İçeriğe geç
Madde metnine geç
HASTALIK

FEOHİFOMİKOZ

ÖZET

Feohifomikoz, koyu pigmentli mantarların yol açtığı farklı klinik tabloları kapsayan bir enfeksiyon grubudur. Deri altı nodül veya apselerle sınırlı olabileceği gibi sinüs, göz, akciğer, kemik, eklem, kalp ya da beyin tutulumu görülebilir. Yaygın hastalık çoğunlukla bağışıklığı baskılanmış kişilerde ortaya çıkar; ancak bağışıklığı normal olanlarda da beyin apsesi gelişebilir. Bu nedenle yalnız hastanın bağışıklık durumuna bakılarak ciddi tutulum dışlanmamalıdır.

Deri altı hastalığı sert bir şişlik, kistik oluşum veya apse biçiminde başvurabilir. Kol ve bacak lezyonlarında başlangıç zamanı, diken batması, önceki yaralanma ve diyabet öyküsü sorgulanır. Travmanın hatırlanmaması enfeksiyonu dışlamaz. Muayenede yerleşim, lezyon sayısı ve yapı kaydedilir. Görünümle kesin tanı konulmaz; patolojik inceleme klinik olarak tanınmamış mantar enfeksiyonunu ortaya çıkarabilir.

Böbrek nakli alıcısında deri lezyonları, diğer organ belirtileri ve kullanılan ilaçlar birlikte değerlendirilir. İzlem yalnız görünür lezyonun gerilemesine değil, nükse ve böbrek işlevine de odaklanır. Azoller takrolimus düzeylerini yükseltebileceğinden ilaç etkileşimleri nakil ekibince izlenir. Deri bulgusuna akciğer veya beyin tutulumu eklenmesi, yerel hastalığın iyi seyrinin güvence olarak kullanılmamasını gerektirir.

Pozitif bir mantar sonucu tek başına invaziv enfeksiyon anlamına gelmez; hastanın bulguları ve tutulan organla birlikte yorumlanır. Klinik bağlamdan kopuk test yorumu yanlış sınıflandırmaya yol açabilir. Hastane verilerinden hesaplanan ölüm veya hospise taburculuk oranları, mantara bağlı ölümle aynı değildir ve bireysel hastaya kesin prognoz olarak aktarılmamalıdır.

Tedavi, tutulan bölge ve bağışıklık durumuna göre seçilir; bütün hastalar için tek standart yoktur. Yerel nodüllerde cerrahi yeterli olabilirken beyin veya yaygın tutulumda uzmanlaşmış, çoğu zaman birleşik tedavi gerekir. Yerel deri hastalığının iyi seyri ağır organ enfeksiyonlarına genellenmemelidir.

Nörolojik kötüleşme veya belirgin solunum sorunu acil değerlendirme gerektirir. Bağışıklığın normal olması ciddi organ hastalığını dışlamaz.

Kaynaklar:[1][3][2][4]
ANAHTAR KELİMELER
  • feohifomikoz
  • deri altı nodül
  • böbrek nakli
  • beyin apsesi
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

GENEL BAKIŞ VE KAPSAM

Deriyle sınırlı hastalık ile iç organ tutulumu, tedavi ve prognoz bakımından ayrılmalıdır.

Kaynaklar:[1]

BELİRTİLER VE GÜNLÜK YAŞAM

Deri altındaki oluşum yavaş büyüyen, uzun süredir bulunan bir kitle şeklinde olabilir; eller ve kollar gibi açıkta kalan bölgelerde kistik ya da kabarık lezyonlar görülebilir. Ağır belirtilerin olmaması, özellikle bağışıklığı baskılanmış kişide değerlendirmeyi gereksiz kılmaz.

Kaynaklar:[5]

NE ZAMAN YARDIM ALINMALI?

Yeni nörolojik kötüleşme veya belirgin solunum sorunu gelişirse acil değerlendirme gerekir. Bağışıklığın normal olması beyin tutulumunu dışlamaz; bu belirtiler yalnız deri lezyonunun olağan seyri gibi değerlendirilmemelidir.

