EDİNİLMİŞ KİSTİK BÖBREK HASTALIĞI
ÖZET
Kronik böbrek hastalığı zemininde sonradan gelişen çoklu kistlerdir. Kalıtsal polikistik hastalıktan ayrılır; kanama, enfeksiyon ve tümör olasılığı izlemde önemlidir.
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU: SONRADAN GELİŞEN KİSTLER
Edinilmiş kistik böbrek hastalığı, kronik böbrek hastalığı veya böbrek yetersizliği olan kişide zamanla çok sayıda kist gelişmesidir. Kalıtsal polikistik böbrek hastalığıyla aynı değildir. Diyalizde geçirilen süre arttıkça daha sık görülür; bu, diyalizin doğrudan kist yaptığı anlamına gelmez. Kistler diyaliz başlamadan da oluşabilir. Çoğu kişi belirti hissetmez.
GENEL OKUYUCU: YENİ AĞRI VE KANAMAYI BİLDİRİN
İdrarda kan, böğür ağrısı veya ateş gelişirse değerlendirme gerekir; bunlar kanama veya enfeksiyonun belirtisi olabilir. Uzun süre diyaliz tedavisi alanlarda ve böbrek nakli yapılanlarda böbrek tümörü riski de dikkate alınır. Önceden kist bulunduğu için yeni yakınmaları otomatik olarak zararsız saymayın.
GENEL OKUYUCU: ŞİDDETLİ KANAMA OLASILIĞI
Ani şiddetli yan veya karın ağrısına tansiyon düşmesi, bayılacak gibi olma ya da belirgin halsizlik eşlik ederse acil yardım alın. Kistten böbrek çevresine kanama gelişebilir. Kanamanın ağırlığı yalnız idrarın rengine bakılarak anlaşılamaz; hastanede değerlendirme ve bazen damar yoluyla kanamayı durdurma gerekir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
PROFESYONEL: HASTALIĞIN ZAMANLAMASI
Kronik böbrek hastalığının başlangıcı, diyaliz süresi, nakil öyküsü ve önceki görüntüler gözden geçirilir. Kistlerin böbrek işlev kaybından önce mi sonra mı görüldüğü önemlidir. Kalıtsal PKD’den farklı olarak böbrekler çoğunlukla normal boyutta veya küçüktür; diğer organlarda kist oluşturması tipik değildir.
FİZİK MUAYENE
PROFESYONEL: KANAMADA İLK DEĞERLENDİRME
Akut ağrı veya kanamada hemodinamik durum ve hemoglobin eğilimi değerlendirilir. Antikoagülan kullanımı ve üremik trombosit işlev bozukluğu kanamaya katkıda bulunabilir. Görüntülemede subkapsüler veya perirenal hematom ve aktif kontrast kaçağı araştırılır. Klinik instabilite varsa sıradan poliklinik kist izlemi yerine acil kanama yönetimi gerekir.
AYIRICI TANI
PROFESYONEL: GÖRÜNTÜYLE KLİNİK BAĞLAMI BİRLEŞTİRMEK
ADPKD, lityum ilişkili mikrokistler, lokalize kistik hastalık ve kistik neoplaziler ayırıcı tanıdadır. Böbrek boyutu, kist dağılımı, korunmuş parankim ve renal işlev birlikte değerlendirilir. Basit yaşa bağlı bir kist, edinilmiş kistik böbrek hastalığıyla eş anlamlı değildir. Tek taraflı bölgesel kistik görünüm farklı bir süreci düşündürebilir.
TANISAL YAKLAŞIM
PROFESYONEL: KARMAŞIK LEZYONU KARAKTERİZE ETMEK
Ultrason kistleri gösterebilir; karmaşık lezyonda BT veya MRG gerekir. Kontrastlanan nodül ve septalar, kanama veya debrisle karıştırılmamalıdır. Kist büyüklüğü tek başına iyi ya da kötü huyluluğu belirlemez. Tetkik seçimi kontrast kontrendikasyonları ve klinik soruya göre yapılır; belirsiz lezyonda radyoloji ve üroloji birlikte değerlendirmelidir.
PROFESYONEL: YAŞA GÖRE GÖRÜNTÜLEME SINIRLARI
Aynı çalışmada MRG, ultrasonla gözden kaçabilen karmaşık kistleri gösterdi. Küçük örneklem ve kesitsel tasarım genellenebilirliği sınırlar. Bosniak sınıflamasının malignite tahmin verileri esas olarak erişkinlerden gelir; çocukta yetişkin eşiklerini otomatik cerrahi kararına çevirmeden pediatrik radyoloji ve üroloji görüşü alınmalıdır.
TEDAVİ
PROFESYONEL: KOMPLİKASYONA YÖNELİK TEDAVİ
Sorunsuz edinilmiş kistler çoğunlukla özgül girişim gerektirmez. Süregelen enfeksiyon veya kanamada drenaj, nadiren böbreğin bir bölümünün ya da tamamının çıkarılması gerekebilir. Tümör şüphesi ayrı değerlendirilir. Her kisti boşaltmak veya her çoklu kistli böbreği çıkarmak rutin yaklaşım değildir; girişimin gerekçesi komplikasyon ve lezyon özellikleridir.
