ETİLEN GLİKOL ZEHİRLENMESİ

Ürün ve maruziyet yolu, alım zamanı, eş alınan etanol veya diğer maddeler ve başlangıçtaki belirtiler kaydedilir. Laboratuvar bulguları geçen zamana bağlı değişebileceğinden tek bir anlık sonuca dayanılmaz.

Gebelikte maruziyet öyküsü, anneye ait toksisite ve diğer risk etkenleri ayrıca değerlendirilir. İnsan gebelik verileri sınırlıdır; annede belirti olmaması fetüste her türlü riskin dışlandığı anlamına gelmez.

Hava yolu, solunum, dolaşım, bilinç, nöbet ve idrar çıkışı değerlendirilir. Hiperventilasyon asidozu yansıtabilir. Kardiyak izlemde hipokalsemiyle ilişkili QT uzaması araştırılır.

Vital bulguların seri takibi gerekir; oksijen, ventilasyon veya dolaşım desteği gereksinimi kişinin klinik durumuna göre belirlenir.

Metanol zehirlenmesi ve diyabetik ketoasidoz da anyon/osmolal açıklığı yükseltebilir. İdrarda oksalat kristali görülmemesi etilen glikol zehirlenmesini dışlamaz; idrar floresansı güvenilir doğrulama testi değildir.

Normal osmolal açıklık, madde metabolize olmuşsa zehirlenmeyi dışlamaz. Bazı analizörlerde glikolat yalancı laktat yüksekliği oluşturabilir; laktat farkı yönteme bağımlıdır, tek başına standart tanı ölçütü değildir.

TANI VE TESTLERİN SINIRLARI

Elektrolitler, kan gazı, glukoz, kreatinin, kalsiyum, ölçülmüş osmolalite, etilen glikol ve etanol düzeyi birlikte değerlendirilir. Gerekli testler klinik gidişe göre tekrarlanır.

Anyon açıklığının yorumunda diğer asidoz nedenleri ve kullanılan formül dikkate alınır. EXTRIP’in sayısal eşikleri potasyum içeren hesaplamaya dayanır; farklı laboratuvar formülleriyle doğrudan eşitlenmez.

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Fomepizole veya diğer pirazollere belgelenmiş ciddi aşırı duyarlılık varsa fomepizole kontrendikedir; alternatif yaklaşım toksikoloji uzmanıyla belirlenir.

Fomepizol alkol dehidrogenazı inhibe ederek toksik metabolit oluşumunu azaltır. Prospektif küçük çalışmada tedavi başlangıcında böbrek işlevi normal olan hastalar daha iyi seyretti; geç başvuruda mevcut organ hasarını otomatik geri çevireceği varsayılmaz.

Diyaliz kararı kullanılan antidot, metabolik bozulma ve böbrek işleviyle birlikte verilir. Koma, nöbet veya KDIGO evre 2–3 akut böbrek hasarında EXTRIP ekstrakorporeal tedavi önerir; kanıt kesinliği çok düşüktür.

Gerekliyse aralıklı hemodiyaliz önceliklidir; uygun olmadığı veya sağlanamadığı koşullarda sürekli tedavi değerlendirilir. Antidot diyaliz sırasında kesilmez; uzaklaştırılmasına uygun doz düzenlemesi uzman protokolüyle yapılır.

Gebelik, gerekli antidot ve destek tedavisini erteleme gerekçesi değildir. UKTIS, endikasyon varsa fomepizolü tercih eder; bulunamıyorsa etanol tedavisi de yalnız gebelik nedeniyle esirgenmemelidir. Anne ve fetüs birlikte izlenir.

Asit-baz dengesi, böbrek işlevi ve toksik madde düzeyleri izlenir. Diyalizi sonlandırma yalnız klinik uyanmaya veya tek normal osmolal açıklığa bağlanmaz; metabolik düzelmenin sürmesi doğrulanır.

Ağır maruziyet sonrası böbrek işlevi ve nörolojik durum yeniden değerlendirilir. İdrar miktarı azalması ya da yeni nörolojik yakınmalar izlem planının yeniden düzenlenmesini gerektirir.

Diyalizsiz izlenen seçilmiş kohortun olumlu sonuçları, ağır asidozlu veya böbrek yetmezlikli hastaya genellenmez. Antidot altında dahi eliminasyonun uzayabileceği klinik izlemde dikkate alınır.

ACİL UYARILAR VE SEVK

Koma, nöbet ve önemli akut böbrek hasarı olan hastada toksikoloji, yoğun bakım ve nefroloji birlikte acil değerlendirme yapmalıdır.