ENTERAL BESLENME
ÖZET
Enteral beslenme, çalışan sindirim sistemine tüp yoluyla besin verilmesidir. Ağızdan alım güvenli değilse veya gereksinimi karşılamıyorsa kullanılır; damar yoluyla verilen parenteral beslenmeden farklıdır. Hedef yalnız kalori sayısını artırmak değil, güvenli ve sürdürülebilir beslenmeyi sağlamaktır. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Gastrointestinal yolla beslenme endikasyonu, erişim ve tolerans izlemi; PEG işleminden ayrı. Erişkin genel destek ve evde bakım; kritik hastalık araştırmaları ayrı sınırlarla sunulur.
HANGİ YOLDAN VE NE KADAR SÜRE?
Beslenme ekibi hastalığı, yutmayı, bağırsak işlevini, yaşam koşullarını ve kişinin hedeflerini değerlendirir. Burundan tüp veya karın duvarından gastrostomi/jejunostomi seçimi süre ve anatomiye bağlıdır. Evde tedavi için kişinin veya bakım verenin eğitim alması, malzemeye ve yardım hattına erişmesi gerekir. [2]
EVDE EN ÖNEMLİ GÜVENLİK KURALI
Nazogastrik tüpün yeri doğrulanmadan besin, su veya ilaç verilmez. Ev planında aspirat pH’sı 1–5,5 aralığıyla doğrulama öğretilir; sonuç uygun değilse veya örnek alınamıyorsa tüp kullanılmayıp ekiple görüşülür. Hava verip karından ses dinlemek güvenli doğrulama yerine geçmez. [3,4]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
BESLENME DEĞERLENDİRMESİ
Kilo değişimi, son günlerdeki alım, yutma güvenliği, sıvı durumu ve tedavi hedefi kaydedilir. İşlevsel ve erişilebilir bağırsak varken yetersiz/güvensiz oral alım temel endikasyondur. Yeterli ve güvenli oral alım yeniden sağlanınca tüple desteğin azaltılması planlanır. [1]
FİZİK MUAYENE
HAZIRLIK VE ERİŞİM GÜVENLİĞİ
Tüpün tipi ve konumu, dış uzunluğu, sabitlenmesi ve giriş yeri değerlendirilir. İlk yerleştirme veya yer değiştirme kuşkusunda onaylı konum doğrulama protokolü uygulanır; gerektiğinde grafi yetkin kişi tarafından yorumlanır. Yanlış yere besleme ağır akciğer hasarı yapabilir. [4]
TANISAL YAKLAŞIM
YENİDEN BESLENME RİSKİ
Uzun açlık, belirgin kilo kaybı, çok düşük beden kitle indeksi veya düşük fosfor/potasyum/magnezyum yeniden beslenme riskini artırır. Beslenme kademeli başlanır; tiamin, sıvı ve elektrolit planı klinik ekiple düzenlenir. Başlangıçta normal elektrolitler riski tamamen dışlamaz. [1]
TEDAVİ
FORMÜL, HIZ VE UYGULAMA
Diyetisyen enerji, protein, su ve uygulama biçimini bireyselleştirir. Bolus, aralıklı veya pompayla sürekli uygulama erişim yerine ve toleransa göre seçilir. Bakım veren formülün saklanmasını, pompayı, tüpü yıkamayı, ilaç uygulamasını ve tıkanma halinde iletişim yolunu öğrenir; ilaç uygunluğu eczacıyla kontrol edilir. [2]
Şoktaki yoğun bakım hastasında erken tam hedef enteral beslenme her zaman üstün değildir. NUTRIREA-2’de ölüm avantajı görülmezken sindirim sistemi komplikasyonları arttı. Dolaşım durumu ve intolerans, hedefe ulaşma hızından daha önemlidir. [5]
İZLEM VE ÖNERİLER
İZLEM VE SORUN ÇÖZME
Kilo ve işlevsel hedef, alınan toplam besin/su, dışkılama, bulantı, reflü ve tüp sorunları düzenli gözden geçirilir. İshal tek başına “formül alerjisi” sayılmaz; ilaçlar, uygulama ve hastalık da değerlendirilir. Ağızdan alıma izin verilip verilmediği açıkça yazılır. [2]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
NE ZAMAN BESLEMEYİ DURDURMALI?
