ENDOSKOPİK RETROGRAD KOLANJİYOPANKREATOGRAFİ (ERCP)

ERCP NE AMAÇLA YAPILIR?

Endoskopik retrograd kolanjiyopankreatografi, safra ve pankreas kanallarının endoskopi ile röntgen görüntülemesini birleştiren girişimdir. Günümüzde çoğunlukla tedavi amacıyla kullanılır. Kanalda taş, darlık veya tıkanıklık olduğunda akımın yeniden sağlanması hedeflenebilir. Uygun durumlarda örnekleme yapılabilir veya drenajı sağlayan stent yerleştirilebilir. Her sarılık veya pankreatit tablosu ERCP gerektirmez; tıkanıklığın yeri, nedeni ve kişinin genel durumu değerlendirilir. İşlemin önerilmesi, hastanın mutlaka kanser olduğu anlamına gelmez. [1]

Yalnız tanısal bilgi gerektiğinde manyetik rezonans kolanjiyopankreatografi veya endoskopik ultrason daha uygun seçenekler olabilir. Bunların uygunluğu araştırılan soruya bağlıdır; MR görüntüsü bir taşı çıkaramaz veya darlığı tedavi edemez. ERCP'nin sağlayacağı tedavi yararı, işlemin kendi komplikasyon riskiyle karşılaştırılır. Daha önce geçirilmiş sindirim sistemi ameliyatları erişimi etkileyebilir. Hastanın hangi sorunun giderilmesi için işleme alındığını, tek seansın yeterli olup olmayacağını ve ek tedavi olasılığını anlaması önemlidir. Sedasyon veya anestezi kullanılacağından işlem deneyimi sıradan bir görüntüleme testinden farklıdır. Refakat ve gözlem gereksinimi önceden konuşulmalıdır. [1]

Kanalda taş, iltihabi daralma veya tümöre bağlı tıkanıklık farklı nedenlerdir. Endoskopik tedavi planı, bu nedenin ve beklenen drenaj gereksiniminin belirlenmesine dayanır. [1]

HAZIRLIK VE STENT PLANI

Kalp ve akciğer hastalıkları, diyabet, ilaçlar ve kontrast madde dahil alerjiler ekibe bildirilir. Açlık ve ilaçların nasıl alınacağı merkez tarafından kişiye özel açıklanır. Kan sulandırıcılar veya diyabet ilaçları bu yazıya dayanarak kesilmez. Pıhtılaşma ile kanama riskini birlikte değerlendiren hekimler düzenleme yapar. Gebelik olasılığı da görüntüleme ve işlem planı açısından önceden paylaşılır. Ağır eşlik eden hastalıklar, anestezi desteği veya farklı izlem ortamı gerektirebilir. Hazırlığa uyulamadıysa bu bilgi gizlenmemelidir. [2]

Safra veya pankreas kanalına yerleştirilen stent, kalp damarındaki stentle aynı bakım planına sahip değildir. Plastik stentler zamanla tıkanabilir ve genellikle kalıcı kabul edilmez. Metal stentlerin çıkarılabilirliği ve kullanım amacı türüne göre değişir. Hasta stent takılıp takılmadığını, hangi amaçla takıldığını ve çıkarma ya da değiştirme planını öğrenmelidir. Randevunun unutulması önemsiz değildir. İşlem tamamlanamayabilir veya ikinci bir girişim gerekebilir; böyle bir durumda alternatif tedavinin ne olacağı açıklanır. Taburculuk raporunda stente ilişkin bilginin bulunması, farklı bir sağlık kuruluşuna başvurulduğunda da yararlıdır. [2]

Stentin çıkarılma veya değiştirilme gereksinimi türüne göre değişir. Hastanın başka bir merkeze başvurması halinde, bu bilgi tedavi sürekliliğini sağlamak için paylaşılmalıdır. [2]

RİSKLER, TABURCULUK VE TAKİP

Pankreatit, kanama, enfeksiyon ve sindirim sistemi duvarında delinme başlıca ciddi komplikasyonlardır. Sedasyonla ilişkili solunum sorunları veya mide içeriğinin solunum yoluna kaçması da mümkündür. Risk, yapılan müdahaleye ve kişinin durumuna göre değişir; tek bir oran bütün hastalar için geçerli değildir. Şiddetli veya giderek artan karın ağrısı, sürekli kusma, ateş, belirgin kanama ve siyah dışkı gecikmeden değerlendirilmelidir. Solunum güçlüğü veya bayılma varsa acil yardım istenir. Yeni sarılık da işlem ekibine bildirilmelidir. [3]

İşlem sonrasında bir süre gözlem gerekir; bazı hastalar hastanede kalabilir. Sedasyonun etkisi geçiyor gibi görünse de hafıza ve karar verme etkilenebilir. Sonuç görüşmesinde refakatçinin bulunması ve yazılı rapor alınması yararlıdır. Araç kullanma, çalışma, alkol ve önemli kararlar konusunda birimin talimatına uyulur. Biyopsi alındıysa sonucu daha sonra gelir. Takipte ilk bulgular, alınmış örnekler, drenajın etkinliği ve sonraki tedavi birlikte değerlendirilir. Alternatif olarak cilt üzerinden drenaj gibi yöntemler bazı hastalarda düşünülebilir; bunlar uzman ekip kararıdır. Hastanın evde stente veya başka bir cihaza müdahale etmesi beklenmez. [3]

İşlem raporunda müdahalenin tamamlanıp tamamlanmadığı önemlidir. Yalnız taburcu edilmiş olmak, tıkanıklığın bütün nedenlerinin giderildiğini veya başka tedavi gerekmeyeceğini kesin olarak göstermez. [3]

AKIL KARTI VE ÖĞRETİCİ TABLO

Akıl kartı: ERCP çoğunlukla tedavidir; yalnız görüntüleme ihtiyacı varsa daha az girişimsel seçenekleri sorun. [1]