ENDOSKOPİK AMPULLEKTOMİ
ÖZET
Endoskopik ampullektomi, safra ve pankreas kanallarının onikiparmak bağırsağına açıldığı papilla bölgesindeki uygun lezyonun endoskopla çıkarılmasıdır. Papillektomi olarak da adlandırılır. Doku elektrikli bir halka yardımıyla kesilerek patolojik incelemeye gönderilir. Görünür kitlenin kaybolması tek başına tedavinin tamamlandığını göstermez; çıkarılan dokunun yapısı ve kesim sınırları sonraki kararı belirler.
İşlem öncesinde adenomun doğrulanması ve lezyonun yayılımının değerlendirilmesi gerekir. ESGE, adenom kanıtı yokken yalnız tanısal amaçla papillektomi yapılmasını önermez. Endoskopik ultrason ve MRCP, çevre doku ile safra ve pankreas kanallarına uzanımı değerlendirmeye yardımcı olur. Kanal içi yayılım bulunmayan adenomlar, uygun koşullarda endoskopik tedavinin temel adaylarıdır.
Güncel AGA uzman görüşünde, belirgin kanal içi uzanımın bir santimetreyi aşması cerrahi görüş gerektirir. Metastatik hastalık veya mukozayı aşan invaziv kanser endoskopik papillektomiyle tedavi edilmez. Büyük, kolay kanayan ya da sınırları belirsiz bir lezyon yalnız çapına bakılarak uygun kabul edilemez. Takibe devam edebilme olanağı da seçimde önemlidir.
Ampulla, iki önemli kanalın birleştiği bir bölge olduğu için girişim sıradan bir polip çıkarılması gibi düşünülmemelidir. Kanama, pankreatit ve delinme gelişebilir; bazen ciddi olabilir. İşlemi yapan ekibin yan görüşlü endoskop kullanımında ve komplikasyonların tedavisinde deneyimli olması gerekir. Gerektiğinde kanama durdurma araçları ve ek girişim olanakları hazır bulunmalıdır.
Rezeksiyon sonrası korunma ve izlem birlikte planlanır. ESGE, pankreatit riskini azaltmak için koruyucu pankreas kanalı stenti önerir. İlk kontrolün ardından düzenli endoskopilerle işlem yerinden örnek alınması, kalmış veya yeniden gelişmiş adenomu saptamaya yöneliktir. Hastanın yakınması olmaması, işlem bölgesinin kalıcı olarak temiz kaldığının kanıtı değildir.
Yara yüzeyinin klipsle kapatılması gibi koruyucu yöntemler araştırılmaktadır. Elli hastalık yeni bir seride iki hafif kanama, yedi pankreatit ve bir perforasyon bildirildi. Karşılaştırma grubu olmadığı için düşük kanama oranı yalnız klipslerin yararına bağlanamaz. Bu tür veriler olası güvenlik sorunlarını gösterir, kişiye özel başarı garantisi vermez.
- ampulla adenomu
- papillektomi
- intraduktal yayılım
- pankreas stenti
- rezeksiyon sınırı
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU İÇİN: İŞLEM SONUCU VE UYARILAR
Patoloji raporunda sınırlar ve kanser bulguları değerlendirilir; ısı etkisi sınırları belirsizleştirebilir. Kan kusma, siyah dışkı, yeni ateş veya belirgin karın ağrısında gecikmeden değerlendirme gerekir. Ateşle birlikte ağrı olmaması delinmeyi dışlamaz.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
TANISAL YAKLAŞIM
ENDOSKOPİ YERİNE CERRAHİ GÖRÜŞ GEREKTİREN DURUMLAR
AGA 2026, cerrahiye uygun hastada 1 cm üzeri kanal içi uzanımı kesin endoskopik kontrendikasyonlar arasında sayar. Yüksek dereceli displazi, eksik rezeksiyon veya malignite kuşkusu gastroenteroloji, cerrahi ve onkolojinin birlikte değerlendirmesini gerektirir. Bu uzman güncellemesi formal kanıt gücü derecelendirmesi içermez.
