeysel yırtıklar bazen dikişsiz iyileşir; kası içeren ikinci derece yırtıklar genellikle onarılır. Bölgeyi suyla temiz tutmak, pedleri değiştirmek ve kabızlığı önlemek önemlidir. Rahatsızlık zamanla azalmalıdır; artan ağrı normal iyileşme sayılmaz. [1]
YAKINMALARI SÖYLEYİN
Gaz veya dışkı kaçırma, dışkılamaya yetişememe ve ilişki ağrısı utanılacak durumlar değildir. İyileşme, pelvik taban rehabilitasyonu ve gerekirse uzman tedavisiyle desteklenebilir. Günlük yaşama ve cinselliğe dönüş kişiye göre değişir; ağrıya rağmen zorlanmamalıdır. [4]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Doğumun şekli, forseps/vakum, epizyotomi, önceki sfinkter yaralanması ve doğum öncesi kontinans sorgulanır. Sonraki kontrollerde ağrı, dışkı kıvamı, gaz/dışkı kaçırma ve cinsel işlev ayrıca sorulur. [3]
FİZİK MUAYENE
ONAMLI SİSTEMATİK DEĞERLENDİRME
Doğum sonrası yeterli aydınlatma ve analjeziyle perine, vajina ve rektal muayene yapılır; yırtığın tepe noktası, kanaması ve sfinkter bütünlüğü değerlendirilir. Görünürde sağlam perine, izole rektal yaralanmayı dışlamaz. Belirsizlikte deneyimli hekim çağrılır. [3]
AYIRICI TANI
GÖZDEN KAÇABİLECEK YARALANMA
Sfinkter sağlamken rektal mukozadaki buttonhole yırtığı dördüncü derece değildir, ancak fistül riski taşır. Epizyotomi uzantısı, vajinal kanama odağı ve hematom ayrıca değerlendirilir; yalnız cilt görünümüyle sınıflama yapılmaz. [3]
TANISAL YAKLAŞIM
DERECELENDİRME
Üçüncü derece anal sfinkteri içerir: 3a dış sfinkter kalınlığının yarısından azı, 3b yarısından fazlası, 3c iç ve dış sfinkter hasarıdır. Dördüncü derecede anorektal mukoza da etkilenir. Kararsız üçüncü derece yaralanma daha düşük dereceye yazılmaz. [2]
TEDAVİ
ONARIM VE BAKIM
Üçüncü/dördüncü derece yırtık eğitimli hekimce uygun anestezi altında ameliyathanede onarılır. İç sfinkter tanınabiliyorsa ayrı onarılır; kısmi dış sfinkter yırtığında uç uca, tam yırtıkta uç uca veya örtüştürme kullanılabilir. Onarım sonrası rektal muayeneyle lümene geçen dikiş dışlanır. Antibiyotik ve dışkı yumuşatıcı/laksatif yerel protokolle verilir. [2]
İZLEM VE ÖNERİLER
KONTROL
OASI sonrası genellikle 6–12 haftada kontrol ve pelvik taban fizyoterapisi planlanır. İnkontinans veya kalıcı ağrıda uzman jinekoloji/kolorektal değerlendirme gerekir; uygun olguda endoanal ultrason ve manometri sonraki kararları destekler. [2]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
GECİKMEDEN BAŞVURU
Artan ağrı, kızarıklık, kötü kokulu akıntı, ateş veya yara açılması aynı gün değerlendirilmelidir. Şiddetli kanama, bayılma veya hızla kötüleşme acildir. Vajinadan dışkı/gaz gelmesi beklenmez; olası fistül için hızla uzman görüşü gerekir. [4]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
SONRAKİ GEBELİK VE ÖNLEME
Önceki OASI sonrası doğum şekli belirtiler ve sfinkter değerlendirmesiyle görüşülür; semptomatik veya testleri anormal kişide planlı sezaryen seçeneği açıklanır. Ilık kompres ve uygun perine desteği koruyucu olabilir; her vajinal doğumda rutin epizyotomi gerekmez. [2]
KLİNİK DURUMLARI AYIRMA
Kararlar belirtiler, yaşam evresi, üreme planı ve klinik risklerle birlikte değerlendirilir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- First- and second-degree tears ↗
RCOG · Kaynak tarihi: güncel web sürümü · Erişim: 2026-10-26
- The Management of Third- and Fourth-Degree Perineal Tears, Green-top 29 ↗
RCOG · Kaynak tarihi: 2015 · Erişim: 2026-10-26
- Management of Third and Fourth Degree Perineal Repairs, version 2 ↗
Cwm Taf Morgannwg University Health Board · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
- Care of a third- or fourth-degree tear (OASI) ↗
RCOG · Kaynak tarihi: 2019 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA
Seçilen çalışmalar klinik soruya göre okunmalıdır; tek bir sonuç tüm hasta gruplarına genellenemez.
