ELEKTRİK YARALANMALARI
ÖZET
Küçük deri izi derin elektrik hasarını göstermez; yüksek voltajda eşlik eden travma araştırılır. [3]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Çocuk ve erişkinde elektrik akımı/ark yaralanması; yıldırım ayrı mekanizma olarak ele alınır. Pediatrik düşük risk taburculuk ölçütleri erişkine otomatik aktarılmaz.
ÖNCE KURTARICININ GÜVENLİĞİ
Elektrik kaynağı güvenle kesilmeden kişiye dokunmayın. Güvenli ortam sağlanınca acil yardım isteyin; bilinç kaybı veya fırlama varsa travma ve yaşamı tehdit eden durumlar önceliklidir. [1]
Ortam güvenliyken kişi yanıtsız ve normal solumuyorsa temel yaşam desteğine başlayın; mevcut otomatik eksternal defibrilatörü getirip sesli yönlendirmelerini izleyin. [13]
YANIK VARSA
Güvenlik sağlandıktan sonra yanık serin akan suyla 20 dakika soğutulabilir; vücudun kalanını sıcak tutun, takıları çıkarın ve örtüyü uzuv etrafında sıkı sarmayın. Elektrik yanığı tıbbi değerlendirme gerektirir. [1]
ABA sınıflamasında yüksek voltaj ≥ 1.000 V, düşük voltaj < 1.000 V’tur. Yüksek voltaj veya yıldırımda yanık merkeziyle acil görüşülür. Düşük voltaj maruziyetinde de gecikmiş belirtiler ve görme değişikliği için izlem önerileri verilmelidir. [5]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
MARUZİYETİ TANIMLAMA
Kaynak/voltaj, alternatif veya doğru akım, temas süresi, ıslaklık, akım yolu, bilinç kaybı ve olay yerindeki canlandırma öğrenilir. Çocukta kablo ısırma ağız yanığı ve havayolu riski yaratabilir. [2]
FİZİK MUAYENE
TRAVMA VE SERİ MUAYENE
Erişkin değerlendirmesinde temas noktaları, tam nörolojik muayene, kırık/çıkık ve omurga travması araştırılır. Ekstremitede kapiller dolum, renk, duyu ve kompartman gerginliği seri kaydedilir. [4]
Yüksek voltajda akımın kendisi, elektrik arkı veya tutuşan giysi farklı hasarlar yapabilir. Derin kas ödemi kompartman basıncını yükseltip perfüzyonu bozabilir. [3]
AYIRICI TANI
YÜZEY YANIĞINA İNDİRGEMEMEK
Ark/alev yanığı ile vücuttan akım geçmesine bağlı derin hasar ayrılır; kas yıkımı ve kompartman sendromu dışlanmadan küçük deri alanı güvence sayılmaz. [3] Kırık, çıkık ve omurga yaralanması kasılma veya düşmeye bağlı olabilir. [4]
TANISAL YAKLAŞIM
EKG VE MONİTÖRİZASYON
Erişkinde 12 derivasyonlu EKG alınır. Düşük voltaj yaralanmasında arrest, bilinç kaybı, anormal EKG veya önceden kalp hastalığı monitörlü yatış gerekçesidir; yüksek voltajda monitörlü değerlendirme gerekir. İzlem süresi kurumun risk protokolüne göre belirlenir. [4]
PCH çocuk protokolünde düşük voltaj sonrası arrest, bilinç kaybı ve yanık yoksa rutin EKG gerekmeyebilir. Arrest veya PCH’nin bu izlem önerisindeki > 240 V maruziyeti sonrası 12–24 saat kardiyak izlem önerilir; bilinç kaybı, aritmi/iskemi veya önemli doku hasarı düşük risk değildir. [2]
KAS, BÖBREK VE EK TRAVMA
Önemli yaralanmada kreatin kinaz, elektrolitler, böbrek işlevi ve idrarda pigment değerlendirilir; görüntüleme travma bulgularına göre seçilir. Çocukta kulak, göz ve nörovasküler muayene ek hasarı ortaya çıkarabilir. [2]
TEDAVİ
ACİL TEDAVİ VE CERRAHİ EŞİK
Travma tedavisi, ağrı kontrolü ve tetanos değerlendirmesi yapılır. [4] Rabdomiyolizde sıvı gereksinimi yalnız yanık yüzdesinden hesaplanamaz; idrar çıkışı ve organ yanıtıyla yönetilir. Gergin kompartman, pasif germe ağrısı, duyu veya perfüzyon azalması acil cerrahi/yanık ekibi değerlendirmesi gerektirir. Gereken fasyotomi transfer planıyla koordine edilir; yalnız pansuman yeterli değildir. [3]
İZLEM VE ÖNERİLER
TABURCULUK VE GEÇ ETKİLER
Çocukta taburculuk için bilinç kaybı öyküsü olmaması, gerekiyorsa EKG’nin normal olması ve yatış gerektiren yanık/travma bulunmaması gerekir. [2] Düşük voltajda bile gecikmiş belirtiler için başvuru yolu ve takip belirlenir. [5]
Uzayan uyuşma, güçsüzlük, ağrı, uykusuzluk veya travmatik stres günlük yaşam ve işe dönüşü etkileyebilir; seçilmiş rehabilitasyon kohortlarında gösterilen bu sorunlar izlemde sorgulanmalıdır. [7]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
BEKLENMEMESİ GEREKEN BELİRTİLER
Bilinç kaybı veya yeniden kötüleşme acil yardım gerektirir. [1] Artan uzuv gerginliği, pasif hareketle ağrı, hissizlik veya dolaşım azalması kompartman sendromu açısından acildir. [3] Aritmi/iskemi bulguları, önemli yanık, travma veya rabdomiyoliz hastanede değerlendirilmelidir. [2]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