Yeni solunum sıkıntısı, tüpün kayması kuşkusu veya konumun doğrulanamaması halinde tüp kullanılmaz ve yardım istenir. Besleme sırasında uygun dik pozisyon korunur; önerilen su miktarı ve hijyen planına uyulur. Dirençli tüp zorlanmaz. [8]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
YAŞ VE HASTALIK SINIRLARI
Erişkin yoğun bakım sonuçları evdeki stabil hastaya veya çocuğa doğrudan aktarılmaz. Daha fazla protein her koşulda daha iyi değildir: TARGET Protein çalışmasında artırılmış protein hayatta ve hastane dışında geçirilen günleri artırmadı. Çocukta büyüme, formül ve sıvı hedefleri pediatrik ekibe aittir. [6]
İŞLEM KARARINI DEĞİŞTİREN AYRIMLAR
Karar klinik amaç, güvenlik ve hastanın tercihleriyle birlikte verilir.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Nutrition support for adults: CG32 recommendations ↗
NICE · Kaynak tarihi: 2006; güncelleme 2017 · Erişim: 2026-10-26
- ESPEN practical guideline: Home enteral nutrition ↗
ESPEN · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-10-26
- How to look after my nasogastric tube ↗
Cambridge University Hospitals NHS · Kaynak tarihi: 2024–2026 · Erişim: 2026-10-26
- Investigation report: Placement of nasogastric tubes ↗
Healthcare Safety Investigation Branch · Kaynak tarihi: 2020 · Erişim: 2026-10-26
- Enteral versus parenteral early nutrition in ventilated adults with shock: a randomised, controlled, multicentre, open-label, parallel-group study (NUTRIREA-2). ↗
Jean Reignier ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2018 · Erişim: 2026-10-26
- Augmented Enteral Protein During Critical Illness: The TARGET Protein Randomized Clinical Trial. ↗
Matthew J Summers ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-26
- Increased Efficacy and Safety of Enteral Nutrition Support with a Protocol (ASNET) in Noncritical Patients: A Randomized Controlled Trial. ↗
Luis Alfonso Ortíz-Reyes, Lilia Castillo-Martínez, Arianne Itzel Lupián-Angulo, Daniel Dante Yeh, Héctor Isaac Rocha-González, Aurora Elizabeth Serralde-Zúñiga · Kaynak tarihi: 2018 · Erişim: 2026-10-26
- Tube feeding at home ↗
Cambridge University Hospitals NHS · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-10-26
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA
Aşağıdaki çalışmalar işlem seçimi, güvenliği veya hasta deneyimiyle doğrudan ilişkilidir; sonuçlar kendi hasta grupları içinde değerlendirilmelidir.
01 · NUTRIREA-2: ŞOKTA ENTERAL VE PARENTERAL YOL
Enteral versus parenteral early nutrition in ventilated adults with shock: a randomised, controlled, multicentre, open-label, parallel-group study (NUTRIREA-2).
