İçeriğe geç
Madde metnine geç
TIBBİ İŞLEM / TEDAVİ YÖNTEMİ

FONKSİYONEL ELEKTRİKSEL STİMÜLASYON

ÖZET

Fonksiyonel elektriksel stimülasyon, kas kasılmasını elektrik akımıyla oluşturarak işlevsel hareketi desteklemeyi amaçlayan rehabilitasyon yöntemidir. Yüzey uygulamasında cilde yapıştırılan elektrotlar uyarıcıya bağlanır. Kişi uyarım sırasında kavrama veya bırakma gibi görevler üzerinde çalışabilir. Tedavi süresi ve uygulama sayısı sağlık durumu, hedef ve toparlanmaya göre değişir; bütün hastalara tek cihaz ayarı verilmez.

Yürümede düşük ayak için kullanılan sistemler özellikle merkezi sinir sistemi etkilenmesine bağlı sorunlarda değerlendirilir. Ancak ayağın düşmesi tek başına uygunluk kanıtı değildir. Periferik sinir hasarına bağlı düşük ayak aynı klinik durum değildir ve bu tür standart uygulamalar için uygun olmayabilir. Nedeni ayırt etmek, cihaz seçmeden önceki temel değerlendirme basamağıdır.

Üst ekstremitede amaç yalnız görünür kasılma üretmek değildir. Kanada’nın güncel inme önerileri elektriksel uyarımın göreve yönelik eğitimle birlikte kullanılmasını destekler. Görevler kişiye anlamlı, tekrarlı ve ilerlemeye göre uyarlanmış olmalıdır. Elektriksel uyarımı günlük işle ilişkilendirmeden verilen pasif bir uygulama olarak görmek, önerinin esas bileşenini gözden kaçırabilir. Kişinin bozukluk düzeyi ve rehabilitasyon hedefi programı belirler.

Kronik inme sonrasında yürütülen büyük bir karşılaştırmada fonksiyonel uyarım ile ayak-ayak bileği ortezi karşılaştırılmıştır. Her iki grupta yürüme hızı gelişmiş, uyarım birincil sonuçlarda ortezden daha kötü bulunmamıştır. Bu, her hastada cihazın ortezden üstün olduğu anlamına gelmez. Alternatiflerin değerlendirilmesinde araştırmanın seçilmiş hasta grubu, takip süresi ve ölçülen sonuçları birlikte dikkate alınmalıdır.

Kalp pili veya başka elektronik implantı olan kişi cihazı kendi başına denememelidir. Bazı sistemlerin resmî teknik bilgileri, olası cihaz etkileşimi klinik ekip tarafından değerlendirilmeden kullanımı uygun görmez. Bu uyarı, bütün implant ve uyarıcıların aynı özellikte olduğunu göstermez; kullanılan model önemlidir. Güvenlik kararı cihazın adı, implantın türü ve gerekli klinik kontrollerle verilmelidir. İnternette başka bir kişinin kullandığı ayarlar güvenli bir kişisel uygulama planı oluşturmaz.

Kaynaklar:[1][2][3][4][5]
ANAHTAR KELİMELER
  • fonksiyonel elektriksel stimülasyon
  • düşük ayak
  • göreve özgü eğitim
  • motor rehabilitasyon
  • elektrot
Son güncelleme tarihi:

GENEL OKUYUCU

KASILMAYI GÖREVLE BİRLEŞTİRMEK

Kanada önerisi, elektriksel uyarımı üst ekstremiteye yönelik görev eğitiminin içine yerleştirir. Tek başına kasın hareket etmesi günlük işin başarıldığı anlamına gelmez. Çalışılan becerinin kişinin gerçek kullanım hedefiyle bağlantısı kurulmalıdır.

Kaynaklar:[3]

SAĞLIK PROFESYONELLERİ İÇİN KLİNİK YAKLAŞIM

ANAMNEZ

UYGUNLUĞU ETKİLEYEN DURUMLAR

Kontrolsüz epilepsi, iyileşmekte olan kırık, uyarılacak bölgede yara veya enfeksiyon ve elektronik implant varlığı değerlendirmede bildirilmelidir. Bu bilgiler evde deneme yapıldıktan sonra değil, tedaviye başlamadan önce terapistle paylaşılmalıdır.

Kaynaklar:[1]

FİZİK MUAYENE

YÜRÜYÜŞ DEĞERLENDİRMESİ

Uzman değerlendirmesi yürüyüş, kas kuvveti, spastisite ve eklem hareket açıklığını içerir. Uygun görülen kişide cihaz denemesi yapılır. Denemedeki yarar, yalnız elektrik akımını hissedebilmekten farklıdır; yürüme sorunu üzerinden değerlendirilir.

Kaynaklar:[2]

AYIRICI TANI

MERKEZİ VE PERİFERİK SORUN

Merkezi sinir sistemi kaynaklı düşük ayak ile kası doğrudan uyaran periferik sinirin hasarı ayrılmalıdır. Aynı görünen ayak kaldırma güçlüğü farklı nedenlerden doğabilir. UCLH hizmeti periferik sinir kaynaklı düşük ayağı standart uygulama kapsamı dışında tutar.

