ENDOSKOPİK ULTRASONOGRAFİ
ÖZET
Endoskopik ultrasonografi (EUS), endoskopun ucundaki ultrasonla sindirim duvarını ve komşu organları yakından inceleyen yöntemdir. Gerektiğinde ince iğneyle hücre veya doku alınabilir; görüntüleme yapılması her zaman biyopsi yapılacağı anlamına gelmez. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Tanısal evreleme ve örnekleme, hazırlık/risk; gastroskopi veya ERCP değil. Tanısal görüntüleme ve doku örneklemesi odağı; terapötik EUS drenaj işlemleri kapsam dışı.
HAZIRLIK KİŞİSELDİR
Üst EUS ile alt EUS hazırlığı farklıdır; açlık veya bağırsak temizliği talimatı işlemi yapacak birimden alınır. Diyabet, kan sulandırıcılar, önceki ameliyatlar, yutma sorunu ve sedasyonla ilgili geçmiş sorunlar bildirilir. İlaçlar kendi kendine kesilmez. [1]
NE TÜR SONUÇ VERİR?
Pankreas kitlesi veya sindirim duvarındaki bir lezyon için alınan örnek tanıyı ve tedaviyi değiştirebilir. “Kanser hücresi görülmedi” sonucu, özellikle güçlü klinik kuşkuda veya kronik pankreatitte, kanseri her zaman dışlamaz. [2]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
ENDİKASYON VE YÖNETİM SORUSU
Doku örneğinin tedavi kararını değiştirmesi beklenmelidir. Pankreasın solid lezyonlarında patolojik tanı gerekli olduğunda EUS örnekleme öncelikli seçeneklerden biridir. Metastatik hastalıkta daha kolay erişilen lezyondan perkütan örnekleme alternatif olabilir. Kistik lezyonlarda örnekleme otomatik değil, karar değiştirici olmalıdır. [2]
FİZİK MUAYENE
GÜVENLİK DEĞERLENDİRMESİ
Sedasyon planı kalp-akciğer hastalığı, aspirasyon riski, alerji ve önceki anestezi deneyimiyle ilişkilendirilir. Hastaya görüntüleme, iğne örnekleme ve olası ek girişimin ayrı riskleri anlatılır; sedasyon sonrası refakat ve araç kullanmama planı yapılır. [1]
AYIRICI TANI
YETERSİZ VEYA UYUMSUZ SONUÇ
Şüpheli görüntülemeye rağmen negatif ya da yetersiz örnekte preparatların yeniden değerlendirilmesi, EUS örneklemenin tekrarı veya cerrahi seçenekler multidisipliner görüşülür. İnflamasyon ve tümör aynı görüntüyü verebilir; rapor klinik kuşkudan bağımsız okunmaz. [2]
TANISAL YAKLAŞIM
FNA, FNB VE PATOLOJİ
FNA sitolojik hücre, FNB doku yapısını koruyan örnek sağlar. 2024 ASGE, solid pankreas kitlesinde FNB’yi ve güncel iğne tasarımlarını tercih eder. Örnekler amaçlanan histoloji ve ek testlere uygun işlenir; yeterli doku elde etmek ile doğru klinik yorum ayrı kalite basamaklarıdır. [3]
TEDAVİ
UZMAN TEKNİĞİNİN GENEL ÇERÇEVESİ
Lineer ekoendoskopla lezyon ve damarlar değerlendirilir; Doppler araya giren damarları tanımaya yardım eder. İğne ve geçiş sayısı lezyon, erişim ve örnek kalitesine göre seçilir. Buradaki çerçeve kendi kendine uygulanacak bir teknik tarifi değildir. [3]
Yeni kuşak FNB ile solid pankreas lezyonlarında hızlı yerinde sitolojik değerlendirme (ROSE) rutin olarak gerekli değildir. Önceki nondiagnostik işlem, belirsiz hedef veya anında sonucu değiştirecek karar varsa seçici kullanım düşünülebilir. [3]
İZLEM VE ÖNERİLER
İŞLEM SONRASI VE SONUÇ GÖRÜŞMESİ
Sedasyon sonrası uyanıklık ve solunum değerlendirilir; refakatçi taburculuk bilgisini de almalıdır. Görüntüleme bulgusu erken, patoloji daha geç çıkabilir. Sonucun kimin tarafından ve ne zaman açıklanacağı ile gerekirse ek örnekleme planı netleştirilir. [1]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
KOMPLİKASYON BELİRTİLERİ
Kanama, enfeksiyon, perforasyon, aspirasyon, sedasyon reaksiyonu ve pankreas örneklemesi sonrası pankreatit mümkündür. Şiddetlenen karın/göğüs ağrısı, ateş, nefes sorunu veya kanama acil değerlendirme gerektirir; sıradan boğaz hassasiyetiyle karıştırılmaz. [1]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
KANITIN SINIRLARI
Farklı dönemlerdeki FNA–FNB çalışmalarının sonuçları iğne tasarımı, hedef lezyon ve patoloji yöntemine göre değişir. Solid pankreas kitlesi verisi tüm kistler, lenf nodları ve pediatrik EUS için aynı öneriyi üretmez. [4]
İŞLEM KARARINI DEĞİŞTİREN AYRIMLAR
Karar klinik amaç, güvenlik ve hastanın tercihleriyle birlikte verilir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Endoscopic ultrasound (EUS) ↗
American Gastroenterological Association · Kaynak tarihi: tarih belirtilmemiş · Erişim: 2026-10-26
- Indications, results, and clinical impact of EUS-guided sampling: Updated 2017 ↗
ESGE · Kaynak tarihi: 2017 · Erişim: 2026-10-26
- ASGE guideline on the role of endoscopy in the diagnosis and management of solid pancreatic masses: summary and recommendations ↗
ASGE · Kaynak tarihi: 2024 · Erişim: 2026-10-26
- Comparison of Endoscopic Ultrasound-Fine-Needle Aspiration and Endoscopic Ultrasound-Fine-Needle Biopsy for Solid Lesions in a Multicenter, Randomized Trial. ↗
Satish Nagula ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2018 · Erişim: 2026-10-26
- Endoscopic Ultrasound-guided Fine-needle Biopsy With or Without Rapid On-site Evaluation for Diagnosis of Solid Pancreatic Lesions: A Randomized Controlled Non-Inferiority Trial. ↗
Stefano Francesco Crinò ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2021 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar işlem seçimi, güvenliği veya hasta deneyimiyle doğrudan ilişkilidir; sonuçlar kendi hasta grupları içinde değerlendirilmelidir.
