ENDOMETRİUM KANSERİ

GENEL BAKIŞ VE RİSK

Progesteronla dengelenmemiş östrojen kullanımı, tamoksifen tedavisi ve yakın akrabalarda rahim, kolon veya over kanseri öyküsü görüşmede belirtilmelidir. Bu ilişkiler kişinin kullandığı ilacı kendi kendine kesmesi için gerekçe değildir; ilaçların yarar ve riskleri ilgili hekimle birlikte değerlendirilir. Önceden kullanılan hormonların adını ve kullanım süresini bilmek, öykünün doğru alınmasını kolaylaştırır. [4]

BELİRTİLER, UYARILAR VE AYIRICI DEĞERLENDİRME

Menopoz sonrasında vajinal kanama veya lekelenme, adetler arasında kanama, alışılmıştan fazla adet kanaması ve akıntıda değişiklik değerlendirme gerektirir. Alt karın veya pelvis ağrısı, cinsel ilişkide ağrı ve idrar ya da bağırsak düzenindeki değişiklikler eşlik edebilir. Kanamanın az olması, nedeninin kendiliğinden önemsiz olduğu anlamına gelmez. Menopoz sonrası kanama için randevu istemek ertelenmemelidir. Bu belirtiler farklı iyi huylu durumlarda da görülebilir; kanser tanısı yalnız yakınmaya dayanarak konmaz. [1]

İlk görüşmede kanamanın zamanı ve tekrarı, kişisel hastalıklar ve ailede Lynch sendromu gibi kalıtsal durumlar sorgulanır. Muayenenin amacı rahim ağzı veya vajina gibi başka kanama kaynaklarını da değerlendirmektir. Muayene öncesinde ne yapılacağı açıklanmalı; kişi sorularını sorabilmelidir. Daha ileri incelemeye sevk edilmesi, hastalığın mutlaka kötü huylu olduğu anlamına gelmez. [1]

TANI VE EVRELEME

Transvajinal ultrason endometriumun kalınlığı ve yapısı hakkında bilgi sağlar. Ancak görüntü tek başına hücresel tanıyı vermez. Endometrial biyopside rahim içinden örnek alınarak patolojiye gönderilir. Örnek yetersizse veya sonuç belirsizse ek örnekleme gerekebilir. Histeroskopi rahim içinin doğrudan görülmesine olanak tanır. Gerekli yöntemi, kanama öyküsü ve önceki incelemelerle birlikte uzman belirler. [2]

Tanı konduktan sonra uygun görüntülemeler ve cerrahi bulgular evrelemeye katkı sağlar. Kesin evre bazı hastalarda ameliyat sonrası anlaşılır. Patoloji yalnız “kanser var” bilgisi sunmaz; tümörün özellikleri tedavinin kapsamını etkiler. Bu nedenle bir görüntüleme sonucuyla bütün tedavi hakkında hüküm verilmemelidir. [2]

TEDAVİ ÇERÇEVESİ

Cerrahi sık kullanılan bir yaklaşımdır; rahmin alınması ve klinik duruma göre yumurtalıklar, tüpler veya lenf düğümlerinin değerlendirilmesi gündeme gelebilir. Radyoterapi, kemoterapi, hormon tedavisi ve seçilmiş hedefe yönelik veya immün tedaviler farklı durumlarda düşünülebilir. Tedavinin seçimi evre, tümör özellikleri, genel sağlık ve kişinin tercihleriyle birlikte yapılır. Her hastaya bütün yöntemler uygulanmaz. Tedavi başlamadan amacı, beklenen süreci ve yan etkileri konuşmak önemlidir. [3]

İZLEM VE ÖZEL GEREKSİNİMLER

Çocuk sahibi olma isteği varsa karar verilmeden belirtilmelidir; rahmin çıkarılması gelecekte gebelik taşıma olanağını ortadan kaldırır. Bu önemli konu, herhangi bir koruyucu tedavinin kişiye otomatik uygun olduğu anlamına gelmez. Tedavi sonrası kontroller ve yeni belirtilerde başvuru yolu ekip tarafından açıklanmalıdır. Hastanın ek hastalıkları ve günlük yardım gereksinimi de planın parçasıdır. [3]

Radyoterapi dışarıdan verilen ışınlarla veya seçilmiş durumlarda tümör bölgesine yakın yerleştirilen kaynaklarla uygulanabilir. Bunlar aynı işlemin farklı isimleri değildir; yöntem hastalığın özelliklerine göre seçilir. Hormon tedavisi ise uygun biyolojik özellikte hormon etkisini azaltmayı veya engellemeyi amaçlar. Kanser için uygulanan hormon tedavisi, menopoz yakınmaları için kullanılan hormon yerine koyma tedavisiyle karıştırılmamalıdır. Ek tedavi önerildiğinde hangi riskin azaltılmasının hedeflendiği sorulabilir; tedavinin gerekçesi yalnız rahmin alınmış olup olmaması değildir. [3]

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

Menopoz sonrası lekelenmeyi önemse. [1] Ultrason ile biyopsiyi aynı test sayma. [2] Ameliyatın kapsamını, ek tedavinin amacını ve izlem planını sor. [3]