İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

ERİTROMELALJİ

ÖZET

Eritromelalji, özellikle el ve ayaklarda yanıcı ağrı, kızarıklık ve sıcaklık artışıyla ortaya çıkan nadir bir tablodur. Ataklar sıcak ortam veya egzersizle başlayabilir; bazı kişilerde yakınmalar sürekli olabilir. Şişlik ve terleme eşlik edebilir. Atak geçince derinin soğuk veya mavimsi görünmesi mümkündür. Bu nedenle yalnız tek bir fotoğraftaki renge bakarak tanı koymak yerine yakınmaların zaman içindeki değişimi değerlendirilir.

Primer biçim kalıtsal veya nedeni belirlenemeyen bir hastalık olabilir; bütün primer olguların aynı gen değişikliğini taşıdığı söylenemez. Sekonder biçimde ise altta yatan hastalık veya maruziyet araştırılır. İki bin yirmi altı tarihli sistematik derleme, tedavi yanıtlarının oldukça değişken olduğunu göstermiştir. Aspirin için daha güçlü kanıt özellikle miyeloproliferatif hastalıkla ilişkili gruba aittir; bu sonuç tüm hastaların kendi kendine aspirin başlamasını haklı çıkarmaz.

Tanı çoğunlukla öykü ve muayeneyle konur. Atak sırasında çekilmiş fotoğraflar yararlı olabilir; kan sayımı ve ek incelemeler olası sekonder nedenlere göre seçilir. Her hastaya damar ultrasonu yapılması gerekmez. Soğukla beyazlaşma veya morarma yapan Raynaud fenomeni aynı kişide bulunabilir. Belirtilerin sıklığını, süresini ve denenen tedavileri kaydetmek, takipte gerçekten yararlı olan yaklaşımın anlaşılmasını kolaylaştırır.

Tedavinin amacı ağrıyı azaltmak ve günlük yaşamı sürdürebilmektir. Güncel uzman görüşü, tetikleyicileri azaltma ve uygun yerel tedavilerle başlayan, gerekirse sistemik ilaçlar ve ağrı rehabilitasyonuna ilerleyen kişiselleştirilmiş bir yaklaşımı destekler. Altta yatan neden varsa ayrıca tedavi edilir. Tek bir ilacın herkeste etkili olması beklenmez; tedavi yanıtı ve tolerans uzmanla birlikte değerlendirilir.

Serinlemek için kısa süreli fan veya soğuk olmayan serin jel paketi kullanılabilir. Buz ve soğuk suya sokma deriye zarar verebilir; ağrıyı bastırmak amacıyla aşırı soğutmaya başvurulmamalıdır. Ağrı ruhsal iyilik halini bozuyorsa psikolojik destek de bakımın bir parçasıdır.

Kaynaklar:[1][3][2][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • yanıcı akral ağrı
  • primer ve sekonder eritromelalji
  • güvenli serinletme
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL BAKIŞ VE KAPSAM

Yanıcı ağrı, kızarıklık ve sıcaklık artışı; primer veya sekonder nedenlerle gelişebilir.

Kaynaklar:[3]

BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM

Sıcak, egzersiz veya sıkı ayakkabılar atakları tetikleyebilir.

Kaynaklar:[1]

NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?

Yeni ağrılı, sıcak ve şiş deri enfeksiyon yönünden gecikmeden değerlendirilmelidir. Çok yüksek ateş, hızlı solunum, bayılma veya bilinç değişikliği eşlik ediyorsa 112 arayın.

Kaynaklar:[6]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Atakların süresi, sıcak ilişkisi, aile öyküsü, ilaçlar ve eşlik eden hastalıklar sorgulanır.

Kaynaklar:[2]

FİZİK MUAYENE

Atakta kızarıklık, sıcaklık ve şişlik kaydedilir; ataklar arasında deri normal olabilir.

Kaynaklar:[2]

AYIRICI TANI

Raynaud soğukla beyaz/mavi renk değişimi yapar; eşlik edebilir.

Selülitte ağrılı sıcak şiş deriye sistemik hastalık belirtileri eklenebilir.

