EL FLEKSÖR VE EKSTANSÖR TENDON KESİLERİ

GENEL BAKIŞ VE TEDAVİNİN AMACI

El tendonları kasların oluşturduğu kuvveti parmaklara aktarır. Kesilme sonrasında parmağın hareketi bozulabilir; ameliyat tendon sürekliliğini yeniden sağlamayı amaçlar. Yaralanmanın yeri, hangi tendonların etkilendiği ve eşlik eden doku hasarı iyileşmeyi belirler. Tendon onarımı, yalnız cilt yarasına dikiş atılmasıyla aynı işlem değildir. Bu yazı kronik tendon ağrılarını veya sinir sıkışmalarını değil, kesiye bağlı akut tendon hasarını ele alır. [1]

Onarım sonrasında bir süre koruyucu atel ve düzenli el terapisi gerekebilir. Atelin temiz ve kuru tutulması, önerilen şekilde kullanılması önemlidir. Egzersizler terapist tarafından öğretilir; erken dönemde amaç güçlü kavrama değil, korunan hareketi sürdürmektir. Günlük el kullanımına ve işe dönüş yaralanmanın niteliğine göre değişir. Ciltteki yaranın kapanmış olması tendonun eski kuvvetine ulaştığını göstermez. [1]

Tedavi sonrası ani hareket kaybı, artan ağrı, kızarıklık, şişlik, ateş veya yaradan akıntı hızla değerlendirilmelidir. Enfeksiyon, tendonun çevreye yapışması veya yeniden ayrılması gibi sorunlar olabilir. Bu belirtiler kontrol randevusuna kadar bekletilmemelidir. Tam hareketin her hastada geri dönmeyebileceği, tedavi öncesi beklentilerin konuşulmasını önemli kılar. [1]

FLEKSÖR TENDON KESİSİ

Fleksör tendonlar parmakları büker. Avuç içi, bileğin ön yüzü veya parmak kıvrımlarındaki bir kesik bu tendonlara ulaşabilir. Küçük görünen bir yara bile ciddi hasar oluşturabilir. Parmağı kısmen veya tamamen bükememe, bükmeye çalışırken ağrı ve parmağın diğerlerinden daha düz durması uyarıcıdır. Yakındaki sinirlerin yaralanması nedeniyle uyuşma da görülebilir. Yeni keside bükememe veya uyuşma varsa gecikmeden tıbbi değerlendirme gerekir. [2]

El cerrahı tendonların işlevini ayrı ayrı değerlendirir. Camla oluşan yaralanmada yabancı cisim açısından grafi, seçilmiş durumda ultrason veya MR gerekebilir. Tam kesilmiş tendon uçları birbirinden uzaklaşabileceğinden kendiliğinden eski işlevine dönmesi beklenmez. Onarım ihtiyacı ve zamanlaması uzman değerlendirmesiyle belirlenir. Evde yaranın içini açmak, tendonu aramak veya kuvvet testi yapmak uygun değildir. [2]

Onarım sonrasında tendonun tünel içinde kayabilmesi ile onarımın korunması arasında denge gerekir. Kontrollü terapi yapışmayı azaltmayı, aşırı yükten kaçınma yeniden kopmayı önlemeyi amaçlar. Bir sesle birlikte veya sessizce gelişen yeni bükme kaybı derhal ekibe bildirilmelidir. Yeniden değerlendirmede gecikme sonraki seçenekleri etkileyebilir. [2]

EKSTANSÖR TENDON KESİSİ

Ekstansör tendonlar parmakları ve başparmağı düzleştirir. El sırtında deriye yakın olduklarından yüzeysel görünen kesilerde bile yaralanabilirler. Tam düzleştirememe, parmağın düşmesi veya doğrultma sırasında ağrı önemli bulgulardır. Hekim tendonları değerlendirirken eklem ve kemik yaralanmasını da araştırır. Yeni keside düzleştirememe gecikmeden tıbbi değerlendirme gerektirir. Eklem üstündeki kesi özel dikkat gerektirir. Kapalı yaralanmayla oluşan tendon kopması ile açık kesi aynı tedavi planını gerektirmeyebilir. [3]

Kesilmiş ekstansör tendonların çoğunda onarım gerekir; bazı kısmi yaralanmalar uzman gözetiminde destek ve kontrollü egzersizle tedavi edilebilir. Sonuç, temiz kesi ile ezilme ve doku kaybı olan yaralanmada farklıdır. Tedavi sonrasında özel el terapisi ameliyat kadar önemlidir. Atelin süresi ve hareket sınırları yaralanmanın bölgesine göre belirlenir; başka bir hastanın egzersizleri güvenle kopyalanamaz. [3]

Tendonun yeniden ayrılması veya çevre dokulara yapışması hareketi sınırlayabilir. Terapide ilerleme yavaş olduğunda nedenin değerlendirilmesi gerekir; daha sert egzersiz yapmak her zaman çözüm değildir. Bazı hastalarda ek girişim düşünülebilir, ancak tam hareket garantisi verilemez. İşin kavrama, kaldırma ve ince motor beceri gereksinimi kontrollerde konuşulmalıdır. [3]

Parmağın hareketindeki değişim, yalnız yara görüntüsünden daha önemli olabilir. Ameliyattan sonra hangi hareketin serbest olduğu yazılı öğrenilmelidir. Terapiste ulaşılamayan dönemde aşırı kavrama egzersizi eklemek yerine verilen koruma planı sürdürülür. İyileşme takibi cerrahi ve terapi ekibinin ortak işidir. [2]

AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki klinik akıl kartında sunulmuştur.