FASİYOLİYAZİS

Su bitkisi ve güvenli olmayan su tüketimi, hayvancılık bölgesinde yaşama veya seyahat, son maruziyet tarihi kaydedilir. Yakın zamanda karaciğer tüketimi dışkıdaki yumurtanın gerçek enfeksiyon yerine geçici geçiş olabileceğini düşündürür. [2]

MUAYENE VE ORGAN TUTULUMLARI

Akut dönemde ateş, hassas hepatomegali, karın ağrısı, ürtiker ve daha belirgin eozinofili görülebilir. Kronik dönemde kolestaz, aralıklı safra yolu tıkanması, kolanjit veya pankreatit gelişebilir. Tam kan sayımı ve karaciğer testleriyle organ etkilenmesi değerlendirilir; ultrason, BT veya MR klinik soruya göre seçilir. [2]

Fasciola yumurtaları Fasciolopsis buski ve bazı Echinostoma yumurtalarıyla karışabilir; yumurta boyutu F. hepatica ile F. gigantica ayrımını güvenilir yapmaz. Yakın karaciğer tüketiminde birkaç gün karaciğersiz diyet ardından dışkı yeniden incelenerek psödofasiyoliyazis değerlendirilir. [3]

Diğer gıda kaynaklı trematodlarda maruziyet farklıdır: Clonorchis/Opisthorchis için tatlı su balığı, Fasciola için su bitkileri önemlidir. Bu ayrım tedaviye de yansır. [5]

Akut dönemde antikorlar 2–4 haftada gelişebilirken yumurta üretimi genellikle 3–4 aydan önce başlamaz. Bu nedenle erken negatif dışkı sonucu dışlatıcı değildir. Kronik dönemde dışkı veya duodenal/safra örneğinde yumurta aranır; düşük veya aralıklı atılımda tekrar örnek gerekir. [2,3]

Seroloji akut, düşük yüklü veya ektopik hastalıkta yardımcıdır. Referans laboratuvarın FhSAP2 immünoblotu kronik enfeksiyonda değerlendirilmiştir; bu performans akut hastalığa otomatik aktarılmaz. [3]

Triklabendazol olgunlaşmamış ve erişkin parazitlere etkilidir. ABD ürün bilgisinde en az 6 yaş için yemekle birlikte 10 mg/kg, 12 saat arayla 2 doz önerilir. Altı yaş altı, gebelik ve emzirmede veri sınırlılığı nedeniyle uzman değerlendirmesi gerekir; yerel ruhsat/erişim doğrulanır. [4]

QT uzaması, hipokalemi, QT uzatan ilaçlar, CYP1A2 inhibitörleri veya karaciğer bozukluğu varsa EKG izlemi planlanır. Benzimidazol aşırı duyarlılığında kullanılmaz. [4]

Prazikuantel Fasciola için önerilmez. Safra yolu tıkanmasında ERCP ile erişkin parazitin çıkarılması gerekebilir. [2]

WHO’nun toplum programı yaklaşımında tek 10 mg/kg ve başarısızlıkta bölünmüş toplam 20 mg/kg yer alır; bu program şeması ile bireysel ürün bilgisi karıştırılmamalıdır. [5]

Semptom, eozinofil, karaciğer testleri ve başlangıçta pozitifse dışkı incelemesi birlikte izlenir. Tedavi sonrası dışkı pozitifliği yeniden maruziyet veya yetersiz yanıt açısından araştırılır; Peru çocuk kohortunda tekrarlanan tedaviye rağmen başarısızlık bildirilmiştir. [6]

Seroloji parazitolojik kürden daha geç negatifleşebilir. Küçük bir izlem çalışmasında iyileşenlerin çoğunda negatifleşme aylar sürdüğünden erken pozitif antikor tek başına başarısızlık sayılmaz. [7]

ACİL SEVK

Sarılık, ateş ve şiddetli karın ağrısı safra tıkanması/kolanjit; ağır akut ağrı ve dolaşım bozukluğu karaciğer göçüne bağlı komplikasyon açısından hastanede değerlendirilir. [2,5]

Tedavi sırasında aritmi belirtilerinde ilaç durdurulup EKG değerlendirmesi gerekir. [4]