DÜŞME RİSKİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE ÖNLENMESİ

DÜŞME SONRASINDA ÖNCE GÜVENLİK

Düşme sonrasında baş, boyun, sırt veya kalça yaralanmasından kuşkulanılıyorsa ya da kişi yerden kalkamıyorsa Türkiye’de 112’yi arayın. Yaralı olabileceği düşünülen kişiyi zorlayarak ayağa kaldırmayın. Yardım beklerken güvenli ve sıcak kalmasını sağlayın. Ağrı, yaralanma veya genel durum bozukluğu varsa tıbbi yardım alın; belirgin yara görünmemesi ciddi sorun bulunmadığını kanıtlamaz. [1]

Düşme yaşandıysa veya denge konusunda endişe varsa sağlık profesyoneliyle görüşmek yararlıdır. Değerlendirmede hareket ve denge incelenebilir; görme, kas gücü, kemik sağlığı ve kullanılan ilaçlar gözden geçirilebilir. Gerektiğinde düşme hizmeti veya ilgili uzmana yönlendirme yapılır. Amaç yalnız mevcut yaralanmayı tedavi etmek değil, yeniden düşme olasılığını azaltacak koşulları anlamaktır. [1]

TARAMA, DEĞERLENDİRME VE MÜDAHALE

CDC’nin yaşlı erişkinler için geliştirdiği STEADI yaklaşımı üç bağlantılı adımı vurgular: risk açısından tarama, değiştirilebilir etkenlerin değerlendirilmesi ve uygun müdahale. Tarama, daha ayrıntılı inceleme gereksinimini fark etmeye yarar. Bir denge testinin sonucu bütün risk profilini anlatmaz. Bulgular kişinin düşme öyküsü, günlük hareketi ve diğer sağlık bilgileriyle birlikte yorumlanmalıdır. [2]

Profesyonel yaklaşımda standart yürüme ve denge değerlendirmeleri kullanılabilir. İlaçlarla ilişkili riskler ve hastanın eğitim gereksinimleri de ele alınır. Saptanan sorunun hangi müdahaleyle karşılanacağı açık olmalıdır; yalnız bir risk listesi oluşturmak bakımın tamamlandığı anlamına gelmez. Kişinin ve yakınlarının planı anlaması, önerilerin günlük yaşamda uygulanmasına yardımcı olur. Destek, kişinin hareketten bütünüyle kaçınmasına yol açacak korkutucu bir dille verilmemelidir. [2]

KAVRAMSAL HIZLI BAŞVURU KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki hızlı başvuru kartında sunulmuştur.

ÖNLEME TEK BİR EGZERSİZ DEĞİLDİR

Güç ve dengeyi destekleyen çalışmalar yararlı olabilir; program kişinin kapasitesi ve sağlık durumuna uygun seçilmelidir. Görme değerlendirmesi ve kullanılan gözlüğün uygunluğu da önemlidir. Evde takılmaya neden olan eşyaların azaltılması, yeterli aydınlatma ve gerekli yerlerde tutunma desteği düşünülür. Bu önlemler, kişiyi evde hareketsiz tutmak yerine güvenli hareket alanını desteklemeyi amaçlar. [3]

Hekim veya eczacı, reçeteli ve reçetesiz kullanılan ürünleri baş dönmesi ya da uyku hâli gibi etkiler açısından gözden geçirebilir. Kişi düşme riskinden endişelendiği için ilaçlarını kendi kendine bırakmamalı; değerlendirme istemelidir. Kemik sağlığının değerlendirilmesi de düşme sonrasındaki kırık sonuçlarını azaltmaya yönelik bakımın ayrı bir parçasıdır. Vitamin veya takviye gereksinimi kişisel olarak görüşülmelidir. [3]

Örneğin banyo çevresindeki tutunma desteği, merdiven korkuluğu ve yeterli ışık farklı çevresel sorunlara yanıt verir. Aynı evde bütün değişikliklerin gerekli olduğu varsayılmaz. Kişinin en çok nerede zorlandığını anlatması, öncelikleri belirlemeye yardımcı olur. Uygun hareket eğitimi ile çevresel düzenlemeler birlikte düşünüldüğünde amaç yalnız düşmeyi önlemek değil, kişinin gündelik yaşamını daha güvenle sürdürebilmesidir. Hiçbir yöntem riskin tamamen sıfırlanacağını garanti etmez. [3]

Düşme ihtimaline karşı yardım çağırma planı oluşturmak da önemlidir. Telefon veya kişisel alarmın erişilebilir olması, gerektiğinde destek istenmesini kolaylaştırabilir. Kişi yardım istemeyi başarısızlık olarak görmemelidir; güvenli hareket ve uygun destek aynı bakım hedefinin parçalarıdır. [1]