EPİLEPSİ
ÖZET
Epilepsi, tekrarlayan nöbetlere yatkınlıkla ilişkili bir beyin hastalığıdır. Nöbetler kısa dalma, farkındalık değişikliği veya alışılmadık duyumlarla da ortaya çıkabilir. Tek nöbet her zaman epilepsi değildir. [1]
GENEL OKUYUCU
KAPSAM
Genel epilepsi yaklaşımı; yaşa özgü sendrom tedavileri ve acil ilaç doz protokolleri kapsam dışıdır.
HALK İÇİN KISA BİLGİ
Nöbetin öncesinde, sırasında ve sonrasında olanları not edin. Güvenli biçimde alınmış tanık anlatımı değerlendirmede yararlıdır. İlaçları aksatmayın, kendiniz kesmeyin. Gebelik planı veya gebelik öğrenildiğinde tedaviyi kendi başınıza değiştirmek yerine uzmanla hemen görüşün. [1]
NÖBET SIRASINDA YARDIM
Çevredeki tehlikeli eşyaları uzaklaştırın, başı koruyun ve süreyi tutun. Kişiyi zorla tutmayın, ağzına nesne veya parmak sokmayın. Kasılmalar bitince güvenli biçimde yan pozisyona getirin; tamamen toparlanana kadar yanında kalın. Acil ilacı yalnız kişiye ait plan ve eğitim doğrultusunda uygulayın. [4]
SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM
ANAMNEZ
Başlangıç, tetikleyici koşullar, farkındalık, hareketler ve nöbet sonrası toparlanma sorgulanır. Tanık bilgisi ve uygun video tanımlamaya katkı sağlayabilir. İlk şüpheli nöbet sonrasında uzman değerlendirmesi gerekir; geçmişte fark edilmemiş kısa olaylar ayrıca araştırılır. [1,2]
FİZİK MUAYENE
MUAYENE VE AYIRICI TANI
Öykü ve fizik muayene sonrası nöbeti taklit eden kardiyak durumlar için 12 derivasyonlu EKG değerlendirilir. Hipoglisemi gibi metabolik nedenler dikkate alınır. Yapısal neden şüphesinde beyin görüntülemesi planlanır; olay yalnız tanıkların “kasılma” sözüne dayanılarak sınıflanmaz. [2]
TANISAL YAKLAŞIM
EPİLEPSİ TANIMININ SINIRI
ILAE tanımı; 24 saatten uzun arayla iki provoke edilmemiş/refleks nöbeti, tek nöbet sonrası on yılda en az %60 tekrar olasılığını veya bir epilepsi sendromu tanısını kapsar. Tek provoke nöbet otomatik epilepsi değildir. [6]
TANI
EEG, nöbet tipini ve epilepsi sendromunu destekleyebilir; normal EEG epilepsiyi dışlamaz. İlk nöbetten sonra istenmişse mümkün olduğunca erken yapılması uygundur. Tanı; klinik olay, tekrar riski ve gerektiğinde görüntüleme ile bütünleştirilir. [2]
TEDAVİ
Nöbet önleyici ilaç seçimi nöbet tipi, sendrom, yaş, eşlik eden hastalıklar ve üreme planına bağlıdır. Yetersiz yanıt varsa tanı ve tedavi yeniden değerlendirilir; seçilmiş dirençli olgularda cerrahi, sinir uyarımı veya uzman gözetiminde ketojenik diyet gündeme gelebilir. [1]
NÖBET TİPİNE GÖRE İLAÇ
NICE fokal nöbette lamotrijin veya levetirasetamı; jeneralize tonik-klonikte bunları veya valproatı ilk seçenekler arasında sayar. Saf absansta etosüksimid öne çıkar. Valproatın üreme güvenliği kısıtları, diğer seçenekler ve yerel ruhsat mutlaka değerlendirilir; nöbet tipi yanlışsa bazı ilaçlar nöbeti artırabilir. [7]
İZLEM VE ÖNERİLER
İZLEM VE GÜVENLİK
Nöbet günlüğü, tedaviye uyum ve yan etkiler birlikte izlenir. Yüzme, banyo, yüksekte çalışma ve makineler için kişisel güvenlik planı yapılır. Ani beklenmeyen ölüm riski (SUDEP) ve korunma gereksinimleri uygun bir dille konuşulmalıdır. Araç kullanımı için yerel mevzuat ve uzman değerlendirmesi gerekir. [1]
ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ
ACİL SEVK
Beş dakika veya daha uzun süren konvülsif nöbet acildir. Nöbetler arasında düzelmeme ya da kişinin olağan nöbetinden belirgin uzun sürme de acil değerlendirme gerektirir. Havayolu ve yaşamsal işlevler değerlendirilir; mevcut kişisel acil plan uygulanır ve yardım çağrılır. [3,4]
DİĞER PROFESYONEL AYRINTILAR
KANITI UYGULAMAK
İlaç karşılaştırmalarındaki başarı sıralaması tek başına reçete değildir. Özellikle gebelikle ilişkili riskler, ilaç etkileşimleri ve nöbet tipine uygunluk güncel uzman değerlendirmesini gerektirir. Eski çalışmadaki ilk seçenek ifadesi, güncel üreme güvenliği kurallarını geçersiz kılmaz. [1,5]
NÖBET DEĞERLENDİRMESİNDE ARAÇLAR
İncelemeler klinik bağlamda seçilir; tek başına tanı koydurmaz.