Kaynaklar:[2]

TANISAL YAKLAŞIM

KARŞILAŞTIRMANIN SINIRI

Bethoux çalışması inmeden en az altı ay sonra 495 kişiyi randomize etti; 399 kişi çalışmayı tamamladı. Sonuç değerlendiricileri kör değildi. Birincil sonuçlardaki aşağı kalmama bulgusu, bütün işlev alanlarında üstünlük iddiasına dönüştürülmemelidir.

Kaynaklar:[4]

TEDAVİ

SEÇİLMİŞ ÜST EKSTREMİTE DENEMESİ

NICE, inme sonrası el-kol için rutin elektriksel uyarımı önermez. Kasılma bulunan ancak dirence karşı hareket edemeyen kişide kapsamlı program içinde profesyonel gözetimli deneme düşünülebilir. Kuvvet ve işlevsel görev pratiği iyileşiyorsa sürdürme değerlendirilir.

Kaynaklar:[6]

İZLEM VE ÖNERİLER

CİHAZ VE TOLERANS İZLEMİ

Ev cihazının modeli ekibe bildirilmelidir. Terapist uyarımı düşük düzeyden başlayarak ayarlar; kas yorgunluğunda süre kısalabilir. Cilt tahrişi geliştiğinde elektrot ve program değerlendirilir; kişi kendi başına akımı artırmamalıdır.

Kaynaklar:[1]

ACİL/SEVK ÖLÇÜTLERİ

ELEKTRONİK İMPLANTLA GÜVENLİK

ODFS Pace teknik bilgilendirmesi, kalp pili veya defibrilatörle etkileşim olmadığını klinik ekip göstermeden kullanmamayı belirtir. Marka özel değerlendirme başka bir cihazın otomatik güvenli olduğu anlamına gelmez.

Kaynaklar:[5]

KAYNAKLAR

Kaynakları görüntülemek için tıklayın
  1. Functional electrical stimulation ↗

    Alberta Health Services · Kaynak tarihi: 2024-12-19 · Erişim: 2026-10-31

  2. Functional Electrical Stimulation Service ↗

    UCLH · Kaynak tarihi: Güncel sayfa; erişim 2026-10-31 · Erişim: 2026-10-31

  3. Upper Extremity Function: General Principles and Therapies ↗

    Canadian Stroke Best Practices · Kaynak tarihi: 2025 güncellemesi · Erişim: 2026-10-31

  4. The effects of peroneal nerve functional electrical stimulation versus ankle-foot orthosis in patients with chronic stroke: a randomized controlled trial ↗

    Bethoux ve arkadaşları; Neurorehabilitation and Neural Repair · Kaynak tarihi: 2014-02-13 çevrimiçi · Erişim: 2026-10-31

  5. ODFS Pace and Pace XL: technology overview ↗

    NICE MIB56 · Kaynak tarihi: 2016 · Erişim: 2026-10-31

  6. Stroke rehabilitation in adults: electrical stimulation for upper limb ↗

    NICE NG236 · Kaynak tarihi: 2023; ilgili öneriler 2013 yılından korunmuş · Erişim: 2026-10-31

KONU HAKKINDA SEÇİLMİŞ 1 ARAŞTIRMA

Klinik sorularla doğrudan ilişkili doğrulanmış çalışmalar seçildi; yirmi yayın kotası doldurulmadı. Okuma kapsamı ve çalışma sınırlılıkları ayrıca belirtildi.

01 · KRONİK İNMEDE FONKSİYONEL UYARIM VE AYAK-AYAK BİLEĞİ ORTEZİ KARŞILAŞTIRMASI

The effects of peroneal nerve functional electrical stimulation versus ankle-foot orthosis in patients with chronic stroke: a randomized controlled trial

Bethoux F ve arkadaşları · Neurorehabilitation and Neural Repair · 2014

Çalışma türü: Çok merkezli randomize aşağı kalmama çalışması.

Kapsam: İnmeden en az altı ay sonra 495 kişi; 399 tamamlayan.

ÖZET

Altı ayda her iki yaklaşım yürüme hızını artırdı; uyarım birincil sonuçlarda ortezden aşağı kalmadı.

Değerlendirmeler kör değildi; örneklem ve cihaz bağlamı dışına genellenmemelidir. Özgün özet okundu.

Bu içerik eğitim amaçlıdır; kişisel tanı ve tedavinin veya sağlık profesyonelinin bireysel değerlendirmesinin yerine geçmez.

BU MADDEYİ GELİŞTİRİN

Bir hata veya eksik kaynak mı gördünüz? Gerekçenizi ve varsa kaynaklı düzeltme önerinizi editoryal incelemeye iletin.

Bildirimler yönetici değerlendirmesine alınır. Bildirim sayısı tek başına içerik değişikliği veya silme kararı oluşturmaz.

Türkçe Sağlık Ansiklopedisi

AYRIVON © YAZILIM tarafından geliştirilmiştir.