ERİTEMA MULTİFORME

GENEL BAKIŞ VE BELİRTİLER

Bu bölümün içeriği yazının özetinde sunulmuştur.

ACİL DEĞERLENDİRME GEREKTİREN DURUMLAR

Ağız, göz, genital bölge veya anüste tutulum; yemek yemede, sıvı içmede ya da idrar yapmada güçlük; şiddetli ağrı ve genel durum bozukluğu erken değerlendirme gerektirir. Yeni bir ilaçtan sonra başlayan döküntü ayrıca bildirilmelidir. Hızlı deri soyulması veya ciddi mukozal hasar varsa daha ağır reaksiyonlar dışlanmadan “hafif eritema multiforme” denmemelidir. Çoğu olguda birkaç hafta içinde düzelme beklenebilir, ancak bu bilgi acil belirtileri olan kişiyi bekletmek için kullanılmamalıdır. Tekrarlayan ataklarda neden ve önleyici yaklaşım yeniden gözden geçirilir. [1]

RİSK BAĞLAMI VE TANI

Hastalık genç erişkinlerde sık görülse de her yaşta olabilir. Enfeksiyonlar, özellikle herpes simplex ile ilişki önemlidir. Öksürük veya solunum yolu hastalığı öyküsü de sorulur. Tipik hedef lezyonun koyu merkezi, daha açık orta halkası ve dış çevresi bulunur; ancak bütün lezyonlar aynı evrede görünmez. Deriyle sınırlı hafif biçim ve mukozayı da etkileyen daha ağır biçim farklı bakım gerektirir. Önceden geçirilen uçuk, yeni ilaçlar ve döküntünün başlangıç sırası değerlendirmeye yardımcı olur. Hastalığın kendisi kalıtsal bir durum olarak kabul edilmez. Hasarlı deriye bakteriyel enfeksiyon eklenebilir ve gerektiğinde buna yönelik tedavi verilir. Bir ilacın tetikleyici olduğu düşünülmüşse adı kayda geçirilmelidir; sonraki başvurularda bu bilgi paylaşılmalı ve denetimsiz yeniden kullanımdan kaçınılmalıdır. [2]

Klinik değerlendirme çoğu zaman tanıyı düşündürür. Belirsiz veya alışılmadık tabloda başka döküntüleri ayırt etmek için biyopsi ya da ek incelemeler gerekebilir. Ağır ağız tutulumunda ağrıyı azaltmak, sıvı alımını korumak ve uygun ağız bakımı önemlidir. Hafif yakınmalar semptomatik tedaviyle yönetilebilir; reçeteli ilaç seçimi kişinin yaşı, mevcut hastalıkları ve diğer tedavilerine göre yapılır. Gebelik veya emzirme durumu özellikle bildirilmelidir. Çocukta erişkin antihistaminik veya ağrı kesici önerisini aynen uygulamak doğru değildir; bu yazı pediatrik doz veya gebelik güvenliliği onayı vermez. [2]

AYIRICI TANI VE YÖNETİM

Ürtiker, viral döküntü, sabit ilaç erüpsiyonu, otoimmün büllöz hastalıklar ve Stevens–Johnson sendromu ayırıcı tanıdadır. Eritema multiforme, SJS/TEN ile eşanlamlı değildir. Göz tutulumu kalıcı zarar oluşturabileceğinden göz hekimine yönlendirme gerekir. Ağır mukozal hastalıkta hastane ve beslenme desteği gerekebilir. Tekrarlayan hastalıkta herpes araştırılması ve uygun hastada baskılayıcı antiviral tedavi düşünülür. Akut tek bir atağın süresi ile yinelemelerin önlenmesi farklı hedeflerdir; uçuk tedavisinin mevcut deri atağını mutlaka hızla bitireceği söylenmemelidir. Sistemik tedavi kararları kanıtların sınırlılıklarıyla birlikte uzman tarafından alınır. [3]

İZLEM VE AKIL KARTI

Bu bölümün içeriği akıl kartında sunulmuştur.

AKIL KARTI — HASTA İÇİN HATIRLATMA

Hedef lezyon tanıyı düşündürür; göz ve ağız tutulumunun ağırlığı bakım düzeyini belirler. Kontrolde yeni lezyonlar, içebilme, idrar yapabilme ve görme yakınmaları sorgulanır. Ataklar yineliyorsa her seferinde alınan ilaçlar ve enfeksiyon belirtileri tarihleriyle kaydedilmelidir. Kaybolan deri lezyonlarından sonra pigment değişikliği kalabilir; bu durum tek başına aktif hastalık anlamına gelmez. Uzayan veya sürekli yineleyen tablo, başlangıç tanısının ve tetikleyicilerin yeniden incelenmesini gerektirir. Aynı isim altında her döküntünün aynı biçimde yönetilmesi uygun değildir. [3]

Tablo, hasta başındaki şiddet değerlendirmesinin yerine geçmez. [3]