İçeriğe geç
Madde metnine geç
TIBBİ İŞLEM / TEDAVİ YÖNTEMİ

ERİTROSİT SEDİMENTASYON HIZI

ÖZET

Eritrosit sedimentasyon hızı, günlük dilde sedimentasyon, alyuvarların bir kan örneğinde ne hızla çöktüğünü değerlendiren laboratuvar testidir. ESR kısaltmasıyla da görülebilir. Enflamasyon sırasında kanın protein yapısındaki değişiklikler hücrelerin bir araya gelmesini ve çökme davranışını etkileyebilir. Test bazı hastalıkların araştırılmasına veya izlenmesine katkı sağlar; ancak tek başına hangi hastalığın bulunduğunu göstermez. Sonucun yüksek olması enfeksiyon, romatolojik hastalık veya başka bir neden arasında kesin ayrım yapmaz. Normal bir sonuç da enflamatuvar hastalığı bütünüyle dışlamaz. Hekim yakınmaları, muayeneyi ve diğer testleri birlikte değerlendirir; kişinin rapordaki sayıyı kendi başına bir hastalık adına çevirmesi uygun değildir.

Sedimentasyon ile CRP aynı biyobelirteci ölçmez. Sedimentasyon enflamasyonun dolaylı bir göstergesidir ve değişimi daha yavaş olabilir. Hastalık düzelirken normal aralığa dönmesi de zaman alabilir. Yaş, gebelik ve plazmadaki bazı proteinler sonucu etkileyebilir. Bu yüzden her yüksek değer, yeni veya kötüleşen bir enfeksiyon anlamına gelmez. Erişkinlerde birçok enflamatuvar değerlendirmede önce CRP tercih edilebilir; sedimentasyon ise seçilmiş klinik sorular için ek bilgi sağlar. İki testi aynı anda istemek her durumda daha doğru tanı koydurmaz. Hangi testin seçileceği, şüphelenilen durum ve sonucun bakım kararını değiştirip değiştirmeyeceğiyle ilişkilidir.

Sedimentasyonun laboratuvarda ölçülmesi farklı yöntemlerle yapılabilir. Klasik karşılaştırma yöntemi Westergren olarak bilinir; otomatik veya değiştirilmiş yöntemler de kullanılır. Bu yöntemler arasında sonuç farklılıkları görülebileceğinden, farklı laboratuvarlardan alınan rakamların bütünüyle eşdeğer olduğu varsayılmamalıdır. Uluslararası laboratuvar önerileri, yeni yöntemlerin doğrulanmasını ve yöntem değişikliğinin klinik kullanıcılara bildirilmesini vurgular. Daha hızlı sonuç veren bir cihazın bulunması, sonucun klinik bağlamdan bağımsız yorumlanabileceği anlamına gelmez. İzlem sırasında yöntem değişmişse, beklenmedik farkın yalnız hastalık değişimine bağlanmaması önemlidir. Hekim ve laboratuvar iletişimi, ölçümün neyi temsil ettiğini ve karşılaştırmanın ne kadar güvenilir olduğunu açıklamaya yardımcı olur.

Kaynaklar:[1][2][3]
ANAHTAR KELİMELER
  • sedimentasyon
  • ESR
  • Westergren
  • enflamasyon
  • eritrosit
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL OKUYUCU İÇİN HAZIRLIK VE KAN ALMA

Normal sedimentasyon sonucu enflamatuvar hastalığı kesin dışlamaz. Sedimentasyon için tek başına özel bir hazırlık gerekmez. Aynı örnekte başka testler de çalışılacaksa açlık gibi ayrı talimatlar verilebilir. Venöz kan alınırken kısa süreli ağrı veya morarma olabilir. Test öncesindeki talimatı istenen bütün testler açısından kontrol etmek gerekir.

Kaynaklar:[1]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

SONUCU ETKİLEYEN KLİNİK BİLGİLER

Şiddetli anemi sedimentasyonu yükseltebilir. Orak hücre hastalığı veya sferositozda hücrelerin kümelenme özelliği değiştiğinden sedimentasyon düşük olabilir. Fibrinojen ve globulin artışı da çökme davranışını etkiler. Bu etkiler, ESR sonucunun yalnız bir enflamasyon sayacı olarak görülmemesi gerektiğini gösterir.

Kaynaklar:[6]

FİZİK MUAYENE

ÖRNEK UYGUNLUĞU VE LABORATUVAR İŞLEMİ

Test için kabul edilen tam kan ve antikoagülan koşulları laboratuvardan doğrulanır. Berkshire & Surrey hizmeti EDTA tam kan kullanır ve pıhtılı örneği işleme almaz. Örnek sağlık çalışanı tarafından uygun biçimde hazırlanır; pıhtılı ya da başka nedenle uygunsuz numune yeni örnek gerektirebilir.