AYIRICI DEĞERLENDİRME
Özellikler birlikte değerlendirilir; tablo tek başına tanı koydurmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Electrical burns: first aid ↗
VicBurns / Alfred Health · Kaynak tarihi: erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26
- Electrical injuries ↗
Perth Children’s Hospital · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
- Severe electrical burns ↗
VicBurns / Alfred Health · Kaynak tarihi: erişim 2026 · Erişim: 2026-10-26
- First aid and emergency management of adult burns ↗
CALHN Royal Adelaide Hospital · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Guidelines for Burn Patient Referral ↗
American Burn Association · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-10-26
- Electrical injury - a dual center analysis of patient characteristics, therapeutic specifics and outcome predictors. ↗
Gille, Schmidt, Dragu, Emich, Hilbert-Carius, Kremer, Raff, Reichelt, Siafliakis, Siemers, Steen, Struck · Kaynak tarihi: 2018 · Erişim: 2026-10-26
- Acute and long-term clinical, neuropsychological and return-to-work sequelae following electrical injury: a retrospective cohort study. ↗
Radulovic, Mason, Rehou, Godleski, Jeschke · Kaynak tarihi: 2019 · Erişim: 2026-10-26
- Neurological symptoms and disorders following electrical injury: A register-based matched cohort study. ↗
Nielsen, Carstensen, Kærgaard, Vestergaard, Biering · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-10-26
- Electrical injury and the long-term risk of cataract: A prospective matched cohort study. ↗
Kaergaard, Nielsen, Carstensen, Biering · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Mental disorders following electrical injuries-A register-based, matched cohort study. ↗
Biering, Vestergaard, Kærgaard, Carstensen, Nielsen · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
- Long-term consequences of electrical injury without initial signs of severity: The AFTER-ELEC study. ↗
Chauveau, Renard, Gasperini, Cazes · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
- Unconsciousness and amnesia after cross-body electric shocks not involving the head-A prospective cohort study. ↗
Biering, Kærgaard, Carstensen, Nielsen · Kaynak tarihi: 2023 · Erişim: 2026-10-26
- Guideline 8: Cardiopulmonary Resuscitation ↗
ANZCOR · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 7 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar farklı klinik soruları aydınlatır; tedavi seçiminde çalışma popülasyonu ve tasarımı dikkate alınmalıdır.
01 · İKİ YANIK MERKEZİNDE ELEKTRİK YARALANMALARI
Electrical injury - a dual center analysis of patient characteristics, therapeutic specifics and outcome predictors.
Jochen Gille, Thomas Schmidt, Adrian Dragu, Dimitri Emich, Peter Hilbert-Carius, Thomas Kremer, Thomas Raff, Beate Reichelt, Apostolos Siafliakis, Frank Siemers, Michael Steen, Manuel F Struck · Scandinavian journal of trauma, resuscitation and emergency medicine · 2018
Çalışma türü: Retrospektif iki merkez kohortu
Kapsam: 18 yılda 162 elektrik yaralanması; 82 yüksek voltaj.
ÖZET
Yüksek voltaj daha ağır morbidite ve cerrahi gereksinimle ilişkiliydi. 23 hastada aritmi görüldü; yalnız dördü hastaneye kabulden sonra ortaya çıktı. CK/miyoglobin klinik ağırlıkla ilişkiliydi.
Yanık merkezine yatırılan seçilmiş hastalar; gözlemsel ilişkiler taburculuk için tek başına karar kuralı değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 29855384 · DOI: 10.1186/s13049-018-0513-2
02 · AKUT VE UZUN DÖNEM İŞLEVSEL SONUÇLAR
Acute and long-term clinical, neuropsychological and return-to-work sequelae following electrical injury: a retrospective cohort study.
Nada Radulovic, Stephanie A Mason, Sarah Rehou, Matthew Godleski, Marc G Jeschke · BMJ open · 2019
Çalışma türü: Retrospektif yanık/rehabilitasyon kohortu
Kapsam: Akut değerlendirmede 207, uzun dönem değerlendirmede 122 kişi.
ÖZET
Yüksek voltajda kompartman sendromu % 16’ya karşı % 4, rabdomiyoliz % 12’ye karşı % 0 idi. Uzun izlemde uykusuzluk, kaygı ve işe dönüş güçlüğü sıktı.
