İçeriğe geç
Madde metnine geç
TIBBİ İŞLEM / TEDAVİ YÖNTEMİ

EPİSTAKSİSTE KOTERİZASYON VE NAZAL TAMPON UYGULAMALARI

ÖZET

Epistaksiste koterizasyon ve nazal tampon, sağlık profesyonellerinin burun kanamasını kontrol etmek için kullandığı farklı girişimlerdir. Koter, görülebilen kanama alanının kimyasal veya elektriksel yöntemle tedavisini amaçlar. Tampon ise burun içindeki materyalle kanama kontrolüne yardımcı olur. AAO-HNSF, kanama odağı seçilemiyorsa ve aktif kanama sürüyorsa tamponu önerir; koter uygulaması aktif veya şüpheli odakla sınırlanır.

NHS açıklamasında hekim kanamanın geldiği yeri görebildiğinde kimyasal koter kullanabilir. Bunun mümkün olmadığı durumlarda sünger veya şerit materyalle tampon gerekebilir. Bazı kişiler hastanede izlenir. Bu seçenekler kişinin kendi başına uygulayacağı işlemler değildir; kanama kaynağının değerlendirilmesi ve gerektiğinde daha ileri bakımın düzenlenmesi gerekir. Her burun kanaması aynı işlemi gerektirmez.

Tamponun burun solunumunu azaltması beklenebilir. Sherwood Forest bilgilendirmesi, ağız kuruluğu, hafif baş ağrısı, tat duyusunda azalma veya gözlerde sulanma gibi rahatsızlıklar olabileceğini açıklar. Kullanılan materyalin tipi ve çıkarılma zamanı tedavi ekibiyle netleştirilir. İşlem sonrası belirtiler ile yeniden başlayan önemli kanama birbirinden ayrılmalıdır; tampon bulunması sorunun kesin çözüldüğü anlamına gelmez.

Tedavide ilaç öyküsü önemlidir. Hull hasta bilgilendirmesi, kan sulandırıcı kullanan kişinin burun kanaması nedeniyle ilacını sağlık profesyoneline danışmadan bırakmamasını vurgular. Bazı kanama durdurucu matrisler hayvansal jelatin ve insan kaynaklı trombin içerir. Böyle bir ürün önerildiğinde içerik ve alternatifler, kişinin tercihleri ve onamı kapsamında konuşulmalıdır. Matrisler ile bütün tampon türleri aynı ürün değildir.

Arka bölgeden gelen veya ağır kanamada öncelik yalnız buruna materyal yerleştirmek değildir. Hellenik dernek önerisi hava yolu, solunum ve dolaşım değerlendirmesini öne çıkarır. Şiddetli kanamada hastane izlemi ve gerektiğinde cerrahi ya da embolizasyon planı önem kazanır. Antibiyotik gereksinimi de tamponun varlığına bakılarak otomatik değil, kişinin riskleri ve klinik koşullarla belirlenir.

Kanama durduktan sonra iyileşen bölge korunur. NHS, kısa süreyle sümkürme, kabuk koparma, ağır efor, sıcak içecek ve alkolden kaçınmayı önerir. Yeniden yoğun kanama, baş dönmesi veya nefes almada güçlük acil değerlendirme gerektirir. Taburculuk, yalnız kanamanın durması değil, hangi durumda tekrar başvurulacağının anlaşılmasıyla tamamlanmalıdır.

Kaynaklar:[1][4][3][2][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • nazal koter
  • nazal tampon
  • kanama kontrolü
  • emilebilir tampon
  • KBB izlemi
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL OKUYUCU İÇİN: İŞLEM SONRASI BEKLENTİ

Sherwood Forest açıklamasında koter kısa süreli batma hissi oluşturabilir. Tampon burunda tıkanıklık ve ağızdan soluma gereksinimi yaratabilir. Burun içindeki iyileşen kabukları kaldırmaya veya bölgeyi temizlemeye çalışmak yeniden kanama ve enfeksiyona yol açabilir. Size verilen bakım ve kontrol planını uygulayın.

Kaynaklar:[3]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

İLAÇ VE TERCİHLERİN KAYDI

Kan sulandırıcılar sağlık profesyoneline bildirilmelidir; kişi bunları kendi kararıyla kesmemelidir. Hull, tedavi seçiminin yararları, riskleri ve alternatiflerinin onamdan önce açıklanmasını ister. Hayvansal veya insan kaynaklı bileşen içeren hemostatik ürünlerde bu özellik ayrıca konuşulur; ürünün kabul edilmemesi durumunda seçenekler değerlendirilir.

Kaynaklar:[2]

FİZİK MUAYENE

AĞIR KANAMADA DEĞERLENDİRME ÖNCELİĞİ

Hellenik dernek önerisi, acil değerlendirmede hava yolu, solunum ve dolaşımın güvenliğini esas alır. Orofarenkste belirgin kan veya iki taraflı kanama arka kaynak olasılığını düşündürebilir, ancak lokalizasyon klinik incelemeyle yapılır. Hemodinamik etkilenme varsa işlem planı resüsitasyon ve hastane izlemiyle birlikte yürütülür.

