İçeriğe geç
Madde metnine geç
TIBBİ İŞLEM / TEDAVİ YÖNTEMİ

EPİDURAL ANESTEZİ VE ANALJEZİ

ÖZET

Epidural anestezi ve analjezide, omurganın yakınındaki epidural alana yerleştirilen ince kateter üzerinden ilaç verilerek vücudun belirli bir bölümünde ağrı iletimi azaltılır. İğne çıkarılır; kateter bir süre yerinde kalabilir. İlaç elle eklenebilir veya pompayla uygulanabilir. Bazı ameliyatlarda genel anesteziyle birlikte kullanılır ve ameliyat sonrasında ağrı kontrolü için sürdürülebilir. Kateterin omurga boyunca seçilen düzeyi ağrısı giderilecek bölgeyle ilişkilidir. Bu maddede cerrahi çevresindeki erişkin bakımına odaklanılmaktadır.

Kateterin bulunması tek başına yeterli ağrı tedavisi veya güvenlik anlamına gelmez. Eğitimli ekip motor ve duyusal bloğu, solunum baskılanmasını ve düşük tansiyonu değerlendirebilmelidir. Kurumda izlem sıklığı, kayıt, ilaç uygulama yolu ve komplikasyon halinde yardım çağırma düzeni tanımlanmalıdır. Epidural infüzyon sona erdiğinde ilaç etkileri tamamen geçene kadar izlem gereksinimi devam eder.

Kan sulandırıcı tedaviyle ilişki yalnız kateter yerleştirilirken önem taşımaz; çıkarılma zamanı da planlanmalıdır. İlacın türü ve dozu, böbrek işlevi ve girişimin özellikleri güvenli zamanlamayı etkiler. Kateteri çıkarmak, kanama riski değerlendirmesinden bağımsız bir bakım işlemi olarak görülmemelidir.

Kateterin daha uzun tutulması enfeksiyon olasılığı açısından yeniden değerlendirme gerektirir. Epidural apse gelişen hastada sırt ağrısı, ateş ve nörolojik bozukluğun klasik üçlüsü birlikte bulunmayabilir. Bu nedenle tüm bulguların tamamlanmasını beklemek güvenli değildir. Şüpheli klinik tablo, erken görüntüleme ve ilgili uzmanların değerlendirmesini gerektirir; normal görünen tek bir bulgu enfeksiyon kuşkusunu tek başına ortadan kaldırmaz.

Beklenen yarar ameliyat türüne ve karşılaştırılan ağrı tedavisine göre değişir. Açık karaciğer rezeksiyonunda yapılan 2024 çalışmasında hasta kontrollü epidural analjezi, damar içi hasta kontrollü analjeziye göre hareket sırasındaki ağrıyı bir miktar azaltmıştır. Ancak fark, araştırmanın önceden belirlediği klinik anlamlılık sınırına ulaşmamıştır. İstatistiksel fark ile hastanın hissedeceği önemli yarar aynı kavram değildir.

Kaynaklar:[1][2][4][3][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • epidural kateter
  • epidural analjezi
  • akut ağrı
  • kateter güvenliği
  • nörolojik izlem
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL OKUYUCU: KATETER VARKEN VE SONRASINDA

Ağrınız sürüyorsa hemşireye veya hekime söyleyin; başka ağrı giderici seçenekler değerlendirilebilir. Epidural sonlandırılınca uyuşma hemen kaybolmayabilir. Bacaklarda his geri gelene kadar dinlenmeniz istenebilir; araç, makine ve alkol konusunda verilen taburculuk talimatlarına uyun.

Kaynaklar:[1]

GENEL OKUYUCU: ACİL BİLDİRİM

Yeni bacak güçsüzlüğü, idrar veya dışkı kontrolü kaybı, şiddetlenen sırt ağrısı ya da ateşte gecikmeden tıbbi yardım isteyin. Kateter çıkarılmış olsa da bu belirtileri bekletmeyin.

Kaynaklar:[6]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

TEDAVİ

SAĞLIK PROFESYONELİ: KATETER VE İLAÇ YOLU GÜVENLİĞİ

Epidural pompa ve hattı damar içi uygulama sistemlerinden ayırt edilebilir biçimde düzenleyin. Solüsyonun içeriği ve uygulama yolu açıkça etiketlenmelidir. Pansuman, kateter hareketini ve giriş yerini günlük değerlendirmeye izin vermelidir; yalnız pompanın çalışmasını kontrol etmek kateter güvenliğini göstermez. İzlenecek parametreler, değerlendirme sıklığı ve komplikasyonda izlenecek yol yazılı kurum politikasında tanımlanmış olmalıdır.

Kaynaklar:[2]

SAĞLIK PROFESYONELİ: ANTİTROMBOTİK PLAN

Yerleştirme ve çıkarma zamanlarını ilaç planıyla birlikte belirleyin.