Kaynaklar:[4]

AYIRICI TANI

ÇOK YÜKSEK SONUÇLARIN YORUMU

ESR ≥100 mm/saat bulunan 4807 hastayı içeren retrospektif Mayo serisinde enfeksiyonlar, otoimmün hastalıklar ve maligniteler sık ilişkiliydi. Bu gruplar örtüşebildiğinden yüzdeler birbirini dışlayan tanı olasılıkları değildir. Çok yüksek sonuç araştırmayı yönlendirebilir, fakat tek bir hastalığın veya kanserin kesin kanıtı değildir.

Kaynaklar:[5]

TANISAL YAKLAŞIM

TEST SEÇİMİ VE EK BİLGİ

Britanya Kolumbiyası erişkin kılavuzu CRP’nin çoğu enflamatuvar soru için önce düşünülmesini önerir; CRP yanıtı göstermeyen belirli romatolojik durumlarda veya düşük dereceli kemik-eklem enfeksiyonu kuşkusunda ESR ek bilgi sağlayabilir. Bu 2018 bölgesel öneri güncel yerel klinik protokolün yerine geçmez; ödeme kuralları Türkiye’ye aktarılmaz.

Kaynaklar:[2]

TEDAVİ

SONUÇ YERİNE HASTAYI YÖNETMEK

ESR, seçilmiş hastalıklarda tedavi yanıtını izlemeye katkı sağlayabilir. Bu kullanım, yalnız değeri normalleştirmek amacıyla tedavi verilmesi anlamına gelmez. Ölçümün klinik endikasyonu belirlenmeli, aynı sonucu tekrar tekrar istemenin bakım kararına sağlayacağı katkı değerlendirilmelidir.

Kaynaklar:[4]

İZLEM VE ÖNERİLER

YÖNTEM DEĞİŞİKLİĞİ VE KARŞILAŞTIRILABİLİRLİK

ICSH çalışması laboratuvarların büyük bölümünde klasik Westergren dışındaki yöntemlerin kullanıldığını göstermiştir. Laboratuvar yeni sisteme geçtiğinde performans doğrulaması ve klinisyene bilgi verilmesi gerekir. Önceki ve yeni sonuçlar karşılaştırılırken yöntemin değişip değişmediği sorulmalıdır.

Kaynaklar:[3]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Erythrocyte Sedimentation Rate (ESR) ↗

    MedlinePlus · Erişim: 2026-10-31

  2. C-Reactive Protein and Erythrocyte Sedimentation Rate Testing ↗

    Province of British Columbia · Kaynak tarihi: 2018-12-05 · Erişim: 2026-10-31

  3. ICSH recommendations for modified and alternate methods measuring the erythrocyte sedimentation rate ↗

    International Journal of Laboratory Hematology · Kaynak tarihi: 2017-10 · Erişim: 2026-10-31

  4. Erythrocyte Sedimentation Rate (ESR) ↗

    Berkshire & Surrey Pathology Services · Kaynak tarihi: 2026-06-24 · Erişim: 2026-10-31

  5. Extremely Elevated Erythrocyte Sedimentation Rates: Associations With Patients’ Diagnoses, Demographic Characteristics, and Comorbidities ↗

    Mayo Clinic Proceedings · Kaynak tarihi: 2017-11 · Erişim: 2026-10-31

  6. Erythrocyte Sedimentation Rate ↗

    UW Medicine Laboratory Test Guide · Erişim: 2026-10-31

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.

01 · AŞIRI YÜKSEK SEDİMENTASYONLA İLİŞKİLİ HASTALIKLAR

Extremely Elevated Erythrocyte Sedimentation Rates: Associations With Patients’ Diagnoses, Demographic Characteristics, and Comorbidities

Lisa M Daniels ve arkadaşları · Mayo Clinic Proceedings · 2017

Çalışma türü: Retrospektif kohort.

Kapsam: 2002–2011 döneminde ESR ≥100 mm/saat bulunan 4807 hasta.

ÖZET

Enfeksiyonlar en sık ilişkili gruptu; otoimmün hastalık ve malignite de sıktı. ESR ile CRP arasında ilişki saptanmadı.

Özet okundu. Tek merkezli seçilmiş yüksek ESR grubu; sonuçlar genel nüfusta tanısal olasılık veya nedensellik göstermez.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.