FONKSİYON GÖSTERMEYEN HİPOFİZ ADENOMU

Fonksiyon göstermeyen hipofiz adenomu, klinik olarak belirgin hormon fazlalığı sendromu oluşturmayan hipofiz tümörüdür. Bu adlandırma, tümörün hiçbir hormon üretmediği veya zararsız olduğu anlamına gelmez. Normal hipofiz dokusuna bası hormon eksikliğine, optik yapılara uzanım ise görme bozukluğuna neden olabilir. Bazı hastalar baş ağrısıyla değerlendirilirken bazıları başka amaçla yapılan görüntülemede tanınır.

Sellar kitle görüldüğünde tanı yalnız görüntüye dayanmaz. Hipofizit, Rathke yarığı kisti ve kraniyofarenjiyom gibi başka lezyonlar da düşünülür. Hipofiz MR’ı kitlenin komşu yapılarla ilişkisini belirler; klinik değerlendirme hangi işlevlerin etkilendiğini ortaya koyar. Ani gelişen baş ağrısı, görme kaybı veya bilinçte bozulma ise olağan takip randevusunu beklemek yerine acil değerlendirmeyi gerektirir.

Tedavi seçimi semptomlarla birlikte ele alınır. Semptomatik ve görme yollarını etkileyen adenomlarda cerrahi temel yaklaşımdır. Buna karşılık asemptomatik bir lezyon için cerrahi ile izlem arasında herkese uygulanabilecek tek bir kural yoktur. Eski nöroşirürji kılavuzu da bu grupta karşılaştırmalı kanıtın yetersizliğini vurgular; yalnız tanı etiketi üzerinden otomatik ameliyat kararı verilmemelidir.

Doğal seyir çalışmaları düzenli izlemin önemini gösterir. En az 6 mm büyüklüğündeki 118 klinik olarak fonksiyon göstermeyen adenomu izleyen prospektif çalışmada, ortanca 3,9 yılda yaklaşık yarısında büyüme saptanmış ve 29 hasta sonradan ameliyat edilmiştir. Ancak bu çalışma randomize değildir; çok küçük lezyonlara aynı oranlar aktarılamaz. Makroadenomların seyri ile küçük adenomların seyri de ayrı değerlendirilmelidir.

Öte yandan İsveç kayıtlarında başlangıçta konservatif izlenen 65 yaş ve üzerindeki 673 makroadenom hastasının yüzde 6,7’si daha sonra ameliyat edilmiştir. Bu düşük işlem oranı, seçilmiş yaşlı grubun özelliklerinden bağımsız düşünülmemelidir. Yaş, eşlik eden hastalıklar ve tedavi seçimi sonuçları etkileyebilir. Farklı yaş ve seçim ölçütlerine sahip çalışmaların oranları doğrudan karşılaştırılarak tek bir kişisel risk hesabı yapılamaz.