FANTOM UZUV AĞRISI

ÜÇ FARKLI DENEYİMİ AYIRMAK

Rezidüel uzuv ağrısı, vücutta kalan bölümde oluşur; ameliyat, şişlik, yaralanma veya enfeksiyon gibi nedenlerle ilişkili olabilir. Fantom ağrısı ise artık fiziksel olarak bulunmayan bölümde algılanır. Ağrısız fantom duyumda kişi kaybedilen bölümün konumunu veya hareketini hissedebilir. Bu deneyimler aynı kişide birlikte bulunabilir. Birinin varlığı diğerinin ayrıca değerlendirilmesini gereksiz kılmaz. [2]

Ağrı yaşandığında bunu bakım ekibine söylemek önemlidir. Uyum sürecinde ağrıyı “normal, katlanmalıyım” diye saklamak yardım alınmasını geciktirebilir. Kalan uzvun veya protezin durumuyla ilgili sorunlar ayrıca gözden geçirilmelidir. Kişinin ağrıyı nasıl tarif ettiği, ne zaman ortaya çıktığı ve yaşamını nasıl etkilediği tedavi görüşmesinin parçasıdır. Tek bir yöntem herkeste aynı rahatlamayı sağlamayabilir. [2]

PROFESYONEL DEĞERLENDİRME NEDEN GEREKLİDİR?

Değerlendirme ağrının yeri, şiddeti, süresi, niteliği ve değişmesine neden olan etkenleri içerir. Kalan uzuvda yara veya enfeksiyon, sinir ucu sorunları ve başka ağrı kaynakları araştırılabilir. Protezin uyumu da incelenir. Yeni veya kötüleşen her ağrı otomatik olarak fantom ağrısı kabul edilmemelidir. Hekim gerektiğinde muayene bulgularına göre ek inceleme ister; bütün kişiler için aynı test listesi yoktur. [3]

Fantom ağrısı uyku, hareket, sosyal yaşam veya protez kullanımını etkileyebilir. Bu etkiler yalnız ağrı puanından anlaşılmayabilir. Kişinin günlük yaşam hedefleri ve ruhsal sıkıntısı da değerlendirilmelidir. Psikolojik etkenlerin ağrıyı etkileyebilmesi, ağrının gerçek olmadığı anlamına gelmez. Tedavi, rezidüel uzuv bakımı, protez uyumu ve uygun rehabilitasyonla birlikte farklı ağrı yönetimi yöntemlerini içerebilir. Yaklaşım kişiye göre düzenlenir. [3]

KLİNİK HIZLI BAŞVURU KARTI

Bu bölümün içeriği aşağıdaki hızlı başvuru kartında sunulmuştur.

BELİRTİLERİ İZLEMEK VE YARDIM İSTEMEK

Yorgunluk, stres, uygunsuz protez uyumu veya kalan uzuvdaki bazı sorunlar ağrıyı artırabilir. Bu ilişkileri not etmek görüşmeyi kolaylaştırabilir; ancak tek başına nedenin kanıtı sayılmaz. Gevşeme, dikkati başka bir etkinliğe yöneltme veya kişiye uygun günlük rutin bazı kişiler için yardımcı olabilir. İlaç kullanımı ve diğer ağrı yöntemleri için sağlık profesyoneline danışılmalıdır; buradaki bilgiler kişisel tedavi yerine geçmez. [1]

Kalan uzuvda kızarıklık, artan ağrı veya başka enfeksiyon bulguları olduğunda, ayrıca ağrı kontrol edilemiyorsa sağlık ekibiyle görüşün. Fantom duyumların zamanla azalması mümkündür, fakat herkeste tamamen kaybolması beklenemez. Bu nedenle destek yalnız ilk ameliyat dönemine sıkıştırılmamalıdır. Kişinin yaşadığı değişiklikler yeni değerlendirmeye konu olabilir; başkalarının deneyimi kendi iyileşme süresini belirlemez. [1]

Ağrıyla baş etme planı açıklanırken kişinin anladığı sözcükler kullanılmalıdır. “Bacağım artık yok, bu ağrı nasıl olabilir?” sorusu küçümsenmeden yanıtlanmalıdır. Aynı zamanda kalan uzuvdaki yeni yaralanma veya enfeksiyon gibi ayrı sorunlar gözden kaçırılmamalıdır. Kişi hangi yakınmada bakım ekibiyle iletişim kuracağını öğrenmeli ve ağrısını ifade edebilmelidir. Amaç yalnız bir belirtiyi adlandırmak değil, yaşamını etkileyen deneyime uygun destek sağlamaktır. [2]

Ağrının başladığı zamanı, süresini ve hangi etkinlikleri sınırladığını not etmek yararlıdır. Bu kayıt bir tanı testi değildir; görüşmede deneyimin daha açık aktarılmasına yardımcı olur. Yeni yakınmalar ayrıca değerlendirilmelidir. [3]