ENÜKLEASYON VE EVİSERASYON
ÖZET
Enükleasyon, göz küresinin tamamının çıkarılmasıdır; eviserasyonda ise gözün içeriği çıkarılırken dıştaki skleral kabuk korunur. Bu işlemler ağrılı ve görmeyen göz, ağır yaralanma, ciddi enfeksiyon veya bazı göz tümörleri nedeniyle gündeme gelebilir. Hangi yöntemin seçileceği hastalığın nedenine ve kişinin durumuna bağlıdır. İşlemden sonra o gözde görme geri kazanılamaz. Karar verilmeden önce işlemin geri dönüşsüz olduğu ve beklenen yararın ne olduğu açıkça konuşulmalıdır.
Orbital implant ile dışarıdan görülen yapay göz aynı şey değildir. İmplant, göz çukurunda kaybolan hacmi destekleyen derin yerleşimli parçadır. İyileşme döneminde üzerine geçici bir şekillendirici kabuk yerleştirilebilir. Daha sonra kişiye uygun hazırlanmış protez, göz kapaklarının altında implantın önünde durur. Protezin hareketi ve görünümü ameliyatın türü, dokular ve protez uyumundan etkilenir. Kanama, enfeksiyon, implantın yer değiştirmesi veya dışarı açılması ve göz çukurunda skar gelişmesi olası sorunlardır.
Ameliyat öncesi değerlendirmede genel sağlık durumu gözden geçirilir ve gerekli incelemeler planlanır. Acil durumlarda süreç farklı ilerleyebilir. Ameliyat sonrasında pansuman ve ağrı kontrolü uygulanır; göz çukurunun şeklini koruyan geçici şeffaf kabuk yerinde tutulur. Bu kabuğun hasta tarafından rutin olarak çıkarılması gerekmez. Yara ve şişlik yatıştıktan sonra yapay göz hizmetine yönlendirme yapılır. Kalıcı protezin hazırlanması zaman alır ve zamanlama iyileşmeye göre değişir; ilk günlerde nihai görünüm beklenmemelidir.
Göz kaybı kararı ve sonrasındaki değişiklikler duygusal açıdan zorlayıcı olabilir. Üzüntü, korku veya görünümle ilgili kaygılar yaşanabilir; bunların bakım ekibiyle paylaşılması önemlidir. Hemşirelik desteği, danışmanlık ve görme kaybına uyum hizmetleri yararlı olabilir. Tek gözle günlük yaşama alışma süreci kişiden kişiye değişir. Diğer gözü yaralanmadan koruma ve protez bakımını öğrenme, iyileşme sürecinin parçalarıdır. Protez yerleştirilmesi görmeyi geri getiren bir tedavi olarak düşünülmemelidir; amaç görünümün ve göz çukuru yapısının desteklenmesidir.
- enükleasyon
- eviserasyon
- oküler protez
- orbital implant
- göz çıkarılması
GENEL OKUYUCU
GENEL OKUYUCU İÇİN CERRAHİ DIŞI OLASILIKLAR
Görmeyen ancak rahat bir gözde boyalı kontakt lens veya kozmetik kabuk bazı kişilerde ameliyatsız görünüm desteği sağlayabilir. Ağrı uygun tedaviye rağmen sürüyorsa ya da kabuk tolere edilemiyorsa cerrahi değerlendirilebilir. Her görmeyen gözün çıkarılması gerekmez.
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
İLAÇLAR VE KİŞİSEL RİSKLER
Kullanılan bütün ilaçlar cerraha bildirilir. Özellikle kan sulandırıcılar kanama değerlendirmesini etkiler; devam veya ara verme kararı kullanılan ilaca ve ilacın verilme nedenine göre ekipçe düzenlenir. Hasta ilacını kendi kararıyla kesmemelidir.
FİZİK MUAYENE
GENEL SAĞLIK VE HAZIRLIK
Ameliyat öncesi değerlendirmede sağlık öyküsü alınır, tansiyon ölçümü ve gerekli kan incelemeleri yapılabilir. Hastaya yatış, anestezi ve beklenen bakım açıklanır. Acil ameliyat gereken hastada ön değerlendirme ayrı bir randevu yerine yatış sırasında yürütülebilir.