Kaynaklar:[2][6]

TANISAL YAKLAŞIM

TANI VE TESTLERİN SINIRLARI

Klinik tanı ve atak fotoğrafı; kan sayımıyla hematolojik nedenler, diğer testlerle klinik şüphe araştırılır.

Kaynaklar:[2]

TEDAVİ

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Altta yatan neden tedavi edilir; tetikleyici kontrolü ve topikallerden sonra gerektiğinde sistemik tedavi/ağrı rehabilitasyonu seçilir.

Aspirin kanıtı miyeloproliferatif hastalık ilişkili alt tipe özgüdür; genel öz tedavi önerisi değildir.

Kaynaklar:[5][3]

İZLEM VE ÖNERİLER

Atak günlüğü, ağrı, işlev ve tedavi toleransı birlikte izlenir.

Kaynaklar:[2]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL UYARILAR VE SEVK

Enfeksiyon şüphesinde yüksek ateş, hızlı solunum, bayılma veya konfüzyon acil hastane değerlendirmesi gerektirir.

Kaynaklar:[6]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Erythromelalgia ↗

    NHS · Kaynak tarihi: 2023-08-18 · Erişim: 2026-10-28

    18 Ağustos 2023 gözden geçirme; planlanan 18 Ağustos 2026 yenilemesi sayfada henüz görünmüyor.

  2. Vascular Disease Patient Information Page: Erythromelalgia ↗

    Vascular Medicine · Kaynak tarihi: 2024-10-08 · Erişim: 2026-10-28

    8 Ekim 2024 çevrimiçi; Aralık 2024 sayı.

  3. Pain Management in Erythromelalgia: A Systematic Review and Graded Appraisal Across Etiological Subtypes ↗

    European Journal of Pain · Kaynak tarihi: 2026-09-04 · Erişim: 2026-10-28

    4 Eylül 2026 çevrimiçi; Eylül 2026 sayı.

  4. Mepyramine targets mutant Nav1.7 channels to relieve pain and erythema in primary erythromelalgia patients ↗

    Frontiers in Medicine · Kaynak tarihi: 2025-12-12 · Erişim: 2026-10-28

  5. Management of erythromelalgia: a narrative review and expert opinion ↗

    Expert Opinion on Pharmacotherapy · Kaynak tarihi: 2026-09-15 · Erişim: 2026-10-28

    15 Eylül 2026 çevrimiçi, baskı öncesi.

  6. Cellulitis ↗

    NHS · Kaynak tarihi: 2024-04-18 · Erişim: 2026-10-28

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 2 ARAŞTIRMA

2 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.

01 · TEDAVİ KANITININ ALT TİPLERE GÖRE DEĞERLENDİRİLMESİ

Pain Management in Erythromelalgia: A Systematic Review and Graded Appraisal Across Etiological Subtypes

Racca C ve ark. · European Journal of Pain · 2026

Çalışma türü: Sistematik derleme ve GRADE değerlendirmesi

Kapsam: 25 çalışma, 591 kişi; alt tip yalnız 277 kişide belirtilmiş.

ÖZET

Miyeloproliferatif hastalık ilişkili aspirin kanıtı orta; diğer birçok yaklaşım düşük/çok düşük kesinlikte.

Heterojenlik nedeniyle meta-analiz yok; mekanizma temelli seçim doğrulanmış algoritma değildir.

02 · TOPİKAL MEPİRAMİN İÇİN ERKEN KLİNİK SİNYAL

Mepyramine targets mutant Nav1.7 channels to relieve pain and erythema in primary erythromelalgia patients

Ducrocq M ve ark. · Frontiers in Medicine · 2025

Çalışma türü: Hücre deneyleri ve retrospektif açık olgu serisi

Kapsam: Dirençli primer eritromelaljili 4–45 yaşında yedi hasta; dördü 18 yaş ve altında.

ÖZET

Kurumda hazırlanan topikal mepiraminle üç ayda ağrı azaldı; bildirilen advers olay yoktu.

Kontrol ve randomizasyon yok; eşzamanlı ilaçlar, küçük seçilmiş örneklem. Rutin reçete veya kanıtlanmış güvenlilik sonucu çıkarılamaz.

Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.