01 · SOLİD LEZYONLARDA FNA–FNB KARŞILAŞTIRMASI
Comparison of Endoscopic Ultrasound-Fine-Needle Aspiration and Endoscopic Ultrasound-Fine-Needle Biopsy for Solid Lesions in a Multicenter, Randomized Trial.
Satish Nagula, Kamron Pourmand, Harry Aslanian, Juan Carlos Bucobo, Tamas A Gonda, Susana Gonzalez, Adam Goodman, Seth A Gross, Sammy Ho, Christopher J DiMaio, Michelle K Kim, Shireen Pais, John M Poneros, David H Robbins, Felice Schnoll-Sussman, Amrita Sethi, Jonathan M Buscaglia, New York Endoscopic Research Outcomes Group (NYERO) · Clinical gastroenterology and hepatology : the official clinical practice journal of the American Gastroenterological Association · 2018
Çalışma türü: Altı merkezli prospektif randomize çalışma
Kapsam: 274 kişi; pankreas dışı kitleler ve lenf nodlarını da içeren solid lezyonlar.
ÖZET
Tanısal verim FNA’da %91,1 ve FNB’de %88,5 idi; anlamlı fark yoktu. Gerekli iğne geçiş sayısı benzerdi.
Eski iğne kuşağı ve heterojen lezyonlar; güncel solid pankreas FNB önerisiyle birebir aynı soru değildir. Yalnız yayımlanmış özet değerlendirildi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 28624647 · DOI: 10.1016/j.cgh.2017.06.013
02 · FNB SIRASINDA ROSE GEREKLİ Mİ?
Endoscopic Ultrasound-guided Fine-needle Biopsy With or Without Rapid On-site Evaluation for Diagnosis of Solid Pancreatic Lesions: A Randomized Controlled Non-Inferiority Trial.
Stefano Francesco Crinò, Roberto Di Mitri, Nam Q Nguyen, Ilaria Tarantino, Germana de Nucci, Pierre H Deprez, Silvia Carrara, Masayuki Kitano, Vanessa M Shami, Gloria Fernández-Esparrach, Jan-Werner Poley, Francisco Baldaque-Silva, Takao Itoi, Erminia Manfrin, Laura Bernardoni, Armando Gabbrielli, Elisabetta Conte, Elettra Unti, Jeevinesh Naidu, Andrew Ruszkiewicz, Michele Amata, Rosa Liotta, Gianpiero Manes, Franca Di Nuovo, Ivan Borbath, Mina Komuta, Laura Lamonaca, Daoud Rahal, Keiichi Hatamaru, Masahiro Itonaga, Gianenrico Rizzatti, Guido Costamagna, Frediano Inzani, Mariangela Curatolo, Daniel S Strand, Andrew Y Wang, Àngels Ginès, Oriol Sendino, Marianna Signoretti, Lydi M J W van Driel, Karoly Dolapcsiev, Yukitoshi Matsunami, Schalk van der Merwe, Hannah van Malenstein, Francesca Locatelli, Loredana Correale, Aldo Scarpa, Alberto Larghi · Gastroenterology · 2021
Çalışma türü: 14 merkezli randomize noninferiority çalışması
Kapsam: 800 kişi randomize, 771 analiz; örnekleme gereken solid pankreas lezyonları.
ÖZET
Tanısal doğruluk ROSE ile %96,4, ROSE olmadan %97,4 idi. ROSE’siz yaklaşım önceden tanımlanan sınır içinde daha kötü değildi ve örnekleme süresi daha kısaydı.
Yeni kuşak iğne ve deneyimli merkez verisidir; yetersiz önceki örnekler veya tüm lezyon türleri için ROSE gereksiz sonucunu vermez. Yalnız yayımlanmış özet değerlendirildi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34116031 · DOI: 10.1053/j.gastro.2021.06.005
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. İşlem yalnız yetkin sağlık ekibince ve uygun izlem koşullarında uygulanır.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.