PROFESYONEL: AĞIR KANAMADA EMBOLİZASYON
On sekiz erişkinlik retrospektif seride arteriyel embolizasyonun klinik başarısı 17 hastada sağlandı; bir hastada yeniden kanama nedeniyle nefrektomi gerekti. Bu deneyim seçilmiş ciddi kanamalı hastalar içindir. Her hematüride embolizasyon yapılacağı anlamına gelmez; konservatif bakım, embolizasyon ve cerrahi seçimi hemodinami ve görüntülemeye göre yapılır.
İZLEM VE ÖNERİLER
PROFESYONEL: PEDİATRİK İZLEM KANITININ SINIRI
2025 Hong Kong çalışmasında renal replasman tedavisi alan 43 genç hastanın 18’inde edinilmiş kistler saptandı; çoğu belirti vermiyordu. Yazarlar çocuklarda ortak uluslararası tarama uzlaşısı olmadığını belirtir. Yıllık ultrason önerileri araştırma grubunun yaklaşımıdır; herkes için kanıtlanmış zorunlu aralık gibi sunulmamalıdır. Nakil sonrası doğal böbreklerin değerlendirilmesi de önemlidir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
PROFESYONEL: KANSER OLASILIĞINI İHMAL ETMEMEK
Edinilmiş kistik hastalıkla ilişkili renal hücreli kanser serisinde aynı böbrekte farklı tümör alt tipleri birlikte bulunabildi. Kırk olguluk çalışmanın izlemi olan 36 hastasının dördünde nüks veya metastaz gibi olumsuz olaylar görüldü. Bu seçilmiş tümör serisi bütün kistli hastaların kanser riskini ölçmez; ancak hastalığı daima iyi huylu saymak doğru değildir. Şüpheli kitle ürolojik-onkolojik değerlendirme gerektirir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Acquired Cystic Kidney Disease ↗
NIDDK · Kaynak tarihi: 2015-08 · Erişim: 2026-10-26
- Acquired Kidney Cysts ↗
Merck Manual · Kaynak tarihi: 2026-09 · Erişim: 2026-10-26
- CT and MR imaging of cystic renal lesions ↗
Insights into Imaging · Kaynak tarihi: 2020-01-03 · Erişim: 2026-10-26
- Acquired cystic kidney disease in children with kidney failure ↗
Pediatric Nephrology · Kaynak tarihi: 2025-01-04 · Erişim: 2026-10-26
- Renal artery embolization for spontaneous hemorrhage in patients with acquired cystic kidney disease: A 20-year single-center experience ↗
Pakistan Journal of Medical Sciences · Kaynak tarihi: 2021-07 · Erişim: 2026-10-26
- Acquired Cystic Disease-associated Renal Cell Carcinoma (ACD-RCC): A Multiinstitutional Study of 40 Cases With Clinical Follow-up ↗
American Journal of Surgical Pathology · Kaynak tarihi: 2018-09 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA
Doğrudan ilgili 3 yayın seçildi; yirmi yayın sayısına tamamlama yapılmadı. Bu seçki sistematik derleme veya insan klinik onayı değildir.
01 · BÖBREK YETERSİZLİĞİ OLAN ÇOCUKLARDA EDİNİLMİŞ KİSTİK HASTALIK
Acquired cystic kidney disease in children with kidney failure
Justin Ming-yin Ma, Kin-fen Kevin Fung, Pak-Chiu Tong ve ark. · Pediatr Nephrol · 2025
Çalışma türü: Bölge çapında tek merkezli kesitsel çalışma.
Kapsam: Çocuklukta renal replasman tedavisine başlayan 43 hasta.
ÖZET
On sekiz hastada kistler saptandı; MRG bazı karmaşık lezyonları ek olarak gösterdi.
Küçük örneklem; hastalık başlangıç zamanı ve evrensel tarama aralığı belirlenemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 39754696 · DOI: 10.1007/s00467-024-06628-7
02 · EDİNİLMİŞ KİSTİK HASTALIK KANAMASINDA RENAL ARTER EMBOLİZASYONU
Renal artery embolization for spontaneous hemorrhage in patients with acquired cystic kidney disease: A 20-year single-center experience
Cheng Shi Chen, Hyemin Ahn, Ji Hoon Shin ve ark. · Pak J Med Sci · 2021
Çalışma türü: Retrospektif tek merkezli girişim serisi.
Kapsam: Spontan renal kanamalı 18 erişkin.
ÖZET
Klinik başarı 17/18; bir hastada ek nefrektomi gerekti.
Kontrol grubu yok; seçilmiş ağır kanamalı hastalar, tüm hematürilere genellenemez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34290792 · DOI: 10.12669/pjms.37.4.3999
03 · EDİNİLMİŞ KİSTİK HASTALIK İLİŞKİLİ KANSERDE KIRK OLGU
Acquired Cystic Disease-associated Renal Cell Carcinoma (ACD-RCC): A Multiinstitutional Study of 40 Cases With Clinical Follow-up
Christopher G Przybycin, Holly L Harper, Jordan P Reynolds ve ark. · Am J Surg Pathol · 2018
Çalışma türü: Çok kurumlu klinikopatolojik olgu serisi.
Kapsam: Kırk tümör olgusu; 36 hastada izlem.
ÖZET
İzlemde dört hastada nüks veya metastaz gibi olumsuz olaylar bildirildi.
Tümör seçilmiş serisi; bütün edinilmiş kistlerde kanser insidansını vermez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 29851703 · DOI: 10.1097/PAS.0000000000001091
Eğitim amaçlı, hekim incelemesini bekleyen taslaktır. Kişisel tanı veya tedavi talimatı değildir; ilaçlar bu metne göre başlanmamalı ya da kesilmemelidir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.