Kaynaklar:[4]

SAĞLIK PROFESYONELİ: KANITIN UYGULANABİLİRLİĞİ

Karaciğer rezeksiyonu çalışması tek merkezli ve körlenmemiştir. Siroz, belirgin koagülopati veya bazı ağır eşlik eden hastalıkları olan kişiler dışlanmıştır; düşük komplikasyon gözlemini bu grupların güvenliği hakkında garanti olarak yorumlamayın. Çalışmanın seçilmiş hasta grubunu ve mevcut analjezik alternatifleri birlikte değerlendirin.

Kaynaklar:[5]

İZLEM VE ÖNERİLER

SAĞLIK PROFESYONELİ: İNFÜZYON BİTİNCE İZLEM

Kateter tedavisi sona erdiğinde izlem sorumluluğunu açıkça devredin. İlaç etkisi sürerken yeni sedatif veya sistemik opioid eklenmesi solunum güvenliğini etkileyebilir; akut ağrı ekibi analjezik ve sedatif planını koordine etmelidir.

Kaynaklar:[2]

SAĞLIK PROFESYONELİ: HASTANIN BİLDİRDİĞİ YAKINMALAR

Epidural sonlandırıldıktan sonra hissin dönmesini ve ağrı kontrolünü yeniden sorgulayın. Geçici uyuşma, kaşıntı, bulantı ve idrar işlevinde değişiklik görülebilir; hasta bu etkileri bildirebilmelidir. Yalnız kateterin çıkarılmış olmasını toparlanmanın tamamlandığı şeklinde yorumlamayın.

Kaynaklar:[1]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

SAĞLIK PROFESYONELİ: ENFEKSİYON KUŞKUSUNDA YAKLAŞIM

Epidural apse kuşkusu varsa en erken zamanda MR ve acil nöroşirürji/enfeksiyon hastalıkları değerlendirmesi istenir; sistemik belirtilerin veya duyu-motor kaybın ortaya çıkması beklenmez. MR yapılamıyorsa BT değerlendirilir. İlk enfeksiyon bulgularında kateter kullanımı durdurulmalı, eğitimli ekip gerekli erken tıbbi ya da cerrahi tedaviyi gecikmeden yönetmelidir.

Kaynaklar:[3]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Epidural: overview ↗

    NHS · Kaynak tarihi: Son inceleme 1 Şubat 2023; planlı yenileme 1 Şubat 2026 geçmiş · Erişim: 2026-11-01

  2. Guidelines to the Practice of Anesthesia—Revised Edition 2026 ↗

    Canadian Anesthesiologists’ Society · Kaynak tarihi: 2026 · Erişim: 2026-11-01

  3. ASRA Pain Medicine consensus practice infection control guidelines for regional anesthesia and pain medicine ↗

    ASRA Pain Medicine / Regional Anesthesia and Pain Medicine · Kaynak tarihi: 2025; yayınevinin 1 Nisan 2025 olarak gösterdiği son sürüm yolu; DOI 10.1136/rapm-2024-105651 · Erişim: 2026-11-01

  4. Regional anaesthesia in patients on antithrombotic drugs: Joint ESAIC/ESRA guidelines ↗

    ESAIC/ESRA · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-11-01

  5. Randomized Prospective Trial of Epidural Analgesia after Open Hepatectomy ↗

    Arslan-Carlon ve arkadaşları / Annals of Surgery · Kaynak tarihi: 12 Ocak 2024 çevrim içi; 1 Nisan 2024 sayı · Erişim: 2026-11-01

  6. Discharge Advice Following Spinal or Epidural Analgesia or Anaesthesia ↗

    North Cumbria Integrated Care NHS · Kaynak tarihi: 10 Haziran 2026; sürüm1, NCIC845 · Erişim: 2026-11-01

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

Konuya ilişkin seçilmiş özgün araştırmaların özetleri sunulmuştur; çalışma sınırlılıkları sonuçlarla birlikte okunmalıdır.

01 · KARACİĞER CERRAHİSİNDE EPİDURAL VE DAMAR İÇİ ANALJEZİ

Randomized Prospective Trial of Epidural Analgesia after Open Hepatectomy

Vittoria Arslan-Carlon ve arkadaşları · Annals of Surgery · 2024

Çalışma türü: Tek merkezli, körlenmemiş randomize çalışma

Kapsam: 245 randomize kişiden 231’i analiz edildi: 116 epidural, 115 damar içi hasta kontrollü analjezi.

ÖZET

İkinci gün hareket ağrısı medyanı 4 ve 5 idi; fark, önceden belirlenmiş 2 puanlık klinik sınırın altında kaldı.

Seçilmiş erişkin açık hepatektomi popülasyonu; dokuz kişide birincil sonuç eksikti. NCI destekli; yazarlar çıkar çatışması bildirmedi.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; bireysel klinik değerlendirme ve güncel yerel protokollerin yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.