İçeriğe geç
Madde metnine geç
TIBBİ İŞLEM / TEDAVİ YÖNTEMİ

FEKAL MİKROBİYOTA TEMELLİ TEDAVİLER

ÖZET

Fekal mikrobiyota temelli tedaviler, seçilmiş bağırsak hastalıklarında kullanılan konvansiyonel dışkı mikrobiyotası naklini ve belirli mikrobiyota ürünlerini kapsar. En yerleşik kullanım alanı tekrarlayan Clostridioides difficile enfeksiyonudur. Uygunluk yalnız enfeksiyonun tekrarlamasına bağlı değildir; bağışıklık sisteminin durumu ve hastalığın ağırlığı da hangi yaklaşımın seçileceğini değiştirir.

ABD etiketinde VOWST, tekrarlayan enfeksiyonun antibiyotik tedavisi tamamlandıktan sonra yeni nüksü önlemeye yönelik ağızdan kullanılan spor içeren bir üründür. Aktif enfeksiyonu tedavi etmek için ruhsatlandırılmamıştır. Canlı bakteriyel sporlar içerdiğinden eşzamanlı antibakteriyel tedaviyle kullanılmaması belirtilir. Hazırlık planı ve diğer ilaçlar reçeteleyen ekip tarafından düzenlenir.

REBYOTA ise rektal uygulanan farklı bir üründür ve yine antibiyotik sonrasında tekrarı önleme amacı taşır. Ürün bileşenlerinden birine ağır alerjisi olanlarda kullanılmaz. Uygulama yolu, hazırlığı ve güvenlik koşulları ağızdan verilen ürünle aynı değildir. Bu ABD etiket örnekleri, Türkiye için ruhsat veya bulunabilirlik doğrulaması anlamına gelmez.

Donör kaynaklı materyal enfeksiyon aktarabilir. FDA, çok ilaca dirençli bakterilerin nakille geçtiği ve ölümün de görüldüğü olgular bildirmiştir. Bu nedenle donörün sağlıklı görünmesi tek başına yeterli güvence değildir. Risk sorgulaması, uygun dışkı testleri ve aktarılabilecek enfeksiyonlar hakkında bilgilendirilmiş onam gerekir; evde hazırlanmış materyalle nakil denenmemelidir.

AGA, ağır bağışıklık baskılanması bulunan erişkinlerde bu tedavileri rutin nüks önleme amacıyla kullanmamayı önerir; öneri koşullu ve kanıt kesinliği çok düşüktür. Hafif veya orta baskılanmada konvansiyonel nakil seçeneği farklı değerlendirilir. Ülseratif kolit, Crohn hastalığı veya irritabl bağırsak sendromunu doğrudan tedavi etmek amacıyla klinik araştırma dışında nakil önerilmez.

ECOSPOR III araştırmasında, antibiyotik sonrasında belirtileri düzelmiş ve birden fazla enfeksiyon atağı geçirmiş kişilerde SER-109 ile sekiz haftalık nüks daha azdı. Bu sonuç tüm dışkı ürünlerinin aynı etkiye sahip olduğunu göstermez. Ürün, hasta seçimi ve çalışmadaki tedavi sırası sonuçların uygulanabilirliğinde belirleyicidir.

Kaynaklar:[1][4][5][3][6]
ANAHTAR KELİMELER
  • fekal mikrobiyota
  • FMT
  • tekrarlayan C. difficile
  • bağışıklık baskılanması
  • donör taraması
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL OKUYUCU İÇİN: İŞLEM ÖNCESİ PAYLAŞILACAK BİLGİLER

Böbrek hastalığı, gebelik veya emzirme ve bütün ilaçlar ekibe bildirilmelidir. VOWST hazırlığında kullanılan bağırsak boşaltıcı böbrek işlevine göre değişebilir. Gebelikte kullanım verisi yoktur; bu durum güvenli olduğunun kanıtı sayılmaz.

Kaynaklar:[4]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

TANISAL YAKLAŞIM

NÜKS SIKLIĞI VE TEDAVİ SEÇİMİ

AGA 2026, ikinci nüksün yani üçüncü atağın tedavisinden sonra mikrobiyota temelli tedavinin sunulmasını önerir. Daha erken kullanım, ağır veya tedavisi güç atak geçiren ya da yeni nüks riski yüksek seçilmiş hastalarda düşünülebilir. Ağır immün baskılanma için özel güvenlik sınırı ayrıca korunur.

