ENFEKSİYÖZ ÖZOFAJİT
ÖZET
Enfeksiyöz özofajit, yemek borusunun mikroorganizmalar nedeniyle iltihaplanmasıdır. Başlıca etkenler Candida mantarları ile herpes simpleks virüsü ve sitomegalovirüstür. Yutma güçlüğü, göğüs ağrısı ve ateş görülebilir. Endoskopik görünüm ve biyopsi bulguları etkenin belirlenmesine yardımcı olur; farklı enfeksiyonların tedavisi birbirinin yerine kullanılamaz. Bakteriyel nedenler daha seyrektir.
Bağışıklık baskılanması önemli bir risk bağlamıdır; organ nakli, HIV, kanser ve kortikosteroid kullanımı değerlendirilir. Bununla birlikte bağışıklığı normal kişilerde enfeksiyon bütünüyle dışlanmaz. Ağrılı yutma dikkat çekici olabilir; ağızda pamukçuk görülmemesi yemek borusunda Candida enfeksiyonu olmadığı anlamına gelmez.
HIV ile yaşayan erişkin ve ergenlere yönelik NIH rehberi, özofageal kandidiyaziste sistemik antifungal tedavi gerektiğini belirtir; yalnız ağız içine uygulanan ilaçlar yeterli değildir. Tedavi genellikle on dört ile yirmi bir gün sürer. Uygun başlangıç tedavisine yedi gün içinde yanıt alınmıyorsa endoskopiyle dirençli Candida ve başka nedenler araştırılır. Azol grubu ilaçlarda etkileşimler, karaciğer etkileri ve kalp ritmiyle ilişkili riskler ayrıca değerlendirilmelidir.
Aynı hasta grubunda CMV özofajiti değerlendirilirken ülserler ve uyumlu doku bulguları birlikte aranır. Kan testinde virüs bulunması tek başına organ hastalığını kanıtlamaz; negatif kan PCR testi de hastalığı dışlamaz. Histolojik hasar gösterilmeden CMV DNA saptanması yeterli değildir. Bu ayrım virüs saçılımıyla enfeksiyonun karıştırılmasını önler.
Enfeksiyon saptandığında yalnız yerel bulgular değil, bağışıklığı etkileyen ve daha yaygın enfeksiyona işaret eden durumlar da araştırılmalıdır. Enfeksiyon hastalıkları uzmanıyla birlikte değerlendirme tedavi seçimine yardımcı olur. Yakınmalar tedavi sonrasında düzelmiyorsa yalnız aynı ilacı tekrarlamak yerine dirençli enfeksiyon, eşlik eden başka özofagus hastalığı veya bağışıklık bozukluğu yönünden yeniden inceleme yapılır.
Besin takılması, kanlı kusma, uzun süren göğüs ağrısı veya nefes darlığı acil değerlendirme gerektirir; belirtilerin enfeksiyona bağlanması diğer acil nedenlerin araştırılmasını engellememelidir.
- Enfeksiyöz özofajit
- Candida
- CMV
- Ağrılı yutma
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU: YUTARKEN AĞRI VE ENFEKSİYON
Yemek borusunun enfeksiyonu yutarken ağrı, takılma hissi veya göğüs ağrısı yapabilir. Candida adlı mantar ve bazı virüsler neden olabilir. Bağışıklığı baskılanan kişilerde daha sık görülür; her yutma ağrısı enfeksiyon değildir. Etkenler farklı olduğundan tedavileri de aynı değildir.
GENEL OKUYUCU: BEKLEMEYİN
Süren şiddetli göğüs ağrısı, nefes darlığı, lokma takılması veya kanlı/kahve telvesi gibi kusmada acil yardım alın.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
PROFESYONEL: KONAK SAVUNMASINI SORGULAYIN
HIV, organ nakli, kanser, diyabet, yetersiz beslenme ve motilite bozukluğu öyküsü araştırılır. İnhale/yutulan kortikosteroidler ve diğer bağışıklık baskılayıcı tedaviler kaydedilir. Normal bağışıklık durumu enfeksiyonu tümüyle dışlamaz. Odinofajinin başlangıcı ve eşlik eden disfaji belirlenir.
FİZİK MUAYENE
PROFESYONEL: AĞIZ BULGUSU TANI YERİNE GEÇMEZ
Ağızda pamukçuk aranır; bulunmaması Candida özofajitini dışlamaz. Tipik oral lezyon ve odinofaji birlikteyse enfeksiyon olasılığı artar.
PROFESYONEL: YUTMA VE BESLENME GÜVENLİĞİ
Vücut ağırlığı ve beslenme durumu değerlendirilir. Tükürük birikimi ve hiçbir şeyi yutamama tam tıkanmayı düşündürür.
