EKSTRAKORPOREAL MEMBRAN OKSİJENASYONU
ÖZET
Ekstrakorporeal membran oksijenasyonu (ECMO), kanı vücut dışında oksijenlendirip karbondioksitten arındıran ileri yaşam desteğidir. Yoğun bakımda uygulanır; hastalığı doğrudan iyileştirmek yerine toparlanma veya başka bir tedaviye geçiş için zaman kazandırır. Her ağır hasta için uygun değildir ve yaşamı kurtarma garantisi vermez. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
VV/VA amaçları, aday seçimi ve komplikasyonlar; uzun süreli LVAD'den ayrı. Erişkin VV/VA desteği; pediatrik ve ECPR protokolleri ayrı kapsamdır.
AİLE İÇİN TEMEL AYRIM
Venovenöz ECMO (VV) esas olarak akciğerin gaz değişimini destekler; venöarteriyel ECMO (VA) dolaşım desteği de sağlar. Yalnız cihazın adıyla sonuç tahmini yapılamaz: solunum yetmezliği, kalp şoku ve kalp durması farklı hasta gruplarıdır. [2,3]
SÜRE VE BAKIM
Destek günler veya haftalar sürebilir. Hasta bazen uyanık olabilir, bazen sedasyon ve ventilatör desteğine ihtiyaç duyar. Hareket sırasında kanüller korunmalı; mobilizasyon eğitimli ekibin gözetiminde yapılmalıdır. Yakınlar tedavi hedefini ve yeniden değerlendirme planını sormalıdır. [1]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
VV-ECMO İÇİN SEÇİM
Potansiyel olarak geri dönebilen ağır solunum yetmezliğinde, optimal tedaviye rağmen yeterli gaz değişimi sağlanamıyorsa değerlendirilir. Ağır ARDS’de uygun prone pozisyon denemesi dahil standart tedavi uygulanır; örneğin dirençli PaO₂/FiO₂ <80 mmHg uzman merkez görüşmesini gerektirebilir. Nakle köprü ayrı bir endikasyondur. [2]
FİZİK MUAYENE
HAZIRLIK VE SEVK
Geri dönüş olasılığı, nörolojik hasar, kanama, antikoagülasyon riski, eşlik eden organ yetmezliği ve destekten ayrılma yolu değerlendirilir. ECMO düşünülen hasta, geri dönüşü zor kötüleşme olmadan merkezle görüşülmelidir. Yaş riski etkiler; VV kılavuzunda tek bir evrensel üst yaş sınırı tanımlanmamıştır. [2]
TANISAL YAKLAŞIM
VA-ECMO VE KARDİYOJENİK ŞOK
İlaç ve standart dolaşım tedavisine dirençli, geri dönebilen kalp-dolaşım çöküşünde VA-ECMO seçeneği kalp ekibince tartışılır. İyileşmeye, kalıcı destek cihazına veya nakle geçiş hedefi gerekir. Önemli aort yetersizliği ve ağır damar hastalığı gibi durumlar uygunluğu değiştirebilir. [3]
TEDAVİ
UYGULAMANIN GÜVENLİ ÇERÇEVESİ
Yetkin ekip büyük damarlara kanüller yerleştirir ve kanı pompa/oksijenatör devresine bağlar. Dolaşım, oksijenlenme, kan gazları ve pıhtılaşma yakından izlenir. Antikoagülasyon kanama ile devre pıhtısı riskini dengelemek üzere bireyselleştirilir; kanül ve cihaz ayarları yalnız ekipçe değiştirilir. [1]
Kalp kriziyle ilişkili şokta rutin erken ECMO’yu tüm hastalara uygulamak kanıtla desteklenmez. ECLS-SHOCK ölüm azalması göstermedi ve kanama/damar komplikasyonları arttı. Kurtarma amaçlı seçici kullanım ile rutin erken uygulama aynı soru değildir. [5]
İZLEM VE ÖNERİLER
AYRILMA VE DEVAM KARARI
Organ toparlanmasıyla destek azaltılarak hastanın kendi işlevi değerlendirilir. Güvenli ayrılma yolu yoksa yalnız cihaz çalışıyor diye tedavi süresiz sürdürülmez; hedefler hasta/temsilci ve çok disiplinli ekiple tekrar konuşulur. Nakle veya kalıcı desteğe uygunluk ayrıca ele alınır. [2,3]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
KOMPLİKASYONLAR
Kanama, enfeksiyon, inme, bacak dolaşım bozukluğu ve böbrek yetmezliği önemli risklerdir. Kanül yerinde kanama, yeni nörolojik bulgu veya uzuv dolaşım değişikliği ekipçe acilen değerlendirilir. Bu riskler hastalığın ağırlığından da etkilenir. [1]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
POPÜLASYON VE KANIT SINIRI
ELSO’nun erişkin VV ve VA belgeleri çocuk/yenidoğan seçimini belirlemez. Yenidoğan ve pediatrik merkezlerin ayrı protokolleri vardır. EOLIA’nın solunum yetmezliği sonucu kardiyojenik şok veya resüsitasyon ECMO’suna aktarılmamalıdır. [2,4]
İŞLEM KARARINI DEĞİŞTİREN AYRIMLAR
Karar klinik amaç, güvenlik ve hastanın tercihleriyle birlikte verilir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- What is ECMO? ↗
American Thoracic Society Patient Education · Kaynak tarihi: 2020 · Erişim: 2026-10-26
- Management of Adult Patients Supported with Venovenous ECMO: ELSO Guideline ↗
ELSO · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
- ELSO Interim Guidelines for Venoarterial ECMO in Adult Cardiac Patients ↗
ELSO · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
- Extracorporeal Membrane Oxygenation for Severe Acute Respiratory Distress Syndrome. ↗
Alain Combes ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2018 · Erişim: 2026-10-26
- Extracorporeal Life Support in Infarct-Related Cardiogenic Shock. ↗
Holger Thiele ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Extracorporeal Membrane Oxygenation in the Therapy of Cardiogenic Shock: Results of the ECMO-CS Randomized Clinical Trial. ↗
Petr Ostadal ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar işlem seçimi, güvenliği veya hasta deneyimiyle doğrudan ilişkilidir; sonuçlar kendi hasta grupları içinde değerlendirilmelidir.