01 · DOĞUMDA PERİNE MASAJI VE ILIK KOMPRES
Perineal massage and warm compresses - Randomised controlled trial for reduce perineal trauma during labor.
Rodrigues S; Silva P; Rocha F; Monterroso L; Silva JN; de Sousa NQ; Escuriet R · Midwifery · 2023
Çalışma türü: Tek merkezli randomize çalışma
Kapsam: 848 term gebe randomize edildi; protokole uygun analizde 800 kişi.
ÖZET
Sağlam perine müdahalede %47, kontrolde %26,3 idi. İkinci derece yırtık ve epizyotomi daha az görüldü.
Birlikte verilen müdahalelerin tek tek etkisi ayrılmaz; protokole uygun analiz ve tek merkez tasarımı genellenebilirliği sınırlar.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 37385009 · DOI: 10.1016/j.midw.2023.103763
02 · EVA: VAKUM DOĞUMUNDA LATERAL EPİZYOTOMİ
Lateral episiotomy or no episiotomy in vacuum assisted delivery in nulliparous women (EVA): multicentre, open label, randomised controlled trial.
Bergendahl S; Jonsson M; Hesselman S; Ankarcrona V; Leijonhufvud Å; Wihlbäck AC; Wallström T; Rydström E; Friberg H; Kopp Kallner H; Brismar Wendel S · BMJ (Clinical research ed.) · 2024
Çalışma türü: Çok merkezli açık randomize çalışma
Kapsam: Vakum gerektiren 717 nullipar gebe; birincil analiz 702 kişi.
ÖZET
OASI epizyotomide %6, karşılaştırmada %13 idi. Müdahale grubunda yara enfeksiyonu ve ayrışması daha fazlaydı.
Sonuç nullipar vakum doğumuna aittir; tüm spontan doğumlarda rutin epizyotomi önerisi olarak kullanılamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 38886011 · DOI: 10.1136/bmj-2023-079014
03 · GENÇ ANNELERDE SFİNKTER YARALANMASI
Obstetric anal sphincter injury in adolescent mothers.
Chill HH; Lipschuetz M; Atias E; Shimonovitz T; Shveiky D; Karavani G · BMC pregnancy and childbirth · 2021
Çalışma türü: Retrospektif kohort
Kapsam: 21 yaş ve altındaki 5.113 ilk doğum ile 26–35 yaşındaki 13.845 ilk doğum.
ÖZET
OASI sıklığı %1,3 ve %1,4 olup anlamlı farklı değildi; riskle ilişkili özellikler yaş grupları arasında değişti.
Çalışmanın genç grup tanımı tümüyle ergen değildir; seçilmiş term tekil vajinal doğumlar ve gözlemsel tasarım.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34407794 · DOI: 10.1186/s12884-021-04045-4
Eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil belirtilerde 112 / acil sağlık hizmetine başvurulmalıdır.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.