ENDOTRAKEAL ENTÜBASYON
ÖZET
Endotrakeal entübasyon, solunum yolunu açık tutmak ve solunumu desteklemek amacıyla trakeaya bir tüp yerleştirilmesidir. Ameliyat anestezisinde planlı olarak veya solunum yetmezliği, hava yolu tıkanıklığı ve hava yolunu koruyamama gibi acil durumlarda gerekebilir. Tüpün yerleştirilmesi entübasyon; bir cihazın solunumu desteklemesi ise mekanik ventilasyondur. Birbiriyle ilişkili bu kavramlar aynı değildir.
Solunum desteği yaşam kurtarabilir; ancak altta yatan hastalığı kendiliğinden tedavi etmez. Tüp ses tellerinin arasından geçtiği için kişi konuşamaz ve ağızdan beslenemez. Rahatsızlığı azaltmak için uygun ilaçlar kullanılabilir. Desteğin ne kadar süreceği hastalığa, akciğerlerin durumuna ve diğer organların etkilenmesine bağlıdır; herkes için tek bir süre yoktur.
Güvenli hazırlık yalnız tüp seçmekten ibaret değildir. Beklenen hava yolu güçlüğü, aspirasyon riski, kısa süreli soluksuz kalmaya dayanıklılık ve acil kurtarma olanakları değerlendirilir. Zor entübasyon beklenen bazı hastalarda uyanık yaklaşım daha uygun olabilir. Yöntem, hastanın durumu ve uzman ekibin becerileriyle birlikte kararlaştırılır; bu işlem evde uygulanacak bir müdahale değildir.
Güncel zor hava yolu yaklaşımı ilk girişimin başarı olasılığını artırmayı, süreç boyunca oksijenlenmeyi korumayı ve başarısız girişimleri sınırsız tekrarlamamayı vurgular. Ekip rollerinin ve kurtarma planının önceden belirlenmesi önemlidir. Tüpün doğru yerde olduğu yalnız dış görünüşle varsayılmamalı; ventilasyon dalga biçimli kapnografiyle doğrulanmalıdır.
Tüpün yemek borusunda kalmasının fark edilmemesi ağır oksijensizlik ve beyin hasarı doğurabilir. Solukla verilen karbondioksitin sürdüğünü gösteren kapnografi bu hatayı dışlamada temel araçtır. Beklenen sinyal yoksa durumu normal kabul etmek yerine hava yolu konusunda yetkin ekip derhal konumu ve diğer nedenleri değerlendirmelidir.
İşlem sonrasında solunum ve kandaki oksijen düzeyi hastanede izlenir. Gerektiğinde solunum cihazı desteği sürdürülür, uyanık hastanın kaygı ve rahatsızlığı ele alınır. Uzun dönem sonuç yalnız entübasyon yapılmış olmasına değil, buna yol açan hastalığa bağlıdır; tüpün varlığı tek başına iyileşme veya ölüm olasılığını belirlemez.
- endotrakeal entübasyon
- hava yolu güvenliği
- kapnografi
- preoksijenasyon
- zor hava yolu
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU İÇİN: DESTEK VE HASTALIĞIN TEDAVİSİ
Ventilatör desteği sürerken yakınlar, neden gerekli olduğunu ve hastanın rahatlığının nasıl sağlandığını ekibe sorabilir. Kişinin tedavi tercihleri mümkün olduğunda kendisiyle, iletişim kuramıyorsa yetkili temsilcisiyle görüşülür. Yaşam desteği kararı hastanın değerlerini de içerir.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
ÖNGÖRÜLEN GÜÇLÜK VE ALTERNATİFLER
Önceden hazırlanmış strateji; uyanık yaklaşımı, ventilasyon yeterliyken entübasyon güçlüğünü ve ventilasyonun da sağlanamadığı durumu kapsamalıdır. Beklenen zor entübasyona aspirasyon riski, zor maske ventilasyonu veya apneye dayanıksızlık eşlik ediyorsa uyanık entübasyon seçeneği özellikle değerlendirilir.
FİZİK MUAYENE
EKİP HAZIRLIĞI VE İLK GİRİŞİM
Oksijen sunumu, işleyen monitörler ve gerektiğinde yardım çağrısı planlanır. Güncel DAS rehberi mümkün olduğunda videolaringoskopiyi destekler. Başarısız girişimde aynı eyleme takılı kalmak yerine durum ekipçe yeniden değerlendirilir; oksijenlenme önceliğini korur.
AYIRICI TANI
ENTÜBASYON İLE VENTİLASYON FARKI
Entübasyon tüpün yerleştirilmesidir; ventilasyon gazın akciğerlere ulaştırılmasıdır. Bir tüpün bulunması tek başına yeterli solunum desteği sağlandığını kanıtlamaz. Mekanik ventilasyon bazı durumlarda tüp olmadan maske aracılığıyla da verilebilir.