01 · EOLIA: ÇOK AĞIR ARDS’DE ERKEN VV-ECMO
Extracorporeal Membrane Oxygenation for Severe Acute Respiratory Distress Syndrome.
Alain Combes, David Hajage, Gilles Capellier, Alexandre Demoule, Sylvain Lavoué, Christophe Guervilly, Daniel Da Silva, Lara Zafrani, Patrice Tirot, Benoit Veber, Eric Maury, Bruno Levy, Yves Cohen, Christian Richard, Pierre Kalfon, Lila Bouadma, Hossein Mehdaoui, Gaëtan Beduneau, Guillaume Lebreton, Laurent Brochard, Niall D Ferguson, Eddy Fan, Arthur S Slutsky, Daniel Brodie, Alain Mercat, EOLIA Trial Group, REVA, and ECMONet · The New England journal of medicine · 2018
Çalışma türü: Uluslararası randomize çalışma
Kapsam: Çok ağır ARDS’li 249 erişkin.
ÖZET
60 günlük ölüm ECMO’da %35, kontrol stratejisinde %46 idi; fark istatistiksel anlamlılığa ulaşmadı. ECMO kolunda transfüzyon gerektiren kanama daha fazlaydı.
Kontrolün %28’i kurtarma ECMO’suna geçti; sonuç “ECMO etkisizdir” veya “kesin üstündür” diye basitleştirilemez. Yalnız yayımlanmış özet değerlendirildi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 29791822 · DOI: 10.1056/NEJMoa1800385
02 · ECLS-SHOCK: İNFARKT İLİŞKİLİ KARDİYOJENİK ŞOK
Extracorporeal Life Support in Infarct-Related Cardiogenic Shock.
Holger Thiele, Uwe Zeymer, Ibrahim Akin, Michael Behnes, Tienush Rassaf, Amir Abbas Mahabadi, Ralf Lehmann, Ingo Eitel, Tobias Graf, Tim Seidler, Andreas Schuster, Carsten Skurk, Daniel Duerschmied, Peter Clemmensen, Marcus Hennersdorf, Stephan Fichtlscherer, Ingo Voigt, Melchior Seyfarth, Stefan John, Sebastian Ewen, Axel Linke, Eike Tigges, Peter Nordbeck, Leonhard Bruch, Christian Jung, Jutta Franz, Philipp Lauten, Tomaz Goslar, Hans-Josef Feistritzer, Janine Pöss, Eva Kirchhof, Taoufik Ouarrak, Steffen Schneider, Steffen Desch, Anne Freund, ECLS-SHOCK Investigators · The New England journal of medicine · 2023
Çalışma türü: Çok merkezli randomize çalışma
Kapsam: Erken revaskülarizasyon planlanan 420 randomize, 417 analiz edilen hasta.
ÖZET
30 günlük ölüm erken ECLS ve standart tedavide benzerdi (%47,8 ve %49,0). Orta/ağır kanama ve girişim gerektiren periferik damar komplikasyonları ECLS’de arttı.
İnfarkt ilişkili şoka aittir; miyokardit, nakle köprü veya solunum ECMO’suyla karıştırılmaz. Yalnız yayımlanmış özet değerlendirildi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 37634145 · DOI: 10.1056/NEJMoa2307227
03 · ECMO-CS: ŞOKTA HEMEN VA-ECMO
Extracorporeal Membrane Oxygenation in the Therapy of Cardiogenic Shock: Results of the ECMO-CS Randomized Clinical Trial.
Petr Ostadal, Richard Rokyta, Jiri Karasek, Andreas Kruger, Dagmar Vondrakova, Marek Janotka, Jan Naar, Jana Smalcova, Marketa Hubatova, Milan Hromadka, Stefan Volovar, Miroslava Seyfrydova, Jiri Jarkovsky, Michal Svoboda, Ales Linhart, Jan Belohlavek, ECMO-CS Investigators · Circulation · 2023
Çalışma türü: Çok merkezli randomize çalışma
Kapsam: Hızla kötüleşen veya ağır kardiyojenik şokta 117 analiz edilen hasta.
ÖZET
Hemen ECMO, gerektiğinde sonradan ECMO’ya izin veren konservatif stratejiye göre 30 günlük birleşik sonlanımı anlamlı iyileştirmedi.
Küçük çalışma; kontrol grubunun %39’u sonradan ECMO aldı. Kesin hasta altgrubu seçimini çözmez. Yalnız yayımlanmış özet değerlendirildi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 36335478 · DOI: 10.1161/CIRCULATIONAHA.122.062949
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. İşlem yalnız yetkin sağlık ekibince ve uygun izlem koşullarında uygulanır.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.