EKLEMLERİN YAPISI VE HAREKETLERİ

YAPISAL SINIFLAMA NEYİ ANLATIR?

Fibröz eklemlerde bağlantı başlıca bağ dokusuyla, kıkırdak eklemlerde kıkırdakla sağlanır. Sinovyal eklemlerde ise kemik yüzleri, sıvı içeren bir boşluğun çevresinde karşılaşır. Yapısal sınıflama ile hareket miktarına göre yapılan işlevsel sınıflama ilişkilidir; fakat aynı soruya cevap vermez. İlki dokuyu, ikincisi hareket serbestliğini tarif eder. Bu ayrımı korumak, bir eklemin adından bütün hareket özelliklerini çıkarmaya çalışırken oluşabilecek yanlış genellemeleri azaltır. [1]

Sinovyal eklemin yüzlerini örten kıkırdak, hareket sırasında sürtünmenin azaltılmasına yardım eder. Kapsül eklemi çevreler; kapsülün iç yüzündeki sinovyal zar, eklem sıvısının oluşumuna katılır. Bağlar kemikleri birbirine bağlayarak desteğe ve hareketin sınırlandırılmasına katkıda bulunur. Tendonlar ise kasın kemiğe bağlantısını sağlar. Bu nedenle bağ ile tendon aynı yapı değildir; biri eklemin pasif desteğinde, diğeri kas kuvvetinin aktarılmasında öne çıkar. [2]

ŞEKİL HAREKETİ NASIL YÖNLENDİRİR?

Sinovyal eklem yüzlerinin biçimi, hangi yöndeki hareketlerin daha kolay gerçekleşebileceğini belirler. Menteşe düzeni bükülme ve açılmaya, küre biçimli bir başın yuvaya oturduğu düzen ise birden fazla düzlemde harekete uygundur. Omuz ve kalça aynı geniş sınıfa girse de çevresindeki destek yapıları ve kullanım biçimleri aynı değildir. Dolayısıyla aynı eklem tipinde bulunmak, aynı hareket açıklığına veya aynı mekanik kararlılığa sahip olmak demek değildir. [3]

KAVRAMSAL HIZLI BAŞVURU KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki hızlı başvuru kartında sunulmuştur.

DESTEK YAPILARI AYNI İŞİ YAPMAZ

Bursa, yakınındaki dokular arasında sürtünmeyi azaltmaya yardım eden sıvılı kesedir. Menisküs gibi eklem içi yapılar ise bazı eklemlerde bulunur; bütün eklemlerin değişmez parçası değildir. Dizde menisküs görmek, el parmağındaki eklemde de aynı yapının bulunacağını düşündürmemelidir. Anatomi öğrenirken “Bu yapı hangi eklemde var?” sorusu, “Bu yapı ne yapıyor?” sorusu kadar önemlidir. Genel bir eklem çizimi bütün eklemleri eksiksiz temsil etmez. [2]

Eklem tiplerini karşılaştırmak, hareketi tanımlamak için ortak bir dil sağlar. Bükülme, açılma ve dönme birbirinin yerine kullanılmaz. Bir kapıyı açarken kolun dönmesi ile parmağı bükmek farklı hareket örüntüleridir. Yüzey geometrisini bu örneklerle ilişkilendirmek, eklemleri yalnız isim listesi olarak öğrenmekten daha açıklayıcıdır. [3]

HAREKET AÇIKLIĞINI ANLAMAK

Günlük bir işte çoğunlukla birden fazla eklem birlikte çalışır. Bir nesneye uzanırken yalnız omuz değil, dirsek ve el bileği de konum değiştirir. Bu nedenle bütün uzvun hareketini tek ekleme mal etmek doğru değildir. Hareketin mümkün olması kemik yüzlerinin, kasların, tendonların, bağların ve kıkırdağın birlikte çalışmasına bağlıdır. Bu parçaların adlarını öğrenmek, aralarındaki görev paylaşımını anlamak için bir başlangıçtır. [4]

Normal yapı anlatımı, ağrılı veya şiş bir eklemin nedenini belirlemez. Aynı bölgedeki farklı dokular yakınmalarla ilişkili olabilir; bir görselde eklemi tanımak muayene yerine geçmez. Bu metin eklem tiplerini ve hareket mantığını açıklar; artrit, kireçlenme veya yaralanma için evde uygulanacak tedavi adımları sunmaz. Öğretici karşılaştırmaların amacı kişinin kendi hareketini zorlayarak sınaması değil, kullanılan anatomi terimlerini doğru ilişkilendirmesidir. [4]