ERGOTERAPİ VE GÜNLÜK YAŞAMDA BAĞIMSIZLIK

KİŞİ, ETKİNLİK VE ÇEVRE BİRLİKTE ELE ALINIR

Günlük bir işi yapmakta zorlanmak yalnız kas gücüyle açıklanmaz. Etkinliğin sırası, kullanılan eşya, fiziksel çevre ve kişinin alışkanlıkları da sonucu etkileyebilir. Ergoterapist, kişinin güçlü yanlarını ve güçlüklerini bu ilişkiler içinde değerlendirir. Hedef, kişiyi tek bir ideal hareket biçimine zorlamak değil, anlamlı etkinliği daha uygun bir yolla yapabilmesine yardımcı olmaktır. Çözüm bazen beceri geliştirmek, bazen görevi veya çevreyi değiştirmektir. [1]

Ergoterapi çocuklarla, erişkinlerle ve yaşlı kişilerle yürütülebilir. Fiziksel sağlık sorunlarının yanı sıra ruh sağlığı ve öğrenmeyle ilgili gereksinimler de günlük yaşamı etkileyebilir. Görüşme ev, okul veya iş ortamındaki etkinlikleri kapsayabilir. Yardım istemek, kişinin karar verme hakkından vazgeçmesi anlamına gelmez; öncelikler kişinin katılımıyla belirlenmelidir. Hizmetin nerede ve nasıl alınacağı yerel sağlık sistemine göre değişir. [2]

DEĞERLENDİRMEDEN ORTAK PLANA

İlk görüşmede kişinin yaşam öyküsü, ilgileri, günlük rolleri ve değer verdiği etkinlikler öğrenilir. Bu bilgiler bir “uğraşı profili” oluşturur. Daha sonra mevcut performans ve istenen sonuç arasındaki fark değerlendirilir. Bir hedef, yalnız “el daha iyi çalışsın” şeklinde değil, kişinin seçtiği işi nasıl yapmak istediğini açıklayacak biçimde kurulabilir. Örneğin yemek hazırlama sürecinin hangi bölümünde yardım gerektiği konuşulabilir. [3]

Planın etkisi yeniden değerlendirilir. Başarı yalnız görevin tamamen yardımsız yapılması değildir; kişinin amaçlarına uygun katılım ve memnuniyet de önemlidir. Kullanılan destek, kişinin tercihine ve gereksinimine göre değişebilir. Görüşmede “Bunu yaparken nerede zorlanıyorum?”, “Neyi kendim yapmak istiyorum?” ve “Hangi desteği kabul ediyorum?” sorularına yer vermek hedefleri somutlaştırır. Bu sorular tanı koymaz; kişisel planın hazırlanmasına yardımcı olur. [3]

KAVRAMSAL HIZLI BAŞVURU KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki hızlı başvuru kartında sunulmuştur.

ETKİNLİĞİ ÇÖZÜMLEYEREK ÖĞRENME

Profesyonel değerlendirmede kişinin kapasitesi ile gerçek ortamda yaptığı iş birbirinden ayrılır. Görüşme, gözlem ve uygun ölçümler birlikte kullanılabilir. Kültürel alışkanlıklar, ekonomik koşullar ve destek veren kişilerin gereksinimleri planın uygulanabilirliğini etkiler. Bu yaklaşım hekim değerlendirmesinin veya gerekli hastalık tedavisinin yerine geçmez; diğer mesleklerle işbirliği içinde günlük yaşama odaklanır. [4]

Örneğin giyinme güçlüğünde yalnız el kuvvetine bakmak yeterli olmayabilir; hareket dizisi, giysinin özellikleri ve oturma ortamı da sorgulanabilir. Bu bir kişisel tedavi önerisi değil, etkinlik çözümlemesinin nasıl çalıştığını gösteren örnektir. Uygulama sırasında güvenlik ve kişinin onayı korunur; yeni güçlükler veya beklenmeyen değişiklikler varsa değerlendirme güncellenir. [4]

Bağımsızlık, her işi hiçbir destek almadan yapmakla eş anlamlı değildir. Kişinin yaşamındaki anlamlı etkinlikleri seçebilmesi ve bu seçimlerde söz sahibi olması da önem taşır. Uygun destekle yapılan bir etkinlik, kişinin katılımını artırabilir. Bu nedenle değerlendirmede yalnız yapamadıkları sıralanmaz; mevcut becerileri, ilgileri ve tercihleri de konuşulur. Yakınların gözlemleri yararlı olsa da kişinin kendi önceliklerinin yerini otomatik olarak almamalıdır. Planın amacı, kişinin hayatını başkalarının başarı ölçüsüne uydurmak değil, kendisi için anlamlı sonuçlara yaklaşmaktır. [3]