DÖRDÜNCÜ KRANİYAL SİNİR FELCİ
ÖZET
Dördüncü kraniyal sinir felci, üst oblik kasın işlevinin zayıflamasıyla gözlerin dikey veya dönme yönündeki hizasının bozulmasıdır. Troklear sinir bu kası yönetir. Etkilenen göz daha yukarıda durabilir ve dışa dönüklük gösterebilir. Özellikle göz içe bakarken aşağı hareket zorlaşır. Kişi üst üste veya eğik görüntüler görerek çift görmeden yakınabilir.
Hastalık doğuştan olabilir veya yaşamın ilerleyen döneminde gelişebilir. Doğumsal olgular çocuklukta belirgin çift görme yaratmadan başın bir yana eğilmesiyle fark edilebilir. Bazı kişilerde belirtiler ancak daha ileri yaşlarda ortaya çıkar. Edinsel olgularda kafa travması, damar hastalıkları ve daha seyrek yapısal beyin hastalıkları araştırılır. Tek bir bulgu bütün bu nedenleri birbirinden ayıramaz.
Aşağı bakışta artan çift görme, okuma ve merdivenden inerken güçlük yaratabilir. Kişinin başını belirli bir konumda tutması görüntüleri birleştirmeye yardımcı olabilir; ancak bu durum tek başına kas veya boyun hastalığı anlamına gelmez. Değerlendirmede gözlerin hareketleri, kaymanın miktarı, belirtilerin başlangıcı ve önceki sağlık öyküsü birlikte ele alınır. Nedeni belirsiz veya değişen tabloda ek tetkikler gerekebilir.
Tanıda kullanılan üç adımlı baş eğme testi yararlıdır, fakat kusursuz değildir. Yüz altmış altı hastalık bir araştırmada testin bütün adımları hastaların yaklaşık dörtte üçünde pozitif bulunmuştur. Çalışma baştan klinik olarak seçilmiş hastaları içerdiğinden bu oran her başvuru grubuna genellenemez. Testin negatif olması tanıyı otomatik dışlamadığı gibi pozitif olması da bütün alternatifleri ortadan kaldırmaz.
Prognoz altta yatan nedene göre değişir. Seksen iki edinilmiş tek taraflı olguluk bir seride elli altı hastada tam iyileşme bildirilmiş, travmatik ve yapısal nedenlerde kalıcı bulgular daha sık görülmüştür. Bu sonuçlar doğumsal veya iki taraflı olguların gidişini doğrudan açıklamaz. Takipte yalnız kayma açısı değil çift görme, torsiyon ve günlük işlev de değerlendirilmelidir.
- troklear sinir
- üst oblik palsisi
- dikey diplopi
- hipertropya
- torsiyon
GENEL OKUYUCU
GENEL BAKIŞ VE KAPSAM
Tek veya iki taraflı olabilir; travma sonrasında asimetrik bilateral tutulum gözden kaçabilir.
BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM
Çocuk çift görmeyi ifade etmeyebilir; baş eğikliği ve görme gelişimi önemlidir.
NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?
Ani çift görme ivedi değerlendirme; kafa travması sonrası çift görme acil değerlendirme gerektirir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Başlangıç yaşı, travma, eski baş pozisyonu ve damar riskleri sorgulanır. Uzun süredir telafi edilen doğumsal bozukluk erişkin yaşta belirginleşebilir.
FİZİK MUAYENE
Görme, yakın-uzak kayma, farklı bakış yönleri, baş eğme yanıtı, binoküler işlev ve fundus torsiyonu değerlendirilir.
AYIRICI TANI
Skew deviasyonu, miyasteni, tiroid göz hastalığı ve diğer dikey hareket bozuklukları ayırt edilir.
Skew, beyin sapı veya serebellar hastalıkla ilişkili olabilir; üç adımlı test iki tabloyu her zaman ayırmaz.
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE TESTLERİN SINIRLARI
Neden açıklanamıyor veya bulgular değişiyorsa kan testleri ve BT/MR gibi incelemeler klinik duruma göre seçilir.