Kaynaklar:[1]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

Öyküde diken batması, önceki yaralanma ve diyabet araştırılır. Bu maruziyetlerin hatırlanmaması tanıyı dışlamaz: Hindistan serisindeki hastaların yalnız bir bölümünde bu öyküler vardı. Patolojiye yönlendirilen yerel lezyon grubundaki sıklıklar, genel toplum için risk hesabı değildir.

Kaynaklar:[3]

FİZİK MUAYENE

Muayenede lezyonların sayısı, anatomik yerleşimi ve sert ya da kistik yapısı kaydedilir. Tek odaklı bir şişlik ile apse benzeri oluşum aynı klinik görünümü vermeyebilir. Yalnız dış görünümle kesin tanı koymak yerine, bulguların ileri değerlendirmeyi yönlendirmesi amaçlanır.

Kaynaklar:[3]

AYIRICI TANI

Kromoblastomikozda sklerotik cisimler, miçetomada granüller ve sinüs ağızları gibi ayırt edici bulgular değerlendirilir. Feohifomikozla aynı başlık altında düşünülmeleri, bu hastalıkların birbirinin eş anlamlısı olduğu anlamına gelmez. Organ tutulumunda klinik ve radyolojik görünüm de özgül olmayabilir.

Kaynaklar:[5]

TANISAL YAKLAŞIM

TANI VE TESTLERİN SINIRLARI

Pozitif bir mantar sonucunu tek başına invaziv hastalık kanıtı saymak güvenli değildir. Hastane veri tabanı çalışması, bazı sonuçların gerçek enfeksiyonu temsil etmeyebileceğini özellikle belirtir. Klinik tutulumla uyum ve uzman yorumuna ihtiyaç vardır; veri tabanındaki ölüm oranı bireysel hastanın prognozu olarak kullanılamaz.

Patolojik incelemede pigmentli mantar hifleri, granülomlar ve inflamasyon görülebilir; klinik görünüm tek başına yeterli değildir.

Etkenin türünü belirlemek için kültür gerekir.

Kaynaklar:[4][3][1]

TEDAVİ

TEDAVİ VE GÜVENLİK

Tedavi, yerel hastalık ile çoklu lezyon veya derin organ tutulumu ayrılarak planlanır. Sınırlı deri altı nodülünde cerrahi değerlendirilebilir; çoklu nodüllerde sistemik antifungal yaklaşım gerekir. Beyin apsesinde cerrahi uygulanabilirlik ayrıca değerlendirilir. Rehberin birçok önerisi kontrollü klinik deneylerden değil, sınırlı klinik gözlemlerden gelir; süre ve ilaç seçimi otomatik bir şemaya indirgenmemelidir.

Deri altı tutulumunda itrakonazol veya vorikonazol seçilebilir; posakonazol için klinik veri daha sınırlıdır.

Kaynaklar:[5][1]

İZLEM VE ÖNERİLER

Böbrek nakli alıcısında izlem, lezyonun gerilemesi kadar nüksü, böbrek işlevini ve ilaç etkileşimlerini de kapsar. Azollerle birlikte takrolimus düzeyleri yükselebilir; düzey izlemi ve dozun nakil ekibince yeniden değerlendirilmesi önemlidir. Küçük seride renal kötüleşmeyle belirli ilaç arasında anlamlı ilişki gösterilememesi, etkileşim riskini ortadan kaldırmaz.

Kaynaklar:[2]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ACİL UYARILAR VE SEVK

Nakil alıcısında deri bulgusuna akciğer veya beyin tutulumunun eşlik etmesi yaygın enfeksiyon açısından hızlı uzman değerlendirmesi gerektirir. Lokalize enfeksiyonların çoğunun iyi seyretmesi, bu ağır alt gruba genellenemez. Enfeksiyon ve nakil ekipleri arasındaki koordinasyon özellikle ilaç etkileşimleri açısından önemlidir.