AYIRICI TANI
YÖNTEMİ HASTALIĞA GÖRE SEÇME
Göz içi tümör varlığı yöntem seçimini belirgin biçimde etkiler; enükleasyon bu durumda kullanılan seçeneklerden biridir. Eviserasyon, dış kabuğun korunması nedeniyle her hastalık için uygun değildir. Kısa ameliyat veya kozmetik beklenti, hastalığın güvenli tedavisinin önüne geçmemelidir.
TANISAL YAKLAŞIM
ARAŞTIRMA VERİSİNİ BİREYE UYGULAMA
Bir merkezdeki on yıllık kayıt incelemesinde enfeksiyon ve travma sık nedenlerdi; enükleasyon maligniteyle, eviserasyon enfeksiyonla daha çok ilişkili bulundu. Bu gözlemsel dağılım, her enfeksiyonda aynı işlemin seçileceği veya bir tekniğin daha güvenli olduğu anlamına gelmez.
TEDAVİ
ŞEKİLLENDİRİCİ VE PROTEZİN AŞAMALARI
Geçici şeffaf kabuk göz çukurunun şeklini korumaya yardımcı olur. Kalıcı yapay göz, yara yatıştıktan sonra özel olarak hazırlanır ve diğer gözün rengine uyumlandırılır. Ameliyat sonrası görünümün zamanla değişeceği anlatılır; protez için belirli bir güne kesin sonuç sözü verilmez.
İZLEM VE ÖNERİLER
GÖZ ÇUKURU VE DUYGUSAL UYUM
Uzun dönemde akıntı, tahriş veya implantın açığa çıkması değerlendirme gerektirebilir. Protez bakımı ve temizliği ekip tarafından öğretilir. Göz kaybıyla baş etmede zorlanan kişi destek isteyebilir; danışmanlık yönlendirmesi cerrahi bakımın yanında yürütülebilir.
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL YARDIM GEREKTİREN DEĞİŞİKLİKLER
Diğer gözde görme sorunu, aşırı ağrı, fazla kanama veya belirgin yapışkan akıntı varsa göz aciline gecikmeden başvurulur. Göz çukurundaki her yakınma olağan iyileşme olarak kabul edilmez. Özellikle kalan gözün görmesindeki değişiklik planlı protez randevusuna bırakılmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Eye Removal Surgery: Enucleation and Evisceration ↗
American Academy of Ophthalmology · Kaynak tarihi: 2019-11-20 · Erişim: 2026-10-31
- Surgical Eye Removal (Enucleation & Evisceration) ↗
American Society of Ophthalmic Plastic and Reconstructive Surgery · Kaynak tarihi: Erişim: 2026-10-31 · Erişim: 2026-10-31
- Enucleation / Evisceration: Eye Unit ↗
Aneurin Bevan University Health Board · Kaynak tarihi: 2026-07 · Erişim: 2026-10-31
- Removal of an eye ↗
Moorfields Eye Hospital · Kaynak tarihi: 2023-10 inceleme kaydı · Erişim: 2026-10-31
- Removal of an Eye (Enucleation and Evisceration) ↗
Cambridge University Hospitals · Kaynak tarihi: 2025-11-25 · Erişim: 2026-10-31
- Trends in evisceration and enucleation surgeries at a tertiary care hospital: a 10-year retrospective study ↗
Canadian Journal of Ophthalmology · Kaynak tarihi: 2026-04 · Erişim: 2026-10-31
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA
Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.
01 · GÖZ ÇIKARILMASI NEDENLERİ VE TEKNİK SEÇİMİ: TEK MERKEZ KAYITLARI
Trends in evisceration and enucleation surgeries at a tertiary care hospital: a 10-year retrospective study
Catherine Liu ve arkadaşları · Canadian Journal of Ophthalmology · 2026
Çalışma türü: On yıllık geriye dönük kayıt incelemesi.
Kapsam: 2015–2024 döneminde 261 işlem: 129 enükleasyon, 132 eviserasyon.
ÖZET
Enfeksiyon ve travma başlıca nedenlerdi; malignite enükleasyonla, enfeksiyon eviserasyonla ilişkiliydi.
Yalnız özet okundu. Tek merkez ve seçilim etkileri nedeniyle üstünlük veya nedensellik göstermez. Ayrı 30 ekzenterasyon ana toplama katılmadı.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 41005376 · DOI: 10.1016/j.jcjo.2025.09.003
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.