ENDOSKOPİK SUBMUKOZAL DİSEKSİYON (ESD)

Endoskopik submukozal diseksiyon, kısaca ESD, sindirim kanalındaki seçilmiş yüzeyel lezyonların endoskop içinden kullanılan özel araçlarla çıkarılmasıdır. Lezyonun altına sıvı verilerek doku kaldırılır ve altındaki tabaka dikkatle ayrılır. Amaç mümkün olduğunda tek parça örnek elde etmektir. Bu örnek, patoloğun çıkarılma sınırlarını ve hastalığın özelliklerini daha iyi incelemesine yardımcı olur.

ESD her polip veya her erken kanser için gerekli değildir. Yerleşim, yüzey görünümü, olası yayılım derinliği ve başka yöntemle tam çıkarılabilirlik değerlendirilir. Özofagus, mide ve kolorektal bölgedeki seçim ölçütleri farklıdır. İnce bağırsak ve onikiparmak bağırsağında rutin ESD önerilmez. Derine yayılım şüphesi varsa yalnız yüzeyel çıkarma planıyla yetinilmez; ek değerlendirme gerekir.

Alternatifler arasında endoskopik mukozal rezeksiyon, diğer uygun endoskopik yöntemler ve cerrahi bulunur. Karar yalnız lezyonun büyüklüğüne dayanmaz; ülser varlığı, hücresel farklılaşma ve organın özellikleri önemlidir. Bazı küçük, uygun lezyonlarda EMR ve ESD seçenek olabilirken, daha yüksek riskli durumlarda cerrahi değerlendirme gerekir. Seçim deneyimli ekipte kişiyle birlikte yapılır.

Büyük fakat iyi huylu kolon lezyonlarını inceleyen randomize bir çalışmada, ESD sonrasında altıncı ayda yerel nüks EMR’ye göre daha azdı. Buna karşılık toplam istenmeyen olaylar daha fazlaydı. Sonuç, ESD’nin her hasta için daha iyi olduğu anlamına gelmez; tek parça çıkarma avantajı, işlem yükü ve güvenlik ile birlikte tartılır.

Başlangıçta endoskopik tedaviye uygun görülen mide lezyonlarında bile son patoloji, çıkarma işleminin küratif ölçütleri karşılamadığını gösterebilir. Seçilmiş erken mide kanseri hastalarının bir araştırmasında bu durum önemli bir grupta görülmüştür. Dolayısıyla işlemin teknik olarak tamamlanması ile kanser açısından yeterli tedavi sağlanması aynı şey değildir; patoloji sonucu mutlaka değerlendirilmelidir.

Hazırlık, işlemin üst veya alt sindirim kanalında yapılmasına göre değişir. Bağırsak temizliği, açlık, kan sulandırıcı ve diyabet ilaçları için kişisel talimat alınır. Sedasyon sonrasında refakat ve araç kullanmama planı gerekir. Eve giderken işlem raporu ve yazılı bakım önerileri alınmalıdır; erken rahatlama kontrol randevusunu gereksiz kılmaz.

Şiddetli karın ağrısı, kusma veya makattan çok miktarda kan ya da pıhtı gelmesi acil değerlendirme gerektirir. Kanama ve delinme taburculuktan sonra da ortaya çıkabilir.