AYIRICI TANI
PROFESYONEL: ENFEKSİYON DIŞI NEDENLERİ KORUYUN
Özofajitin çoğu enfeksiyon dışıdır; reflü önemli bir alternatiftir. Candida için fırçalama/biyopsi mikroskopisi, viral etkenler için doku incelemesi tanısal yaklaşımı yönlendirir; bütün hastalara aynı mikrobiyolojik panel uygulanmaz.
TANISAL YAKLAŞIM
PROFESYONEL: ÖRNEK VE ETKEN UYUMU
Histopatoloji viral özofajitte temel incelemedir. HSV için biyopsi veya fırçalamada NAAT yardımcı olabilir. CMV NAAT sonucunun tek başına güvenilirliği sınırlıdır; uygun dokuda histopatoloji ve immünohistokimya önemlidir. Tedaviye dirençli Candida olasılığında kültür ve tür belirleme yararlıdır.
PROFESYONEL: GÖRÜNTÜ YÖNLENDİRİR, DOKUNUN YERİNİ TUTMAZ
Candida beyaz plaklar, HSV küçük yüzeyel ülserler, CMV daha büyük ülserlerle görülebilir. HSV şüphesinde ülser kenarından biyopsi tanı verimini artırabilir. Oral herpes lezyonunun yokluğu özofagus tutulumunu dışlamaz. Görünüm, klinik bağlam ve patoloji birlikte yorumlanır.
PROFESYONEL: TEST VERİMİNİN SINIRI
261 biyopsilik retrospektif çalışmada özel boyaların rutin verimi düşüktü. Seçilmiş bir laboratuvar serisindeki düşük pozitiflik, klinik şüphe bulunan hastada gerekli HSV/CMV incelemesini atlama gerekçesi değildir.
TEDAVİ
PROFESYONEL: CANDİDA İÇİN SİSTEMİK TEDAVİ
Candida özofajitinde sistemik antifungal gerekir; yalnız topikal tedavi yeterli değildir. Flukonazol genellikle 14–21 gün kullanılır; oral alım mümkün değilse intravenöz seçenek değerlendirilir.
PROFESYONEL: VİRAL TEDAVİYİ ETKEN BELİRLER
HSV için asiklovir gibi antiviral tedavi kullanılır; immün durum ve hastalık şiddeti planı değiştirir. CMV için kullanılan gansiklovir/valgansiklovir farklı ilaçlardır. Bir virüs için verilen tedavinin diğerini uygun biçimde tedavi ettiği varsayılmaz.
PROFESYONEL: ANTİFUNGAL GÜVENLİĞİ
HIV bağlamında sistemik azoller için antiretroviral/diğer ilaç etkileşimleri ve QT uzaması değerlendirilir. Gebelikte tedavi seçimi ayrıca yapılır; flukonazol otomatik seçenek değildir.
İZLEM VE ÖNERİLER
PROFESYONEL: HIV BAĞLAMINDA CMV
HIV ile yaşayan erişkin/ergenlerde CMV özofajitinde intravenöz gansiklovir tercih edilir; uygun oral emilimle valgansiklovire geçilebilir. Tedavi 21–42 gün ve klinik düzelmeye göre planlanır. Hemogram ve böbrek işlevi izlenir.
PROFESYONEL: AMPİRİK TEDAVİNİN KONTROL NOKTASI
NIH, uygun HIV ilişkili Candida kuşkusunda tanısal/tedavi amaçlı antifungal denemesini destekler. Yedi gün içinde yanıt yoksa endoskopiyle dirençli Candida ve alternatif nedenler araştırılır. Bu yaklaşım acil bulguları olan hastada bekleme gerekçesi değildir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
PROFESYONEL: ENFEKSİYON VE BAĞIŞIKLIK DEĞERLENDİRMESİ
Özofagus enfeksiyonu doğrulanınca sistemik enfeksiyon veya immün baskılanmayı düşündüren eşlikçi bulgular araştırılır; enfeksiyon hastalıkları görüşü alınır. Tedaviye rağmen yakınma sürerse direnç dışında altta yatan özofagus/bağışıklık bozukluğu da yeniden değerlendirilir.
PROFESYONEL: ACİL BULGULAR
Kanlı kusma, takılmış lokma, belirgin nefes darlığı veya süren şiddetli göğüs ağrısı acil değerlendirme gerektirir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Infectious Esophageal Disorders ↗
Merck Manual Professional · Erişim: 2026-10-27
Şubat 2026 inceleme/güncelleme; gün belirtilmiyor.
