EKTİMA GANGRENOZUM
ÖZET
Ektima gangrenozum, özellikle ağır hasta veya bağışıklığı baskılanmış kişide kanamalı püstülden siyah nekrotik ülsere ilerleyen deri enfeksiyonu görünümüdür. Pseudomonas bakteriyemisiyle güçlü ilişkisi vardır; ancak benzer lezyonlar başka bakteriler, mantarlar ve virüslerle de oluşabilir. İlk lezyonun ağrısız olması tehlikeyi dışlamaz. Hızlı doku yıkımı nedeniyle erken değerlendirme gerekir. Lezyonlar ayrıca gövde ve ekstremitelerde de görülebilir.
Uzamış nötropeni önemli bir bağlamdır. Sıradan ektimada kullanılan lokal tedavi yaklaşımı bu tabloya aktarılmamalıdır: ektima gangrenozumda hızlı tanınma ve hastanede bakım gerekir. Tedaviye rağmen genişleyen nekrotik dokuda cerrahi debridman gerekebilir. Lezyon sayısı, yayılımı ve hastanın genel durumu birlikte değerlendirilir; gecikmiş tanı ve tedavi olumsuz sonuçlarla ilişkilidir. Değerlendirmede gerektiğinde doku örneği hem histoloji hem de kültüre gönderilir.
Negatif kan kültürü tanıyı her hastada tek başına dışlamaz. Bakteriyemi olmadan bildirilen iki olgu, deri odağının başlangıç noktası olabileceğini düşündürmüştür; bu mekanizma bütün hastalarda kanıtlanmış değildir. HIV ve Good sendromu gibi farklı bağışıklık bozukluklarında hastalık görülebilir. Good sendromlu hastada nüks bildirilmiştir. Bu küçük çalışma nüksün ne sıklıkta olacağını, hangi tedavinin üstün olduğunu veya herkes için geçerli bir tedavi süresini belirlemez. Klinik görünümle birlikte konak özellikleri ve mikrobiyolojik bulgular yorumlanmalıdır.
Ateşli nötropenide biyopsi veya aspirasyon, histolojik ve mikrobiyolojik incelemeye örnek sağlar. Kan kültürleri ve gerektiğinde görüntüleme, deri dışı odağı araştırmayı tamamlar. Uzayan veya tekrarlayan ateşte dirençli bakteriler ve mantarlar önem kazanır. Etken belirlendiğinde tedavi duyarlılık sonuçlarına göre düzenlenir; bu çerçeve nötropenik hasta içindir.
Üç nötropenik lösemi olgusunda benzer nekrotik lezyonların altında Fusarium, Syncephalastrum ve dirençli Pseudomonas bulunmuştur. Bir hasta ölmüştür. Bu gözlem, yalnız görünüşe dayanarak tek etken veya tek tedavi seçmenin sakıncasını gösterir.
- ektima gangrenozum
- nötropeni
- nekrotik ülser
GENEL OKUYUCU
GENEL BAKIŞ VE KAPSAM
Ektima gangrenozum, deride hızla kanamalı kabarcık ve siyahlaşmış ülser oluşturabilen ciddi enfeksiyon görünümüdür. Sıklıkla Pseudomonas ile ilişkilidir; ancak görünüm tek başına etkeni belirlemez.
Özellikle uzun süren nötropeni ve bağışıklık baskılanmasında önemlidir. Sıradan ektima ile aynı hastalık veya aynı evde bakım sorunu sayılmamalıdır.
BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM
Başlangıçta ağrısız kırmızı yuvarlak alanlar görülebilir. Bunlar saatler içinde irinli veya kanamalı kabarcıklara, ardından koyu renkli yara ve çevresinde kızarıklığa dönüşebilir. Kasık, makat çevresi ve koltuk altı sık bölgelerdir; başka yerlerde de oluşabilir.
Tek veya çok sayıda lezyon olabilir. Hastanın genel durumunun bozulması ve hızla büyüyen nekroz ciddiyet işaretidir.
NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?
Özellikle kanser tedavisi veya bağışıklık baskılanması sırasında yeni kanamalı kabarcık ya da kararan yara gelişirse aynı gün acil hastane değerlendirmesi gerekir. Yaranın genişlemesini beklemeyin.
Bilinç bulanıklığı, nefes darlığı, bayılma veya soğuk/benekli deri varsa 112/acil yardım isteyin.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Hematolojik hastalık, kemoterapi, nötropeni süresi ve kullanılan antibiyotikler kaydedilir. Antibiyotik alırken yeni lezyon çıkması dirençli bakteri veya mantar olasılığını yeniden değerlendirmeyi gerektirir.
HIV, diğer immün yetersizlikler ve önceki benzer lezyonlar sorgulanır. Kan kültürünün negatif olması deriyle başlayan enfeksiyonu dışlamaz.
FİZİK MUAYENE
Lezyonların sayısı, dağılımı, hemorajik merkez, nekrotik alan ve çevresel kızarıklık değerlendirilir. Başlangıçta ağrı olmaması güvence değildir; seri muayene hızlı değişimi gösterebilir.