KOMPLİKASYON ŞÜPHESİNDE KLİNİK YAKLAŞIM
İşlem sonrası kanamada endoskopik hemostaz ilk seçenektir. Pankreatitin şiddeti belirlenmeli; perforasyon kuşkusunda bilgisayarlı tomografi ve cerrahi ekiple erken işbirliği sağlanmalıdır. Ağrının yokluğu tek başına güven vermez.
TEDAVİ
REZEKSİYON VE STENT PLANI
AGA, rezeksiyon öncesi safra veya pankreas sfinkterotomisinden kaçınmayı önerir; kanama ve koter artefaktı histolojik değerlendirmeyi bozabilir.
Çıkarılan parçaların tamamı patolojiye ulaştırılır. Safra kanalı stenti herkese rutin uygulanmaz; gereklilik kişiye göre belirlenir. Pankreas stentinin kendiliğinden düştüğünün veya gerektiğinde çıkarıldığının kontrolü unutulmamalıdır.
İZLEM VE ÖNERİLER
REZİDÜ VE NÜKS İZLEMİ
ESGE, ilk 3 ay içinde, ardından 6. ve 12. aylarda ve en az 5 yıl yıllık duodenoskopik izlem önerir. İşlem izinden ve şüpheli alanlardan biyopsi alınır.
Rezeksiyon sonrası invaziv kanser veya lenfovasküler invazyon görülürse ek cerrahi değerlendirme gerekir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Endoscopic management of ampullary tumors: European Society of Gastrointestinal Endoscopy (ESGE) Guideline ↗
Vanbiervliet ve arkadaşları; ESGE · Kaynak tarihi: 16 Mart 2021 çevrimiçi; Nisan 2021 dergi · Erişim: 2026-11-01
- AGA Clinical Practice Update on Management of Ampullary Neoplasms: Expert Review ↗
Barakat ve arkadaşları; AGA · Kaynak tarihi: Eylül 2026 çevrimiçi; Kasım 2026 dergi · Erişim: 2026-11-01
- Clinical practice guidelines for endoscopic papillectomy ↗
Itoi ve arkadaşları; Japan Gastroenterological Endoscopy Society · Kaynak tarihi: 9 Ocak 2022 çevrimiçi · Erişim: 2026-11-01
- Endoscopic Ampullectomy ↗
World Endoscopy Organization · Kaynak tarihi: 27 Temmuz 2018 · Erişim: 2026-11-01
- Prophylactic Closure of Mucosal Defect to Prevent Delayed Bleeding After Endoscopic Papillectomy ↗
Dong ve arkadaşları; Canadian Journal of Gastroenterology and Hepatology · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-11-01
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA
Konuya ilişkin seçilmiş özgün araştırmaların özetleri sunulmuştur; çalışma sınırlılıkları sonuçlarla birlikte okunmalıdır.
01 · AMPULLEKTOMİ SONRASI KLİPSLE KAPATMA: KONTROLSÜZ SERİ
Prophylactic Closure of Mucosal Defect to Prevent Delayed Bleeding After Endoscopic Papillectomy
Dong J ve arkadaşları · Canadian Journal of Gastroenterology and Hepatology · 2026
Çalışma türü: Tek merkezli retrospektif, karşılaştırma grubu olmayan araştırma.
Kapsam: Benign papilla tümörü bulunan 50 hasta; ortalama yaş 55,9 yıl.
ÖZET
Kanama 2/50 (%4), pankreatit 7/50 (%14), perforasyon 1/50 idi. Tüm lezyonlar tek parça çıkarıldı; sonuçlar klipslerin karşılaştırmalı üstünlüğünü kanıtlamaz.
Küçük örneklem ve değişken/kısa izlem nüksü eksik gösterebilir. Yazarlar bu makale için finansman alınmadığını ve çıkar çatışması bulunmadığını bildirdi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 41846432 · DOI: 10.1155/cjgh/5663582
Bu içerik eğitim amaçlıdır; bireysel klinik değerlendirme ve güncel yerel protokollerin yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.