FARMAKODİNAMİK

Farmakodinamik, ilaçların vücutta oluşturduğu biyokimyasal ve fizyolojik etkileri, bunların mekanizmalarını ve ilaç konsantrasyonuyla ilişkisini inceler. Birçok ilaç etkisini hücre zarındaki veya hücre içindeki reseptörlerle etkileşerek gösterir. Reseptörü etkinleştiren ilaç agonist, başka bir etkinleştiricinin etkisini engelleyen ilaç antagonist olabilir. Yanıtın büyüklüğü yalnız ilaca değil, kişinin hastalığına, yaşına ve birlikte kullanılan ilaçlara da bağlı olabilir.

Bir ilacın daha düşük konsantrasyonda yanıt oluşturması, ulaşabileceği en yüksek etkinin daha büyük olduğunu tek başına göstermez. Potens ve en yüksek yanıt farklı özelliklerdir. EC50, belirli deneysel koşullarda en yüksek etkinin yarısının görüldüğü konsantrasyonu anlatır; etki süresini tek başına açıklamaz. Bu nedenle yalnız küçük dozla etkili olmasına bakılarak bir ilacın her açıdan üstün olduğu söylenemez.

Farmakodinamik değerlendirme yalnız istenen yararı kapsamaz. FDA’nın klinik farmakoloji etiket rehberi, ilacın veya etkin metabolitlerinin istenmeyen etkiler ve toksisiteyle ilişkili biyolojik etkilerinin de açıklanmasını ister. İlgili farmakodinamik veriler bilinmiyorsa, bu bilgi eksikliğinin belirtilmesi gerekir; ölçülmemiş bir etki yok sayılmamalıdır.

Bir biyobelirtecin değişmesi, hastanın nasıl hissettiği, işlev gördüğü veya ne kadar yaşadığıyla aynı sonuç değildir. FDA maruziyet-yanıt rehberi, mekanizmaya yakın ölçümlerle klinik sonuçları ayırır. Bir gösterge ilaç etkisini anlamada yardımcı olabilir; ancak klinik yararı güvenilir biçimde temsil ettiği ayrıca gösterilmelidir. Etki büyüklüğü kadar etkinin zaman içindeki seyri de önem taşır.

ICH E4 rehberi, doz-yanıt değerlendirmesinde yeterli gözlem süresine dikkat çeker. İlk doz dönemindeki yanıt, daha uzun süreli kullanımdaki yanıtla aynı olmayabilir. Doz artarken zamanın da ilerlediği tasarımlarda, iyileşmenin yüksek doza mı yoksa zamanla gelişen etkiye mi bağlı olduğu kolayca ayırt edilemeyebilir.

RE-LY verilerinin önceden belirlenmiş bir analizinde dabigatran düzeyleri ile iskemik olay ve majör kanama riskleri arasında farklı yönlerde ilişkiler bulundu. Bu örnek, yarar ve zarar ölçülerini birlikte değerlendirme gereğini gösterir; gözlenen ilişki her kişi için bir hedef konsantrasyon veya doz talimatı oluşturmaz.