FONKSİYONEL BAĞIMSIZLIK ÖLÇÜMÜ (FIM)

Fonksiyonel Bağımsızlık Ölçümü, rehabilitasyon sırasında kişinin etkinlikleri yaparken ne kadar yardıma gereksinim duyduğunu tanımlayan bir araçtır. İngilizce adının kısaltması FIM olarak kullanılır. Motor ve bilişsel alanları kapsar; on sekiz değerlendirme öğesinin on üçü motor, beşi bilişsel alanla ilişkilidir. Değerlendirme gözlenen gerçek performansı yansıtmalıdır. Kişinin yalnız teorik olarak yapabileceği düşünülen işler üzerinden puan verilmesi, bu yaklaşımın amacıyla aynı değildir.

Araçla çalışmak standart uygulama bilgisi gerektirir. Avustralya ve Yeni Zelanda lisansını yürüten AROC sistemi, eğitim ve yeterlik sınavı süreçlerini tanımlar. Bu bölgesel koşullar Türkiye için otomatik bir yasal zorunluluk olarak sunulamaz. Bununla birlikte doğru formun, yetkili kullanım koşullarının ve uygun uygulayıcı eğitiminin önemini gösterir. Burada tam değerlendirme formu veya ayrıntılı puanlama yönergesi yeniden yayımlanmamaktadır.

Yatarak rehabilitasyon alan geniş bir hasta grubunun kayıtlarını inceleyen erken bir doğrulama araştırması, FIM sonuçlarının kendi içinde tutarlı olduğunu ve farklı işlev düzeylerini ayırt edebildiğini bildirmiştir. Araştırmada bakım yükünü yansıtan bilgi elde edilmiştir. Ancak bir ölçüm aracının bu özellikleri, belirli bir tedavinin etkili olduğunu kendiliğinden kanıtlamaz. Kayıt incelemesi ile kontrollü tedavi karşılaştırması aynı araştırma tasarımı değildir.

Kurumlar arasında yapılan değerlendirmelerde toplam puan ile tek tek öğelerin uyumu da farklı olabilir. Omurilik yaralanması olan kişilerde iki bakım ortamının karşılaştırıldığı bir araştırmada toplam puanlar için iyi uyum bulunurken, bazı öğelerde ve küçük altgruplarda daha düşük tutarlılık saptanmıştır. Bu nedenle kurum değişiminde görülen farkın tamamını kişinin gerçek durumundaki değişim olarak yorumlamak dikkat gerektirir.

FIM, rehabilitasyon boyunca işlevsel değişimin izlenmesine katkı sağlar. İlk ve son değerlendirmelerin zamanlaması, gözlem koşulları ve kişinin etkinliklerine aşina ekip üyelerinin katkısı önemlidir. Çocuklar için kullanılan WeeFIM ayrı uygulama ve eğitim kapsamıdır; yetişkin değerlendirmesiyle birbirinin yerine geçirilmemelidir.