Jean Reignier, Julie Boisramé-Helms, Laurent Brisard, Jean-Baptiste Lascarrou, Ali Ait Hssain, Nadia Anguel, Laurent Argaud, Karim Asehnoune, Pierre Asfar, Frédéric Bellec, Vlad Botoc, Anne Bretagnol, Hoang-Nam Bui, Emmanuel Canet, Daniel Da Silva, Michael Darmon, Vincent Das, Jérôme Devaquet, Michel Djibre, Frédérique Ganster, Maité Garrouste-Orgeas, Stéphane Gaudry, Olivier Gontier, Claude Guérin, Bertrand Guidet, Christophe Guitton, Jean-Etienne Herbrecht, Jean-Claude Lacherade, Philippe Letocart, Frédéric Martino, Virginie Maxime, Emmanuelle Mercier, Jean-Paul Mira, Saad Nseir, Gael Piton, Jean-Pierre Quenot, Jack Richecoeur, Jean-Philippe Rigaud, René Robert, Nathalie Rolin, Carole Schwebel, Michel Sirodot, François Tinturier, Didier Thévenin, Bruno Giraudeau, Amélie Le Gouge, NUTRIREA-2 Trial Investigators, Clinical Research in Intensive Care and Sepsis (CRICS) group · Lancet (London, England) · 2018
Çalışma türü: Çok merkezli açık randomize çalışma
Kapsam: İnvaziv ventilasyon ve vazopresör alan 2.410 erişkin.
ÖZET
Erken izokalorik enteral ve parenteral beslenmede 28 günlük ölüm benzerdi. Enteral grupta kusma, ishal ve bağırsak iskemisi daha fazlaydı.
Şok ve erken normokalorik hedeflere aittir; stabil hastada enteral beslenmeden vazgeçme gerekçesi değildir. Yalnız yayımlanmış özet değerlendirildi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 29128300 · DOI: 10.1016/S0140-6736(17)32146-3
02 · TARGET PROTEİN: DAHA YÜKSEK ENTERAL PROTEİN
Augmented Enteral Protein During Critical Illness: The TARGET Protein Randomized Clinical Trial.
Matthew J Summers, Lee-Anne S Chapple, Amalia Karahalios, Rinaldo Bellomo, Marianne J Chapman, Suzie Ferrie, Mark E Finnis, Craig French, Sally Hurford, Nima Kakho, Matthew J Maiden, Stephanie N O'Connor, Sandra L Peake, Jeffrey J Presneill, Emma J Ridley, An Tran-Duy, Patricia J Williams, Paul J Young, Sophie Zaloumis, Adam M Deane, TARGET Protein Investigators and for the Australian and New Zealand Intensive Care Society Clinical Trials Group · JAMA · 2025
Çalışma türü: Çok merkezli küme randomize çapraz dönemli çalışma
Kapsam: Yoğun bakımda 3.397 erişkin; medyan yaş 61.
ÖZET
Artırılmış protein, 90 günde hayatta ve hastane dışında geçirilen günleri iyileştirmedi. Diğer başlıca sonuçlarda da belirgin yarar gösterilmedi.
Formül stratejisi ve kritik hastalık koşullarına aittir; yetersiz protein verilmesini savunmaz. Yalnız yayımlanmış özet değerlendirildi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 40495743 · DOI: 10.1001/jama.2025.9110
03 · ASNET: SERVİS HASTASINDA BESLENME PROTOKOLÜ
Increased Efficacy and Safety of Enteral Nutrition Support with a Protocol (ASNET) in Noncritical Patients: A Randomized Controlled Trial.
Luis Alfonso Ortíz-Reyes, Lilia Castillo-Martínez, Arianne Itzel Lupián-Angulo, Daniel Dante Yeh, Héctor Isaac Rocha-González, Aurora Elizabeth Serralde-Zúñiga · Journal of the Academy of Nutrition and Dietetics · 2018
Çalışma türü: Randomize kontrollü çalışma
Kapsam: Yoğun bakım dışında yalnız enteral beslenen 90 erişkin.
ÖZET
Dördüncü günde kalori hedefinin en az %80’ine ulaşma protokol grubunda %61, standart bakımda %23 idi. Gastrointestinal komplikasyonlar anlamlı artmadı.
Küçük çalışma besin sunumunu ölçer; sağkalım yararı kanıtlamaz. Yalnız yayımlanmış özet değerlendirildi.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 29274643 · DOI: 10.1016/j.jand.2017.09.020
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. İşlem yalnız yetkin sağlık ekibince ve uygun izlem koşullarında uygulanır.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.