Ateş, hipotansiyon ve klinik kötüleşme özellikle nötropenik hastada araştırılır; deri bulgusu sistemik enfeksiyonun ipucu olabilir.
AYIRICI TANI
Sıradan ektima çoğunlukla streptokok/stafilokokla ilişkili, daha yavaş ilerleyen kabuklu ülserdir; hasta genellikle sistemik olarak daha iyidir. Bu ayrım tedavi yerini değiştirir.
Fusarium veya diğer invaziv mantarlar benzer nekrotik lezyon yapabilir. Yalnız görünümden Pseudomonas tanısı koymak antifungal gereksinimini geciktirebilir.
TANISAL YAKLAŞIM
TANI VE TESTLERİN SINIRLARI
Kan kültürleri ve lezyondan örnekler alınır. Histoloji için biyopsi ile bakteri/mantar kültürü için doku örneği uygun şekilde ayrı gönderilir; örnekler etken ve duyarlılığı belirlemeyi amaçlar.
Erken direkt mikroskopi mantar hifi ile bakteriyi ayırarak tedaviyi yönlendirebilir. Trombositopenide biyopsi riski ve hemostaz planı hasta bazında değerlendirilir; olgu başarısı her hastada güvenliği kanıtlamaz.
TEDAVİ
TEDAVİ VE GÜVENLİK
Nötropenik deri enfeksiyonunda hastanede antipsödomonal intravenöz tedavi ve uygun gram-pozitif kapsam başlanır; rejim kültür ve klinikle uyarlanır.
Mantar gösterilirse türe uygun tedavi gerekir; bütün nekrotik lezyonlar aynı antibiyotikle düzelmez. Yayındaki bireysel rejimler evrensel reçete değildir.
İlerleyen nekroz veya yanıtsızlıkta cerrahi değerlendirme gerekebilir.
İZLEM VE ÖNERİLER
Lezyonun ilerlemesi ve yeni lezyonlar izlenir; tedavi sırasında değişen etken/direnç olasılığı yeniden değerlendirilir. İmmün toparlanma sonuçları etkileyebilir.
Nüks eden yaralarda altta yatan immün yetersizlik ve lokal başlangıç olasılığı araştırılır. Negatif kan kültürü izlem gereksinimini ortadan kaldırmaz.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL UYARILAR VE SEVK
Hızlı nekroz ve nötropeni birlikteliğinde acil yatırılarak multidisipliner bakım gerekir.
Dolaşım veya bilinç bozulmasında acil müdahale.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Ecthyma and ecthyma gangrenosum ↗
Primary Care Dermatology Society · Kaynak tarihi: 2021-11-22 · Erişim: 2026-10-27
- Ecthyma gangrenosum ↗
DermNet · Erişim: 2026-10-27
Yazar tarihi 2008; gün belirtilmemiştir.
- Ecthyma gangrenosum in neutropenic patients and the importance of an early skin biopsy for direct examination ↗
Anais Brasileiros de Dermatologia · Kaynak tarihi: 2022-05-30 · Erişim: 2026-10-27
- Ecthyma gangrenosum without bacteraemia: evidence in favour of a broader definition ↗
Clinical and Experimental Dermatology · Kaynak tarihi: 2017-02-27 · Erişim: 2026-10-27
27.02.2017 çevrimiçi; Nisan 2017 basılı sayı.
- Practice Guidelines for the Diagnosis and Management of Skin and Soft Tissue Infections: 2014 Update ↗
IDSA · Kaynak tarihi: 2014-07-15 · Erişim: 2026-10-27
- Recognising the signs and symptoms of sepsis ↗
Northern Ireland government · Kaynak tarihi: 2025-09-02 · Erişim: 2026-10-27
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.
01 · NÖTROPENİK HASTADA NEKROTİK LEZYON VE ERKEN BİYOPSİ
Ecthyma gangrenosum in neutropenic patients and the importance of an early skin biopsy for direct examination
Yung Gonzaga, Thiago Jeunon, Jorge Machado, Marcio Nucci · An Bras Dermatol · 2022
Çalışma türü: Üç olguluk klinik seri.
Kapsam: Lösemili üç nötropenik erişkin.
ÖZET
Direkt inceleme ve kültürlerle Fusarium, Syncephalastrum ve dirençli Pseudomonas ayrıldı; bir hasta öldü, ikisi düzeldi.
Kontrolsüz küçük seri; biyopsi güvenliğini veya ilaç üstünlüğünü ölçmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 35654651 · DOI: 10.1016/j.abd.2020.11.018
02 · BAKTERİYEMİ OLMADAN EKTİMA GANGRENOZUM
Ecthyma gangrenosum without bacteraemia: evidence in favour of a broader definition
L Ferguson, H Chong, M Singh · Clin Exp Dermatol · 2017
Çalışma türü: İki olgu bildirimi.
Kapsam: HIV ve Good sendromu bağlamında iki hasta.
ÖZET
Bakteriyemi olmadan hastalık bildirildi; Good sendromlu hastada nüks vardı. Deriden inokülasyon olasılığı tartışıldı.
Özgün özet düzeyinde incelendi; nüks sıklığı veya standart tedavi süresi çıkarılamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 28239902 · DOI: 10.1111/ced.13064
Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.