KAYNAKLAR
Kaynakları görüntülemek için tıklayın
- Epilepsy ↗
NHS · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- Diagnosis and assessment of epilepsy ↗
NICE · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- Treating status epilepticus and prolonged seizures ↗
NICE · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- First aid for epileptic seizures ↗
Epilepsy Society · Kaynak tarihi: 2026 erişim · Erişim: 2026-10-25
- Antiepileptic drug monotherapy for epilepsy: a network meta-analysis of individual participant data. ↗
Nevitt ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2022 · Erişim: 2026-10-25
- Practical definition of epilepsy ↗
ILAE · Kaynak tarihi: 2014 · Erişim: 2026-10-25
- Nöbet tipine göre tedavi NG217 ↗
NICE · Kaynak tarihi: 2025 · Erişim: 2026-10-25
KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 4 ARAŞTIRMA
Bu maddede konuya ilişkin 4 seçilmiş araştırma yer alır; liste sistematik ve eksiksiz bir kanıt taraması değildir.
01 · EPİLEPSİDE TEK İLAÇ TEDAVİLERİNİN KARŞILAŞTIRILMASI
Antiepileptic drug monotherapy for epilepsy: a network meta-analysis of individual participant data.
Nevitt SJ ve arkadaşları · The Cochrane database of systematic reviews · 2022
Çalışma türü: Bireysel katılımcı verileriyle ağ meta-analizi
Kapsam: Uygun 89 çalışmanın 39’undan 14.789 kişinin bireysel verisi.
ÖZET
Fokal nöbetlerde lamotrijin ve levetirasetam tedavide kalma bakımından iyi profil gösterdi. Jeneralize nöbetlerde valproat öne çıkarken lamotrijin ve levetirasetam uygun alternatiflerdi; sonuç ölçütüne göre karşılaştırmalar değişti.
Tüm uygun veriler elde edilemedi; jeneralize nöbet kanıtı daha sınırlıydı. Tarihsel tedavi sıralaması güncel gebelik güvenliği değerlendirmesinin yerine geçmez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 35363878 · DOI: 10.1002/14651858.CD011412.pub4
02 · DİRENÇLİ EPİLEPSİDE DERİN BEYİN UYARIMI VE BİLİŞ
Cognitive change after DBS in refractory epilepsy: A randomized-controlled trial.
Heminghyt E ve arkadaşları · Acta neurologica Scandinavica · 2022
Çalışma türü: Körlenmiş dönem içeren randomize kontrollü çalışma
Kapsam: 18–52 yaşlarında dirençli epilepsili 18 kişi.
ÖZET
Altı aylık kör dönemde bilişsel değişim açısından gruplar arasında anlamlı fark saptanmadı. Sonraki açık dönemde yürütücü yakınmalarda bazı iyileşmeler bildirildi.
Küçük örneklem ve çok sayıda test vardır; açık dönem bulguları kesin nedensel etki göstermez.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 34658033 · DOI: 10.1111/ane.13539
03 · JENERALİZE EPİLEPSİDE NÖROSTİMÜLASYON
Neurostimulation in generalized epilepsy: A systematic review and meta-analysis.
Haneef Z ve arkadaşları · Epilepsia · 2023
Çalışma türü: Sistematik derleme ve meta-analiz
Kapsam: İlaç dirençli jeneralize epilepside 20 çalışma.
ÖZET
Vagus siniri ve derin beyin uyarımı sonrasında nöbetlerde azalma bildirildi. Yanıtlı nörostimülasyon verisi meta-analiz için yetersizdi.
Cihazlar arasında doğrudan başa baş çalışma eksikliği nedeniyle sayısal farklar kesin üstünlük değildir; küçük ve farklı örneklemler vardır.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 36727550 · DOI: 10.1111/epi.17524
04 · İLAÇ DİRENÇLİ EPİLEPSİDE KETOJENİK DİYET
Ketogenic diets for drug-resistant epilepsy.
Martin-McGill KJ ve arkadaşları · The Cochrane database of systematic reviews · 2020
Çalışma türü: Cochrane sistematik derlemesi
Kapsam: 711 çocuk ve 221 erişkin içeren toplam 13 çalışma.
ÖZET
Çocuklarda nöbet azalması için yarar olasılığı vardı; erişkinlerde sonuçlar belirsizdi. Sindirim yakınmaları, kilo ve metabolik değişiklikler bildirildi.
Kanıt düşük veya çok düşük kesinlikteydi. Çocuk sonuçları erişkine genellenmez; diyet uzman ekip gözetimi gerektirir.
Tam özeti oku · PubMed · PMID 32588435 · DOI: 10.1002/14651858.CD001903.pub5
Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı veya tedavi yerine geçmez. Acil belirtilerde sağlık hizmetine başvurun.
BU MADDEYİ GELİŞTİRİN
Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.