Kaynaklar:[5]

AYIRICI TANI

TEKRARLAYAN KANAMADA ODAĞI YENİDEN ARAMAK

Önceki tampon veya kotere rağmen tekrarlayan kanama ve tekrarlayan tek taraflı kanama, AAO-HNSF’ye göre endoskopik değerlendirme gerektirir. Aynı müdahaleyi körlemesine yinelemek yerine kaynağın belirlenmesi amaçlanır. Tampon veya koterle kontrol edilemeyen kalıcı ya da tekrarlayan kanamada arter bağlama veya embolizasyon için değerlendirme yapılır.

Kaynaklar:[1]

TANISAL YAKLAŞIM

TAMPON SEÇİMİNİ KANAMA RİSKİNE UYARLAMAK

AAO-HNSF, kanama bozukluğu şüphesi veya antikoagülan/antiplatelet kullanımı bulunan kişilerde emilebilir tampon önerir. Emilmeyen materyalin çıkarılma zamanı ve planı açıklanmalıdır. Koter seçildiğinde odak uyuşturulur ve uygulama yalnız aktif veya şüpheli kanama alanına sınırlandırılır; geniş, hedefsiz mukoza uygulaması önerilen yaklaşım değildir.

Kaynaklar:[1]

TEDAVİ

ANTİBİYOTİĞİ OTOMATİKLEŞTİRMEMEK

Posterior epistaksis dernek önerisinde rutin sistemik antibiyotik profilaksisi tartışmalıdır. Karar, kalış süresi, bağışıklık durumu ve kişiye özgü enfeksiyon riskleriyle değerlendirilir. Düşük riskli kısa süreli tampon uygulamasından bütün hastalara zorunlu antibiyotik sonucu çıkarılmaz; yerel protokol ve klinik değerlendirme birlikte kullanılır.

Kaynaklar:[5]

İZLEM VE ÖNERİLER

ÇIKARMA VE KONTROL PLANINI GÖRÜNÜR KILMAK

Hasta kullanılan tamponun türünü, emilmeyen materyalin çıkarılma planını, bakım talimatlarını ve hangi belirtilerde yeniden başvuracağını bilmelidir. AAO-HNSF bu eğitimi ayrı bir öneri olarak tanımlar. Materyalin çıkarılmasını hastanın kendi girişimine bırakmak yerine planlanan klinik hizmet açıkça düzenlenir.

Kaynaklar:[1]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL YENİDEN BAŞVURUYU GECİKTİRMEMEK

NHS, aşırı kanama, çok miktarda kan yutup kusma, güçsüzlük veya baş dönmesi ve nefes alma güçlüğünü acil değerlendirme nedenleri arasında sayar. Bu belirtilerde planlanan kontrol tarihini beklemek uygun değildir. Baş travmasını izleyen kanama da acil değerlendirme gerektirir.

Kaynaklar:[4]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Clinical Practice Guideline: Nosebleed (Epistaxis) ↗

    AAO-HNSF; Tunkel DE ve arkadaşları · Kaynak tarihi: 2020-01-07 · Erişim: 2026-10-31

  2. Nosebleeds (Epistaxis) – Adults ↗

    Hull University Teaching Hospitals NHS Trust · Kaynak tarihi: Güncelleme 2026-01-31; HEY230/2025 · Erişim: 2026-10-31

  3. Nosebleeds (epistaxis) ↗

    Sherwood Forest Hospitals NHS Foundation Trust; University Hospitals Sussex izinli metni · Kaynak tarihi: Ocak 2026 revizyon; sonraki inceleme Ocak 2028 · Erişim: 2026-10-31

  4. Nosebleed ↗

    NHS · Kaynak tarihi: Son sayfa incelemesi 2023-12-05; planlı inceleme 2026-12-05 · Erişim: 2026-10-31

  5. Posterior epistaxis management: review of the literature and proposed guidelines of the hellenic rhinological-facial plastic surgery society ↗

    Koskinas I ve arkadaşları; Hellenic Rhinological-Facial Plastic Surgery Society · Kaynak tarihi: Çevrim içi 2023-11-30; sayı Nisan 2024 · Erişim: 2026-10-31

  6. Management of Persistent Epistaxis Using Floseal Hemostatic Matrix vs. traditional nasal packing: a prospective randomized control trial ↗

    Murray S ve arkadaşları; Journal of Otolaryngology - Head & Neck Surgery · Kaynak tarihi: 2018-01-08 · Erişim: 2026-10-31

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.

01 · HEMOSTATİK MATRİS VE GELENEKSEL TAMPONUN KÜÇÜK RANDOMİZE KARŞILAŞTIRMASI

Management of Persistent Epistaxis Using Floseal Hemostatic Matrix vs. traditional nasal packing: a prospective randomized control trial

Murray S ve arkadaşları · Journal of Otolaryngology - Head & Neck Surgery · 2018

Çalışma türü: Açık etiketli randomize kontrollü çalışma.

Kapsam: Devam eden epistaksis nedeniyle iki merkezde KBB’ye yönlendirilen 26 erişkin; her kolda 13 kişi.

ÖZET

Başlangıç ve 48 saat kanama kontrolü açısından anlamlı grup farkı saptanmadı. Matris grubunda yerleştirme, tedavi ve çıkarma sırasında ağrı puanları daha düşüktü.

Küçük örneklem ve körleme yokluğu güveni sınırlar; anlamsız fark eşdeğerlik kanıtı değildir. Koagülopati ve çoğu antitrombotik kullanım dışlanmış, profilaktik aspirin istisna tutulmuştur. Üretici ürün desteği bildirilmiştir.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.