DÜŞÜK FODMAP DİYETİ

Düşük FODMAP diyeti, irritabl bağırsak sendromunda bazı kısa zincirli karbonhidratların belirtilerle ilişkisini değerlendiren beslenme yaklaşımıdır. FODMAP kısaltması fermente olabilen oligosakkaritler, disakkaritler, monosakkaritler ve poliolleri kapsar. Bu maddeler bazı kişilerde gaz, şişkinlik, ağrı ve dışkılama değişikliklerine katkıda bulunabilir. Ancak kendileri zararlı veya sağlıksız besin bileşenleri değildir. Diyet sendromu tamamen ortadan kaldırmaz; uygun kişilerde belirtilerin kontrolüne yardımcı olabilir. Her kişide aynı yanıt beklenmez.

Başlangıç noktası tıbbi tanıdır. Hekim belirtilerin süresini, sıklığını ve yemekle ilişkisini sorgular; karın muayenesi yapabilir. Gerektiğinde çölyak hastalığı, enfeksiyon veya inflamatuvar bağırsak hastalığı gibi diğer nedenleri araştıran testler istenir. Bu nedenle kendi kendine uzun bir yasak listesi oluşturmak, tanısal değerlendirme yerine geçmez. Belirtileri ve ne zaman ortaya çıktıklarını önceden not etmek görüşmenin daha verimli olmasını sağlayabilir.

Uygulama üç aşamalıdır. İlk aşamada yüksek FODMAP içeren yiyecekler daha düşük içerikli seçeneklerle değiştirilir ve belirtiler izlenir. Monash yaklaşımında bu dönem iki ile altı hafta sürer. Düzelme varsa sonraki aşamada besin grupları kontrollü biçimde yeniden denenir. Son amaç, tolere edilen yiyecekleri geri ekleyerek mümkün olduğunca çeşitli ve az kısıtlayıcı bir beslenme düzeni oluşturmaktır. İlk aşama ömür boyu sürdürülecek bir liste değildir.

Kısıtlayıcı diyet herkes için uygun değildir. Malnütrisyon riski, yeterli gıdaya erişememe, yeme bozukluğu veya kontrolsüz psikiyatrik hastalık varsa adaylık dikkatle değerlendirilir. Diyetisyen desteği, kişinin mevcut beslenmesini ve uygulama güçlüklerini anlamaya yardımcı olur. Deneme süresi ve değerlendirilecek yanıt önceden belirlenir. Yeterli yarar yoksa kısıtlama uzatılmak yerine başka tedavi seçenekleri konuşulur; daha çok besini yasaklamak otomatik çözüm değildir.

Araştırmalarda düşük FODMAP yaklaşımı yararlı bulunabilse de her karşılaştırmada geleneksel beslenme önerilerinden üstün değildir. Dört haftalık bir randomize çalışmada her iki grupta belirtiler azalmış, gruplar arasında anlamlı fark saptanmamıştır. Bu bulgu, herkesin aynı diyete gereksinim duymadığını ve yanıtın bireysel değerlendirilmesi gerektiğini hatırlatır.

Açıklanamayan belirgin kilo kaybı, makattan kanama, kanlı ishal veya karında sert şişlik varsa diyeti denemek için beklenmez; gecikmeden sağlık değerlendirmesi istenir.