DSM-5 İÇİN KLİNİSYEN TARAFINDAN UYGULANAN TSSB ÖLÇEĞİ (CAPS-5)
ÖZET
CAPS-5, travma sonrası stres bozukluğunu değerlendirmek için kullanılan otuz maddelik yapılandırılmış klinik görüşmedir. Kişinin kendi doldurduğu bir tarama formu değildir. Görüşme, tanısal değerlendirme yanında belirti şiddetini de ele alır. Değerlendirmeye temel olacak travmatik olay belirlenir; belirtilerin başlangıcı, süresi, yarattığı sıkıntı ve işlevselliğe etkisi araştırılır.
Aracın ilk psikometrik değerlendirmesi askeri gazi örneklemlerinde yapılmıştır. İki çalışmadaki analizler sırasıyla 165 ve 207 katılımcıyı kapsamıştır. Araştırma, tanı ve toplam şiddet puanı için değerlendiriciler arası ve tekrar ölçüm güvenilirliğini desteklemiştir. Bununla birlikte bu sonuçlar, her uygulayıcının eğitim olmadan aynı doğrulukta değerlendirme yapacağını göstermez; araştırmanın örneklemi ve uygulama koşulları dikkate alınmalıdır.
Görüşme ile özbildirim aynı bilgiyi aynı yoldan üretmez. Lee ve arkadaşlarının 198 erkek gaziyi içeren çalışmasında CAPS-5 ile PCL-5 değişimleri genel olarak paralel bulunmuştur. Ancak tahminler birebir aynı değildir. Özellikle tedavi sonrası izlemlerde bazı farklılıklar görülmüş, araştırmacılar iki ölçümün birbirinin yerine kullanılamayacağını belirtmiştir.
Travma sonrası sorun yaşayan kişi için değerlendirme, bir sınavdan çok yardım planının başlangıcıdır. NHS bilgisi, belirtiler günlük yaşamı etkilediğinde sağlık profesyoneline başvurmayı ve durumla uyumlu bakım planı oluşturmayı önerir. Konuşma terapileri ve gerektiğinde ilaç seçenekleri bu plan içinde ele alınabilir. Görüşmenin adı veya puanı tek başına tedavi seçimini belirlemez.
Ölçümlerin bakıma katkısı, sonuçların kişiyle paylaşılması ve kararları desteklemesiyle ortaya çıkar. VA’nın ölçüme dayalı bakım yaklaşımı, bilgiyi toplama, paylaşma ve eyleme dönüştürme basamaklarını vurgular. Kişinin hedefleriyle belirtilerdeki değişimin birlikte konuşulması, yalnız kayıt tutmaktan farklıdır. Sonuçlar, bakımın nasıl ilerlediğini değerlendirmede kullanılabilir.
Kendine veya başkasına önemli zarar riski varsa güvenlik planı değerlendirmeyle birlikte yürütülür. NICE, uygun olduğunda aile veya bakım verenin de bu plana katılmasını önerir. Görüşmeyi tamamlamak, güvenliği sağlamanın önüne geçmemelidir. Travma değerlendirmesi sırasında yeniden travmatizasyon riskini azaltan bir yaklaşım benimsenir; puan güvenlik garantisi olarak sunulmaz.
- CAPS-5
- TSSB
- yapılandırılmış görüşme
- travma
- tanısal değerlendirme
- belirti izlemi
GENEL OKUYUCU
KİŞİ İÇİN ANLAMI
Travma sonrası belirtiler uykuyu, ilişkileri ve günlük yaşamı etkileyebilir. Yakınmaların değerlendirilmesi ve bakım planı için sağlık profesyoneline başvurulabilir. Ruhsal kriz veya acil tehlikede yerel acil yardıma ulaşılmalıdır; yapılandırılmış görüşme randevusu beklemek gerekli değildir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
AYIRICI TANI
TANI VE PUANI AYIRMAK
Sıklık ve yoğunluk bilgisi tek şiddet derecesinde birleştirilir. Toplam belirti puanı otuz sorunun tamamından değil, yirmi DSM-5 belirtisinden hesaplanır. Tanı için belirti kümeleri yanında süre ve klinik sıkıntı veya işlev kaybı koşulları değerlendirilir; toplam puan tek başına yeterli değildir.