Negatif üç adımlı test, özellikle ek kas kontraktürü varlığında üst oblik palsisini dışlamaz.
TEDAVİ
TEDAVİ VE GÜVENLİK
Geçici prizma veya uygun göz kapama diplopiyi azaltabilir. Kalıcı kaymada uzun süreli prizma veya cerrahi değerlendirilir.
Edinsel palside önce nedenin tedavisi ve iyileşme seyri değerlendirilir; altı aydan uzun kalıcı bozuklukta cerrahi düşünülebilir.
İZLEM VE ÖNERİLER
Doğumsal olguda baş pozisyonu ve görme gelişimi düzenli izlenir.
Edinsel 82 kişilik çalışmada tam iyileşme 56 kişide görüldü; tek merkezli seçilmiş örneklem bireysel sonuç garantisi sağlamaz.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL UYARILAR VE SEVK
Dikey diplopiye ataksi veya başka nörolojik bulgular eşlik ediyorsa merkezi nedenler için acil değerlendirme gerekebilir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Fourth Nerve (Superior Oblique) Palsy ↗
AAPOS · Kaynak tarihi: 2024-08 · Erişim: 2026-10-28
- 4th nerve palsy ↗
University Hospitals Sussex NHS · Kaynak tarihi: 2026-04-22 · Erişim: 2026-10-28
- Cranial Nerve4 Palsy ↗
EyeWiki / AAO · Kaynak tarihi: erişim2026-10-28 · Erişim: 2026-10-28
- Adult Strabismus Preferred Practice Pattern ↗
AAO / Ophthalmology · Kaynak tarihi: 2024-02-12 · Erişim: 2026-10-28
- Diagnostic Utility of the Three-Step Test According to the Presence of the Trochlear Nerve in Superior Oblique Palsy ↗
Journal of Clinical Neurology · Kaynak tarihi: 2017-12-27; sayı2018-01 · Erişim: 2026-10-28
- Torsion and clinical features in patients with acquired fourth cranial nerve palsy ↗
Scientific Reports · Kaynak tarihi: 2024-03-27 · Erişim: 2026-10-28
- Double vision ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2024-01-12 · Erişim: 2026-10-28
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.
01 · EDİNSEL DÖRDÜNCÜ SİNİR FELCİNDE TORSİYON VE KLİNİK ÖZELLİKLER
Torsion and clinical features in patients with acquired fourth cranial nerve palsy
Choi H, Kim SY, Kim SJ, Choi J, Yang S, Han KE, Lee JE · Scientific Reports · 2024
Çalışma türü: Retrospektif tek merkezli seri.
Kapsam: 82 edinilmiş tek taraflı olgu; doğumsal ve bilateral olgular dışlandı.
ÖZET
56 tam iyileşme; iyileşme durumu neden ve bazı kayma/torsiyon ölçümleriyle ilişkiliydi.
Seçilmiş örneklem; vasküler neden ve skew ayrımında yanlış sınıflama olası. Nedensellik göstermez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 38538849 · DOI: 10.1038/s41598-024-58046-2
02 · TROKLEAR SİNİR VARLIĞINA GÖRE ÜÇ ADIMLI TESTİN TANISAL YARARI
Diagnostic Utility of the Three-Step Test According to the Presence of the Trochlear Nerve in Superior Oblique Palsy
Lee JE, Yang HK, Kim JH, Hwang JM · Journal of Clinical Neurology · 2018
Çalışma türü: Retrospektif tanısal inceleme.
Kapsam: 166 unilateral üst oblik palsisi; 87 sinir mevcut, 79 yok.
ÖZET
Üç adım pozitifliği toplamda %75; sinir varlığı grupları arasında anlamlı fark yoktu.
İlk adımı pozitif olgular seçildi; gerçek duyarlılık etkilenebilir, genel özgüllük ölçülmedi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 29629542 · DOI: 10.3988/jcn.2018.14.1.66
Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.