Rehabilitasyona yönlendirilen örneklem toplumdaki bütün elektrik kazalarını temsil etmez; geç belirti oranları genel insidans değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 31092649 · DOI: 10.1136/bmjopen-2018-025990
03 · ELEKTRİK YARALANMASI SONRASI NÖROLOJİK TANILAR
Neurological symptoms and disorders following electrical injury: A register-based matched cohort study.
Kent J Nielsen, Ole Carstensen, Anette Kærgaard, Jesper Medom Vestergaard, Karin Biering · PloS one · 2022
Çalışma türü: Eşleştirilmiş kayıt kohortu
Kapsam: Danimarka kayıtlarında 14.112 elektrik yaralanması, uygun karşılaştırma grupları.
ÖZET
Baş ağrısı, vertigo, duyu bozuklukları ve bazı periferik sinir tanıları daha sık kaydedildi. Çoğu tanı ilk 6 ayda ortaya çıktı; daha geç başlangıç bazı sonuçlarda dışlanamadı.
Kayıt kodları ve artık karıştırıcılık; ilişki her sonraki nörolojik yakınmanın elektrikten kaynaklandığını kanıtlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 35235596 · DOI: 10.1371/journal.pone.0264857
04 · KATARAKT RİSKİ VE ELEKTRİK YARALANMASI
Electrical injury and the long-term risk of cataract: A prospective matched cohort study.
Anette Kaergaard, Kent J Nielsen, Ole Carstensen, Karin Biering · Acta ophthalmologica · 2023
Çalışma türü: Eşleştirilmiş kayıt kohortu
Kapsam: Danimarka’da 14.112 elektrik yaralanması ve kontrol grupları.
ÖZET
Genel katarakt riskinde artış saptanmadı; sonuçlar tüm elektrik yaralanmalarından sonra rutin katarakt taramasını desteklemedi.
Baş/göz yakınına akımın özel riskini dışlamaz. Nörolojik ve ruhsal kayıt araştırmalarıyla aynı temel kohort; bağımsız üç doğrulama sayılmaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 35894089 · DOI: 10.1111/aos.15220
05 · ELEKTRİK YARALANMASI SONRASI RUHSAL TANILAR
Mental disorders following electrical injuries-A register-based, matched cohort study.
Karin Biering, Jesper Medom Vestergaard, Anette Kærgaard, Ole Carstensen, Kent J Nielsen · PloS one · 2021
Çalışma türü: Eşleştirilmiş kayıt kohortu
Kapsam: Danimarka’da aynı 14.112 kişilik elektrik yaralanması kaynağı.
ÖZET
Özellikle erken dönemde kaygı, uyum bozukluğu ve travma sonrası stres tanılarıyla ilişki görüldü; bazı diğer tanılar daha geç ortaya çıktı.
Nadir sonuçlar ve kayıt sınırlılıkları; kişisel nedensellik belirlenemez, aynı kohorttaki diğer yayınlardan bağımsız kanıt değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 33617562 · DOI: 10.1371/journal.pone.0247317
06 · AFTER-ELEC: BAŞLANGIÇTA İYİ GÖRÜNEN YARALANMALAR
Long-term consequences of electrical injury without initial signs of severity: The AFTER-ELEC study.
Nathan Chauveau, Aurélien Renard, Guillaume Gasperini, Nicolas Cazes · The American journal of emergency medicine · 2021
Çalışma türü: Retrospektif tek merkezli kohort ve sonraki telefon izlemi
Kapsam: Başlangıçta iyi seyirli 76 erişkinin 48’ine en az bir yıl sonra ulaşıldı.
ÖZET
Ulaşılanların % 82’si en az bir geç yakınma bildirdi; nörolojik ve psikolojik yakınmalar öne çıktı.
Yüksek izlem kaybı ve özbildirim; % 82 oranı bütün düşük voltaj kazalarının komplikasyon riski olarak kullanılamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34543835 · DOI: 10.1016/j.ajem.2021.09.022
07 · ELEKTRİKÇİLERDE BİLİNÇ VE HAFIZA ETKİLERİ
Unconsciousness and amnesia after cross-body electric shocks not involving the head-A prospective cohort study.
Karin Biering, Anette Kærgaard, Ole Carstensen, Kent J Nielsen · PloS one · 2023
Çalışma türü: Prospektif işçi kohortu
Kapsam: 6.960 elektrikçi, 26 haftalık takip; analizde 2.356 elektrik çarpması.
ÖZET
Bilinç kaybı % 0,6, amnezi % 2,2 bildirildi. Vücudu çaprazlayan akım için tahminler yükselse de güven aralıkları 1’i içeriyordu.
Özbildirim ve nadir olaylar; istatistiksel belirsizlik nedeniyle akım yolu ile sonuç arasında kesin fark gösterilmiş değildir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 37014841 · DOI: 10.1371/journal.pone.0283957
Eğitim amaçlıdır; kişiye özel tanı, tedavi veya acil değerlendirme yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.