- Infective Esophagitis ↗
Korean Journal of Helicobacter and Upper Gastrointestinal Research · Kaynak tarihi: 2025-06-04 · Erişim: 2026-10-27
- AGA Clinical Practice Update on Esophageal Dysfunction Due to Disordered Immunity and Infection: Expert Review ↗
American Gastroenterological Association · Kaynak tarihi: 2024-10-22 · Erişim: 2026-10-27
- Guide to Utilization of the Microbiology Laboratory for Diagnosis of Infectious Diseases: 2024 Update ↗
IDSA / ASM · Erişim: 2026-10-27
2024 kılavuz sürümü; burada kesin yayın günü kullanılmadı.
- Candidiasis (Mucocutaneous): Adult and Adolescent OIs ↗
NIH · Kaynak tarihi: 2024-09-16 · Erişim: 2026-10-27
NIH son inceleme: 16 Mart 2026.
- Cytomegalovirus Disease: Adult and Adolescent OIs ↗
NIH · Kaynak tarihi: 2025-07-14 · Erişim: 2026-10-27
NIH son inceleme: 16 Mart 2026.
- A phase 2, randomized, double-blind, multicenter trial to evaluate the safety and efficacy of three dosing regimens of isavuconazole compared with fluconazole in patients with uncomplicated esophageal candidiasis ↗
Antimicrobial Agents and Chemotherapy · Kaynak tarihi: 2015-01-05 · Erişim: 2026-10-27
PubMed erken çevrimiçi: 5 Ocak 2015; yayıncı: 11 Şubat 2015; basılı: Mart 2015.
- Diagnostic yield of stains for infectious organisms in esophageal or gastroesophageal junction biopsies with esophagitis ↗
Journal of Histotechnology · Kaynak tarihi: 2024-10-14 · Erişim: 2026-10-27
Erken çevrimiçi: 14 Ekim 2024; basılı: Haziran 2025, 48(2):114–116.
- Esophagitis: symptoms and causes ↗
Mayo Clinic · Kaynak tarihi: 2024-10-29 · Erişim: 2026-10-27
- Dysphagia ↗
Merck Manual Professional · Erişim: 2026-10-27
Şubat 2026 inceleme/güncelleme; gün belirtilmiyor.
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA
Doğrudan ilgili 2 yayın seçildi; yirmi yayın sayısına tamamlama yapılmadı. Bu seçki sistematik derleme veya insan klinik onayı değildir.
01 · KOMPLİKE OLMAYAN ÖZOFAGUS KANDİDİYAZINDA İSAVUKONAZOL VE FLUKONAZOL
A phase 2, randomized, double-blind, multicenter trial to evaluate the safety and efficacy of three dosing regimens of isavuconazole compared with fluconazole in patients with uncomplicated esophageal candidiasis
J Viljoen, N Azie, A-H Schmitt-Hoffmann, M Ghannoum · Antimicrob Agents Chemother · 2015
Çalışma türü: Faz 2, randomize, çift kör, çok merkezli karşılaştırma.
Kapsam: 160 kayıtlı hasta; etkinlik analizinde 153.
ÖZET
Tüm kollar birlikte 146/153 kişide endoskopik olarak doğrulanmış klinik başarı elde edildi. Üç isavukonazol rejimi flukonazole karşı aşağı olmama ölçütünü karşıladı.
%95,4 tüm kolların toplamıdır, yalnız isavukonazol sonucu değildir. Seçilmiş komplike olmayan kandidiyaz; viral hastalığa genellenmez, rutin ilk seçenek değişikliği anlamına gelmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 25561337 · DOI: 10.1128/AAC.04586-14
02 · ÖZOFAJİT BİYOPSİLERİNDE ENFEKSİYON BOYALARININ TANISAL VERİMİ
Diagnostic yield of stains for infectious organisms in esophageal or gastroesophageal junction biopsies with esophagitis
Aaron R Huber, Christa L Whitney-Miller · J Histotechnol · 2025
Çalışma türü: Retrospektif patoloji serisi.
Kapsam: En az bir özel boya veya immünohistokimya uygulanmış 261 özofagus biyopsisi.
ÖZET
GMS/PAS verimi %8; CMV immünohistokimyası %1, HSV %0 bulundu.
Seçilmiş örnekler; toplum enfeksiyon sıklığı veya test duyarlılığı değildir. Erişilen özette klinik altgrup ayrıntıları sınırlıdır; şüpheli hastada hedefli testi dışlamaz.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 39397671 · DOI: 10.1080/01478885.2024.2415154
Eğitim amaçlı, hekim incelemesini bekleyen taslaktır. Kişisel tanı veya tedavi talimatı değildir; ilaçlar bu metne göre başlanmamalı ya da kesilmemelidir.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.