Kaynaklar:[2]

TEDAVİ

AKTİF AĞIR ENFEKSİYON İLE NÜKSÜ ÖNLEMEYİ AYIRMAK

Antibiyotiğe yanıt vermeyen ağır veya fulminan enfeksiyonda hastanede konvansiyonel nakil değerlendirilebilir; bu yaklaşım nüks önleyici ruhsatlı ürünlerle eşdeğer değildir. Karar hastane ekibinin değerlendirmesidir; antibiyotiğin yerine evde uygulanacak bir yöntem olarak görülmemelidir.

Kaynaklar:[1]

ÜRÜN GÜVENLİĞİ VE İZLENEBİLİRLİK

Donör risk değerlendirmesi ve dirençli organizma testleri belgelenmelidir. Onamda enfeksiyon aktarımı ve alınan tarama önlemleri açıklanır. Şüpheli tedavi ilişkili enfeksiyon uygun bildirim sistemi üzerinden raporlanmalıdır.

Kaynaklar:[3]

İZLEM VE ÖNERİLER

TEDAVİ SONRASI DEĞERLENDİRME

Belirtileri düzelmiş kişide rutin iyileşme testi yapılmaz. Gereksiz antibiyotiklerden kaçınma konusunda bilgi verilir; ancak gerekli bir antibiyotik sırf nüks korkusuyla reddedilmez. Sonraki tedaviyi planlayan hekime geçirilmiş enfeksiyon ve mikrobiyota tedavisi bildirilir.

REBYOTA sonrasında iki gün boyunca günde en az üç sulu dışkı tekrar ederse hekim bilgilendirilir. Sonraki antibiyotik kullanımı hekim planıyla olmalıdır.

Kaynaklar:[2][5]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. AGA Clinical Practice Guideline on Fecal Microbiota-Based Therapies for Select Gastrointestinal Diseases ↗

    Peery ve arkadaşları; AGA · Kaynak tarihi: 21 Şubat 2024 web yayını; Mart 2024 dergi sayısı · Erişim: 2026-11-01

  2. AGA Clinical Practice Update on Management of Clostridioides difficile Infection in Adults: Expert Review ↗

    Fischer ve arkadaşları; Clinical Gastroenterology and Hepatology · Kaynak tarihi: 2026; Eylül dergi sayısı · Erişim: 2026-11-01

  3. Fecal Microbiota for Transplantation: Safety Communication—Risk of Serious Adverse Reactions Due to Transmission of Multi-Drug Resistant Organisms ↗

    US Food and Drug Administration · Kaynak tarihi: 13 Haziran 2019; güncelleme 18 Haziran 2019 · Erişim: 2026-11-01

  4. VOWST (fecal microbiota spores, live-brpk): prescribing information and patient information ↗

    Aimmune Therapeutics; DailyMed · Kaynak tarihi: Klinik etiket revizyonu Şubat 2025; kayıt sürümü 23 Nisan 2026 · Erişim: 2026-11-01

  5. REBYOTA (fecal microbiota, live-jslm): prescribing information ↗

    Ferring Pharmaceuticals; DailyMed · Kaynak tarihi: Klinik etiket revizyonu Kasım 2022; kayıt sürümü 23 Aralık 2024 · Erişim: 2026-11-01

  6. SER-109, an Oral Microbiome Therapy for Recurrent Clostridioides difficile Infection ↗

    Feuerstadt ve arkadaşları; New England Journal of Medicine · Kaynak tarihi: 20 Ocak 2022 · Erişim: 2026-11-01

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

Konuya ilişkin seçilmiş özgün araştırmaların özetleri sunulmuştur; çalışma sınırlılıkları sonuçlarla birlikte okunmalıdır.

01 · ECOSPOR III: ANTİBİYOTİK SONRASI NÜKSÜN ÖNLENMESİ

SER-109, an Oral Microbiome Therapy for Recurrent Clostridioides difficile Infection

Feuerstadt P ve arkadaşları · New England Journal of Medicine · 2022

Çalışma türü: Çift kör, randomize, plasebo kontrollü faz 3 çalışma.

Kapsam: Son atak dahil en az üç enfeksiyon atağı bulunan 182 kişi.

ÖZET

Sekiz haftada nüks SER-109 grubunda %12, plaseboda %40 idi; göreli risk 0,32, %95 güven aralığı 0,18–0,58.

Antibiyotikle belirtileri düzelmiş seçilmiş hastalar; aktif ağır enfeksiyon veya farklı ürünlere doğrudan genellenemez. Seres Therapeutics finansmanı ve şirket çalışanı yazarlar vardı; tam bireysel çıkar açıklamaları doğrulanmadı.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; bireysel klinik değerlendirme ve güncel yerel protokollerin yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.