Kaynaklar:[2]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Phaeohyphomycosis ↗

    Merck Manual Professional · Erişim: 2026-10-29

    Gözden geçirme ve güncelleme: Kasım 2025; kesin gün belirtilmemiş.

  2. Phaeohyphomycoses in kidney transplant recipients: A 10-year retrospective study from the French West Indies ↗

    Medical Mycology · Kaynak tarihi: 2026-01-07 · Erişim: 2026-10-29

    Çevrimiçi: 7 Ocak 2026; düzeltilmiş dizgi: 19 Ocak 2026.

  3. Phaeohyphomycosis: A 10-Year Study From a Tertiary Care Centre in South India ↗

    Cureus · Kaynak tarihi: 2024-08-25 · Erişim: 2026-10-29

  4. A hospital-based retrospective study of hospitalizations with hyalohyphomycosis and phaeohyphomycosis in the United States ↗

    Lancet Regional Health Americas · Kaynak tarihi: 2026-03-11 · Erişim: 2026-10-29

    Çevrimiçi: 11 Mart 2026; koleksiyon: Mayıs 2026.

  5. ESCMID and ECMM joint clinical guidelines for systemic phaeohyphomycosis ↗

    ESCMID/ECMM · Erişim: 2026-10-29

    Sayı: Nisan 2014. Yayıncı başlığında 31 Ocak, düzeltme bağlantısında 9 Mart çevrim içi tarihi verilir; kesin gün belirsizdir. 22 Mayıs düzeltmesi yalnız finansman teşekkürünü ekler.

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 3 ARAŞTIRMA

3 doğrudan ilgili çalışma/rehber seçildi; sayı kotası veya sistematik derleme iddiası yoktur. Erişim sınırları kanıt kaydında tutuldu; hekim değerlendirmesi beklenmektedir.

01 · BÖBREK NAKLİ ALICILARINDA KLİNİK SEYİR

Phaeohyphomycoses in kidney transplant recipients: A 10-year retrospective study from the French West Indies

Caroline Thomas ve ark. · Medical Mycology · 2026

Çalışma türü: Geriye dönük tek merkez çalışması

Kapsam: 17 kişi, 18 enfeksiyon dönemi.

ÖZET

16 dönem yerel deri enfeksiyonuydu; üç ölümün biri doğrudan hastalığa bağlandı.

Küçük seçilmiş grup; bazı kâğıt kayıtlar kayıptı.

02 · DERİ VE DERİ ALTI KLİNİK BAŞVURULARI

Phaeohyphomycosis: A 10-Year Study From a Tertiary Care Centre in South India

Rajeswari Kathiah ve ark. · Cureus · 2024

Çalışma türü: Geriye dönük merkez serisi

Kapsam: 46 yerel lezyonlu kişi.

ÖZET

Tüm lezyonlar tek odaklıydı; 21 kistik şişlik veya apse vardı.

Patolojiye yönlendirme yanlılığı; ağır sistemik olgular temsil edilmez.

03 · HASTANE YATIŞLARINDA SONUÇLAR

A hospital-based retrospective study of hospitalizations with hyalohyphomycosis and phaeohyphomycosis in the United States

Dallas J. Smith ve ark. · Lancet Regional Health Americas · 2026

Çalışma türü: Geriye dönük hastane veri tabanı analizi

Kapsam: Feohifomikoz etkenleriyle ilişkili 196 tedavi verilen yatış.

ÖZET

54 yatışta hastanede ölüm veya hospise taburculuk görüldü.

Birleşik sonlanım; doğrudan mantara bağlı ölüm ve kesin enfeksiyon ayırt edilemeyebilir.

Eğitim amaçlı taslaktır; kişisel tanı, tedavi veya acil yardım hizmetinin yerine geçmez. Klinik uzman incelemesi ve kullanıcı onayı beklenmektedir.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.