TANISAL YAKLAŞIM
SÜRÜM VE UYGULAYICI
Güncel tanıda son ay, yaşam boyu tanıda en kötü ay sürümü kullanılır. Son hafta sürümü yalnız belirtileri değerlendirir. Tam görüşme yaklaşık 45–60 dakika sürer. VA, TSSB bilgisine sahip klinisyen veya uygun eğitimli uygulayıcıyı ve CAPS-5 eğitimini güçlü biçimde önerir.
TEDAVİ
YETKİNLİK VE ERİŞİM
VA dışı uygulayıcılar resmi kanaldan aracı isterken ileri psikodiagnostik eğitim, klinik alanda en az yüksek lisans veya araştırmacı niteliği koşullarından birini beyan eder. Güncel form ve eğitim açıklaması kullanılmalıdır. Burada görüşme soruları veya puanlama formu çoğaltılmamaktadır.
İZLEM VE ÖNERİLER
İZLEMDE AYNI ÖLÇÜMÜ KORUMAK
198 erkek gazinin yer aldığı karşılaştırmada iki araçtaki değişim eğimleri güçlü ilişkiliydi; ancak aynı sonucu üretmediler. CAPS-5 ile başlayan bir izlem serisini PCL-5 toplamlarıyla aynı sayısal seri gibi yorumlamayın. Bulgular iki grup tedavisi alan erkek gazilerden gelmiştir; başka klinik gruplara aktarım sınırlıdır.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
GÜVENLİK ÖNCELİĞİ
Önemli zarar riski saptanırsa risk yönetimi ve güvenlik planı ilk bakımın parçasıdır. Uygun yakın katılımı düşünülür. Görüşme sonucu veya toplam puan, gerekli acil risk müdahalesini ertelemenin gerekçesi değildir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Clinician-Administered PTSD Scale for DSM-5 (CAPS-5) ↗
VA National Center for PTSD · Kaynak tarihi: 24 Ağustos 2026 · Erişim: 2026-10-31
- The Clinician-Administered PTSD Scale for DSM-5: Development and initial psychometric evaluation in military veterans ↗
Weathers ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2018 · Erişim: 2026-10-31
- Concordance in PTSD symptom change between DSM-5 versions of CAPS-5 and PCL-5 ↗
Lee ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-10-31
- Post-traumatic stress disorder — NG116 ↗
NICE · Kaynak tarihi: 2018; güncel öneriler · Erişim: 2026-10-31
- Measurement-Based Mental Health Care ↗
VA Office of Research and Development · Kaynak tarihi: 27 Ocak 2022 · Erişim: 2026-10-31
- PTSD (post-traumatic stress disorder) ↗
NHS · Kaynak tarihi: Güncel erişilen sayfa · Erişim: 2026-10-31
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA
Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.
01 · CAPS-5 İLE PCL-5 DEĞİŞİMLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
Concordance in PTSD symptom change between DSM-5 versions of the Clinician-Administered PTSD Scale (CAPS-5) and PTSD Checklist (PCL-5)
Lee DJ ve arkadaşları · Psychological Assessment · 2022
Çalışma türü: Randomize iki grup tedavisi çalışmasının tekrarlı ölçümlerinin uyum analizi.
Kapsam: 198 erkek gazi; başlangıçtan tedavi sonrası 12 aya izlem.
ÖZET
Değişim eğimleri ilişkiliydi (r=0,878); iki ölçümün değişim tahminleri aynı değildi.
Erkek gazi ve grup tedavisi örneklemi; araçların birbirinin yerine kullanılmasını desteklemez. Özgün özet okundu.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 35389681 · DOI: 10.1037/pas0001130
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.