TANISAL YAKLAŞIM
KONUM DOĞRULAMA GÜVENLİĞİ
Özofageal yerleşimin atlanması deneyimli uygulayıcılarda da olabilir. Süreğen soluk sonu karbondioksitin gösterilememesi acil yeniden değerlendirme gerektirir. PUMA konsensüsü, bu durumda varsayılan yanıtı tüpün çıkarılması olarak tanımlar; bunun tehlikeli görüldüğü durumlarda geçerli alternatiflerle acil dışlama uzman ekip sorumluluğundadır.
TEDAVİ
PREOKSİJENASYONUN ARAŞTIRMA DAYANAĞI
PREOXI araştırması, kritik erişkinlerde entübasyon öncesi noninvaziv ventilasyonu oksijen maskesiyle karşılaştırdı. Sonuç girişim sırasında hipokseminin azalmasını destekledi; bütün hastalara aynı cihaz veya ayar reçetesi anlamına gelmez. Mortalite üstünlüğü bu birincil sonuçtan çıkarılamaz.
İZLEM VE ÖNERİLER
SÜREGELEN İZLEM VE ÇIKARMA PLANI
Ventilatördeki hastada kalp ve solunum hızı, kan basıncı, oksijen satürasyonu ve gerektiğinde kan gazları değerlendirilir. Destekten ayrılma, altta yatan durum düzelirken en erken güvenli zamanda amaçlanır. Tüp ve ventilatör gereksinimi klinik seyirle birlikte yeniden ele alınır.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
İŞLEM SONRASI BEKLETİLMEYECEK BELİRTİLER
Tüp çıkarıldıktan sonra belirgin nefes darlığı, göğüs ağrısı, konuşamama veya yutamama, ciddi boğaz ağrısı ya da yüz şişliği hemen sağlık değerlendirmesi gerektirir. Diş, ağız, ses telleri veya hava yolu yaralanması ve aspirasyon olası komplikasyonlardır.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Intubation ↗
Cleveland Clinic · Kaynak tarihi: 2025-05-29 · Erişim: 2026-10-31
- Mechanical Ventilation: Patient Education Information Series ↗
American Thoracic Society · Kaynak tarihi: 2017; çevrimiçi güncelleme Nisan 2020 · Erişim: 2026-10-31
- 2022 American Society of Anesthesiologists Practice Guidelines for Management of the Difficult Airway ↗
Apfelbaum JL ve arkadaşları; American Society of Anesthesiologists · Kaynak tarihi: 2022 Ocak sayı; elektronik 2021-11-11 · Erişim: 2026-10-31
- Difficult Airway Society 2025 guidelines for management of unanticipated difficult tracheal intubation in adults ↗
Ahmad I ve arkadaşları; Difficult Airway Society · Kaynak tarihi: 2025 rehberi; 2026 dergi sayı sürümü · Erişim: 2026-10-31
- Preventing unrecognised oesophageal intubation: a consensus guideline from the Project for Universal Management of Airways and international airway societies ↗
Chrimes N ve arkadaşları; Anaesthesia · Kaynak tarihi: 2022; cilt 77, sayfa 1395–1415 · Erişim: 2026-10-31
- Noninvasive Ventilation for Preoxygenation during Emergency Intubation ↗
Gibbs KW ve arkadaşları; New England Journal of Medicine · Kaynak tarihi: 2024-06-20; elektronik 2024-06-13 · Erişim: 2026-10-31
- Endotracheal intubation ↗
MedlinePlus; A.D.A.M. Medical Encyclopedia · Kaynak tarihi: Son inceleme 2024-10-07 · Erişim: 2026-10-31
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA
Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.
01 · PREOXI: ENTÜBASYON SIRASINDA HİPOKSEMİNİN AZALTILMASI
Noninvasive Ventilation for Preoxygenation during Emergency Intubation
Gibbs KW ve arkadaşları · New England Journal of Medicine · 2024
Çalışma türü: ABD’de 24 acil servis ve yoğun bakımda randomize çalışma.
Kapsam: 1301 kritik erişkin; birincil hipoksemi sonucu 624 ve 637 kişide değerlendirildi.
ÖZET
Oksijen satürasyonunun yüzde 85 altına inmesi noninvaziv ventilasyon grubunda yüzde 9,1; maske grubunda yüzde 18,5 idi. Mutlak fark 9,4 yüzde puandı.
Özet okundu. İşlem sırasındaki sonlanım; mortalite yararı kanıtı olarak yorumlanmaz. Aspirasyon sayıları azdı; eşit güvenliği kesin kanıtlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 38869091 · DOI: 10.1056/NEJMoa2313680
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.